Qeyri-neft sektorundan gələn gəlirlərin artırılması məqsədilə atılan addımlar aqrar sahədə də dinamik inkişafa təkan verib. Elə bu səbəbdən növbəti illərdə Azərbaycanda iqtisadi artımın daha çox qeyri-neft sektoru hesabına təmin edilməsi və burada aqrar sektorun aparıcı mövqedə olması gözlənir. Aparılan hesablamalar göstərir ki, 2020-ci ilə qədər aqrar sektor üzrə artım hər il 5 faizə yaxın olacaq.
Xatırladaq ki, kənd təsərrüfatı istehsalçıları, torpaq vergisi istisna olunmaqla, digər vergilərdən azad ediliblər. Bununla yanaşı, fermer və sahibkarlara güzəştli şərtlərlə kredit, gübrə, toxum, texnika almaq imkanı yaradılır. Əkin sahəsində istifadə olunan yanacaq üçün subsidiyalar verilir. Fındıq, tütün, çay, barama, pambıq, şəkər çuğunduru və digər kənd təsərrüfatı məhsulları daxil olmaqla, 13 sahəni əhatə edən xüsusi proqramlar hazırlanıb. Hökumət bəyan edir ki, kənd təsərrüfatında aparılan islahatlar və verilən güzəştlər növbəti ildə də davam etdiriləcək. Bundan başqa, aqroparkların yaradılması da genişlənir. Hesab edilir ki, bu işlər qeyri-neft məhsulları üzrə idxaldan asılılığı azaltmaqla yanaşı, ixrac potensialının genişləndirilməsinə də imkan yaradacaq. Ekspertlər pambıqçılığın timsalında bu istiqamətdə qarşıya qoyulan məqsədlərə asanlıqla çatılacağını proqnozlaşdırır. Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, dekabrın 5-dək ölkə üzrə pambıq tədarükü 82 min 257,8 ton təşkil edib. Bu isə 2015-ci il dekabrın 7-dək olan göstərici ilə müqayisədə 2,4 dəfə çoxdur. İlin sonunadək ümumi istehsalın 100 min tona çatması istisna olunmur. Ölkə əldə olunan pambığın böyük hissəsini ya hazır, ya da emal olunmuş şəkildə dünya bazaralarına çıxarmaq niyyətindədir. Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin bitkiçilik şöbəsinin müdiri İmran Cümşüdov deyir ki, hazırda pambıq sahələrində yığım davam edir və pambığı xammal şəklində yox, daha çox məhsul şəklində satmaq istəyirlər: "Əsas məqsədimiz odur ki, pambıq təkcə mahlıc kimi satışa çıxmasın, həm də mahlıcdan iplik, iplikdən də parça toxunsun. Dəyər zəncirini artırıb son məhsula qədər çatdırmaq əsas hədəfimizdir". Onun sözlərinə görə, xammalın daha çox ölkədə dəyər qazanmasını istəyirlər. Bu isə emal sənayesinin inkişafına yeni təkan verəcək. Emal sənayesi bütün sənayenin 24 faizini təşkil edir. Amma cari ildə bu göstəricinin artması gözlənir. İmran Cümşüdov isə vurğulayır ki, mahlıcı, ipliyi dünya bazarına çıxara biləcəklər. Çünki Azərbaycanda artıq müasir tələblərə cavab verən müəssisələr var və onların məhsulları xarici bazarda rəqabətədavamlı ola bilər. Tekstil məhsulları isə ölkədə daxili tələbatın ödənməsinə yönələcək: "Sumqayıtda toxuculuq fabriki var, indi Mingəçevirdə yenisi qurulacaq. Dünyada rəqabətə girməsə də, daxili tələbatı ödəyirik, məhsulların digər ölkələrə ixracına imkan yaranır. Getdikcə də məhsullarımızın təbliğatı, keyfiyyəti ilə bağlı uyğun qurumlar müəyyən tədbirlər gerçəkləşdirəcək". Xatırladaq ki, Mingəçevir Sənaye Parkında yüngül sənaye məhsulları, o cümlədən iplik, boyama, toxuma, tikiş, corab və ayaqqabı istehsalı üzrə 9 fabrikin yaradılması ilə 200 milyon dollardan çox investisiya qoyuluşu və 2 mindən çox iş yerinin açılması nəzərdə tutulur. İxracyönümlü məhsullar istehsal edəcək bu zavodlar üçün xammal bazası yerli məhsullar hesabına təmin olunacaq. Elə istehsal olunan pambığın böyük hissəsi də burada realizə olunacaq.
Pambıq emalı ilə məşğul olan müəssisələrdən birinin adının çəkilməsini istəməyən əməkdaşı isə "Azadlıq Radiosu"na bildirib ki, artıq neçə ildir pambıqdan mahlıc, çiyidindən isə bir neçə adda məhsul alırlar: "Mahlıcı yerli əyirici şirkətlər alıb iplik toxuyur, sonra da başqa müəssisələrə satırlar. Biz bir də pambıq çiyidindən bir neçə adda məhsul alırıq. Pambıq yağı, ulyuk, tiftik, çiyid cecəsi istehsal edirik. Həm daxili, həm də xarici bazarda satırıq. Xaricdə əsas tərəfdaşlarımız Rusiya, Türkiyədir". Bütün bunlar pambıqdan əldə olunan gəlirlərin əhəmiyyətli dərəcədə artması demək olacaq. Amma aqrar sahənin digər sektorları da xüsusi diqqət mərkəzindədir. Bura ilk növbədə baramaçılıq, tütünçülük, çayçılıq aiddir. Artıq ölkədə baramaçılıqla bağlı olaraq yeni tut bağları salınır. Çayçılıq və tütünçülük sahələri də artırılır. Bu və digər işlər isə aqrar sektorda ümumi istehsal həcminin daha yüksək səviyyəyə çata biləcəyini istisna etmir.
Tahir TAĞIYEV
