Rəşad Həsənov: "Burada hədəf iki istiqamətdədir"
"Azərbaycan Mərkəzi Bankı gələn il də sərt pul siyasətini davam etdirəcək". Bunu Milli Məclisin növbəti plenar iclasında 2017-ci il üçün dövlət büdcə zərfinin müzakirəsi zamanı Azərbaycan Mərkəzi Bankının (AMB) İdarə Heyətinin sədri Elman Rüstəmov deyib.
Onun sözlərinə görə, "üzən məzənnə"yə keçidlə əlaqədar pul siyasətinin lövbərini dəyişərək pul kütləsinin və bazasının hədəflənməsinə keçilib: "Bunun üçün 2017-ci ildə də sərt pul proqramı hazırlanıb və reallaşdırılacaq. Əsas məqsəd artıq pul emissiyasına yol verməmək, manatın məzənnəsinə əlavə təzyiq yaratmamaq və bu yolla qiymətlərin, inflyasiyanın yüksəlməsinin qarşısını almaqdır. 2017-ci ildə də maliyyə sabitliyi məqsədləri və bank sisteminin likvidliyinin təmin edilməsi zərurətini nəzərə alaraq, pul kütləsinin sterilizasiyası əməliyyatlarının həcmi artırılacaq, lazım gələrsə, faiz dərəcələri səviyyəsində baxılacaq. Ciddi fiskal və monetar intizam və onların siyasi koordinasiyası şəraitində məzənnə siyasətinin çevikliyinin artırılması, makroiqtisadi sabitliyin təmin olunmasının mövcud neqativ gözləntilərinin neytrallaşdırılması başlıca amil olacaq".
Mərkəzi Bank sərt pul siyasətinin tətbiqinə 2016-cı ildən başlayıb. Yanvardan qiymətlərin kəskin artması AMB-ni pul siyasətini sərtləşdirməyə məcbur etdi. Azərbaycanda inflyasiyanı yaradan əsas amil manatın ucuzlaşmasıdır. Manat ucuzlaşdığından, ölkəmizə inflyasiya idxalı gücləndi və əksər əmtəə və xidmətlər bahalaşdı. İnflyasiyaya qarşı mübarizə məqsədilə AMB ilk mərhələdə pul siyasəti alətlərinin hamısından istifadə etmirdi. İlk mərhələdə pul kütləsinin, kreditləşmənin azaldılması, uçot dərəcəsinin artırılması, əmanət faizlərinin yüksəldilməsi tədbirləri görüldü. Amma bu tədbirlər kifayət etmədiyindən, ilin ikinci yarısından depozit vəsaitlərinin cəlbindən də istifadə olundu.
Bütün hallarda, sərt pul-kredit siyasətinin davam etdirilməsi hansı nəticələr verə bilər? Sözügedən məsələni dəyərləndirən iqtisadçı-ekspert Rəşad Həsənovun fikrincə, sərtləşdirmə dedikdə, faktiki olaraq, Azərbaycanda davam etdirilən monetar siyasətdən söhbət gedir: "Pul kütləsinin azaldılması, kredit faizlərinin yüksəldilməsi və uçot dərəcəsinin artırılması. Bütövlükdə götürüldükdə bunlar pul siyasətinin sərtləşdiriməsi istiqamətində istifadə olunan alətlərdir. Hazırda pul kütləsinin azaldılması prosesi davam etdirilir. Burada hədəf iki istiqamətdədir. Biri inflyasiyanın müəyyən qədər nəzarət olunan formada saxlanması, digəri isə əlavə valyuta tələbinin qarşısını müəyyən qədər almaqdır. İkincisi uçot dərəcəsidir. Uçot dərəcəsində son bir ildə təxminən 4 dəfədən çox artım olub. Hazırda 15 faizdir. Halbuki, il yarım bundan əvvəl təxminən 3,7 faizə qədər azalmışdı. Bu kimi alətlərdən istifadə etmək yolu ilə Mərkəzi Bank və hökumət inflyasiyanın tənzimlənməsinə, eyni zamanda valyuta tələbinin məhdudlaşdırılmasına cəhd göstərir. Sərtləşdirmə iqtisadi böhranın qarşısını alır, xüsusilə Azərbaycan kimi ölkələrdə. Təbii ki, pul siyasətinin sərtləşdirilməsi iqtisadiyyatın nağd pula çıxış imkanlarını məhdudlaşdırır".
Vidadi ORDAHALLI
