Fikrət Yusifov: "Əslində, normal borclanma bütün hallarda məqbul sayıla bilər"
Xəbər verildiyi kimi, Maliyyə Nazirliyi 01 oktyabr 2016-cı il tarixinə xarici dövlət borcu barədə məlumatı açıqlayıb. Bununla bağlı nazirlikdən verilən məlumata əsasən, 01 oktyabr 2016-cı il tarixinə Azərbaycan Respublikasının xarici dövlət borcu 7 mlrd. 650,7 mln. ABŞ dolları (12 mlrd. 402,6 mln. manat), xarici dövlət borcunun ümumdaxili məhsula (ÜDM) olan nisbəti 20,1 faiz təşkil edib.
Borca hökumətin birbaşa öhdəlikləri və dövlət zəmanətilə cəlb edilmiş kreditlər üzrə şərti öhdəliklər daxil edilib.
Xarici dövlət borcu əsasən Dünya Bankı, Asiya İnkişaf Bankı, İslam İnkişaf Bankı, Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankı, Yaponiya Beynəlxalq Əməkdaşlıq Agentliyi və digər beynəlxalq maliyyə qurumlarından ölkədə müxtəlif layihələrin maliyyələşməsinə, qalan hissəsi isə beynəlxalq maliyyə bazarlarında yerləşdirilmiş qiymətli kağızlar vasitəsilə cəlb edilib.
Məlumat üçün onu da qeyd edək ki, 2016-cı il yanvarın 1-nə Azərbaycanın birbaşa və zəmanətli xarici borcu 6,9 mlrd. dollar təşkil edib. Beləliklə, 2016-cı ilin yanvar-sentyabr aylarında respublikanın xarici borcu 10,9 faiz artıb.
Bütövlükdə, Azərbaycanın xarici borcunun 12 mlrd. 402,6 mln. manata çatmasını ekspertlər necə dəyərləndirir? Bunu qorxulu hədd hesab etmək olarmı?
Məsələyə münasibət bildirən "Ekonomiks" Beynəlxalq İqtisadi Araşdırmalar Birliyinin sədri Fikrət Yusifovun fikrincə, narahatlığa əsas yoxdur. O bunu bir sıra arqumentlərlə əsaslandırdı: "Son iki ilə qədərki zaman kəsiyində xarici dövlət borcumuzun həcmində ciddi bir artım baş verməyib. Belə ki, 01 yanvar 2015-ci il tarixdən 01 oktyabr 2016-cı il tarixə qədər ötən bir il doqquz ay ərzində Azərbaycanın xarici dövlət borcu cəmisi 1,1 milyard dollar artaraq, 6,5 milyard dollardan 7,6 milyard dollara çatıb. İqtisadi böhran şəraitində, neftin qiymətinin kəskin azalması səbəbindən valyuta gəlirlərimizin əsaslı şəkildə azaldığı bir dövrdə bunu böyük artım adlandırmaq məntiqli deyil. Sadəcə, manatın son iki kəskin devalvasiyasından sonra bu borcun həcmi manat ifadəsində artıb. Manatın məzənnəsində iki kəskin devalvasiya baş verməsəydi, onda bu günə mövcud olan 7,6 milyard dollar xarici borcumuz milli valyuta ilə cəmisi 5,9 milyard manat təşkil etmiş olardı. Bütövlükdə, xarici borcumuz ümumdaxili məhsulun 20 faizdən bir qədər artıq hissəsini təşkil edir. Xarici borcun həcmi ÜDM-də 50 faizdən çox olduqda bu artıq düşünmək üçün bir əsas ola bilər. Əslində, normal borclanma bütün hallarda məqbul sayıla bilər. Bu gün dünya ölkələrinin 70 trilyon dollar ötən xarici borcu həmin ölkələrin ÜDM-nin az qala 100 faizi həcmindədir. İnkişaf etmiş bir çox ölkələrdə isə bu göstərici onların ÜDM-ni bəzən bir neçə dəfə üstələyir".
Vidadi ORDAHALLI
