Əkrəm Həsənov: "Qanunda dəqiq göstərilib ki, müştəri borcu ödəyə bilmirsə, borc bağlanmalıdır"
Azərbaycanda vaxtı keçmiş kreditlərin ümumi həcmi 2016-cı il oktyabrın 1-nə 1 milyard 597,3 milyon manat təşkil edib və bununla da yeni tarixi rekord müəyyənləşdirib. Azərbaycan Mərkəzi Bankının statistikasına görə, bu, sentyabrın 1-i ilə müqayisədə 0,3 % və yaxud 4,4 milyon manat çoxdur. Problemli kreditlər ilin əvvəlinə nisbətən 5,9 %, illik müqayisədə isə 18 % artıb.
Sentyabrın sonunda vaxtı keçmiş kreditlərin ümumi kredit portfelində payı 9,5 % olub. Bu nisbət avqustun sonunda da 9,5 %, 2015-ci ilin sonunda 6,9 %, ötən ilin sentyabr ayının sonunda isə 7,1 % olub.
Bu arada Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatası Direktorlar Şurasının sədri Rüfət Aslanlı bildirib ki, Azərbaycanda problemli bankların idarə olunması, vaxtı keçmiş kreditlərin restrukturizasiyası ilə bağlı qanun layihəsi hazırlanıb.
Həmçinin, bəzilərinin üzərində isə iş aparılır.
O qeyd edib ki, layihələrdən biri problemli bankların idarə olunması, vaxtı keçmiş kreditlərin restrukturizasiyası ilə bağlıdır: "Bu qanun layihələri ilə bağlı müzakirələr yaxın vaxtlarda başlayacaq".
Məlumat üçün qeyd edək ki, restrukturizasiya iqtisadi səmərə və bazar rəqabətinin yüksəldilməsi istiqamətində geniş dairəli tədbirlər sistemidir. Yəni müştəri bankdan kredit götürüb, aylıq ödənişi 300 manat təşkil edir. Hər hansı səbəb üzündən bu məbləği ödəmək iqtidarında deyil və banka müraciət edir ki, onun aylıq ödəməli olduğu məbləği azaltsınlar (ümumi məbləğ olduğu kimi qalmaq şərti ilə). Bank razılığa gəldiyi zaman müştərinin məbləğini ona münasib rəqəmlərə bölür.
Bütün hallarda, görünən odur ki, problemli kreditlərin həcmi artmaqda davam edir. Bu da müəyyən tədbirlərin görülməsi zərurətini ortaya çıxarır. O baxımdan çıxış yolu olaraq ekspertlər nə təklif edir? Sözügedən məsələni dəyərləndirən ekspert Əkrəm Həsənovun fikrincə, vətəndaş banka aylıq ödəniş edə bilmirsə, deməli, ya onun aylıq gəliri yoxdur, ya da onun gəliri yaşayışına bəs etmir: "Bu halda, kredit borcunun aylıq ödənişinin azaldılması, ya da vaxtının uzadılması çıxış yolu sayıla bilməz. Qanunda dəqiq göstərilib ki, müştərinin ödəniş qabiliyyəti varsa, borc ödənilməlidir. Borcu ödəyə bilmirsə, borc bağlanmalıdır. Ancaq bu, nədənsə, unudulur. Halbuki, banklar özləri müflis olanda əhalinin sığortalanmayan əmanətləri qaytarılmır, batır, deyirlər ki, pul yoxdur. Bank sahibləri, faktiki, o pulları necə gəldi, kimə gəldi veriblər, sonda da əmanətçi o pulu itirir, amma vətəndaş bankdan aldığı pulu qaytara bilmirsə, ona güzəşt edilmir. Bununla da Azərbaycanı orta əsr dövləti kimi göstərirlər. Yəni borclunun canı çıxıb aylıq, az miqdarda da olsa, krediti qaytarmalıdır. Bir müddət öncə Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatasına vətəndaşların müflis olması haqda qanun layihəsi hazırlamağı təklif etmişəm. Ancaq təklif cavabsız qalıb. Manatın iki dəfə devalvasiyasından sonra müştərilər banklara borclarını ödəyə bilmir".
Vidadi ORDAHALLI
