Aprelin sonunda Azərbaycan nefti 50 dollara...

Tarix: 01.04.2016 / 01:17
Bölmə: İqtisadiyyat

Neft bazarındakı yeni prosesin də kökü ABŞ-a bağlanır

Dolların dünya birjalarında digər valyutalara nisbətdə dəyər itirməsi fonunda neftin qiyməti yenidən yüksəliş həddinə keçib. Ekspertlər bu prosesin hələ müəyyən müddət davam edəcəyini proqnozlaşdırır. Çünki dolların ucuzlaşmasının davam etməsi qaçılmaz sayılır. Artıq dünya bazarlarında Azərbaycan neftinin də qiymətində dinamik artım qeydə alınır. Son məlumatlara görə, Azərbaycanın Supsa, Batumi və Ceyhan limanları vasitəsilə dünya bazarına çıxararaq satdığı "Azeri LT CIF" markalı xam neftin bir barrelinin qiyməti 1,15 dollar, yaxud 2,86% bahalaşıb.

Hazırda "Azeri LT CIF" markalı neftin bir barrelinin qiyməti 41,41 dollara bərabərdir. Lakin dolların ucuzlaşması fonunda qiymətlərin tezliklə 50 dollara çatması istisna olunmur. Dollar isə gözlənildiyindən daha çox ucuzlaşa bilər. Artıq bəllidir ki, ABŞ Federal Ehtiyatlar Sistemi (FES) bundan sonra daha stabil faiz siyasəti həyata keçirəcək. Ekspertlər isə bildirir ki, neftin qiymətinin sabitləşməsi və FES rəhbərinin uçot dərəcəsinin ehtiyatla qaldırılması barədə açıqlaması dünyada dolların daha da ucuzlaşmasına rəvac verir. İqtisadçı Rəşad Həsənovun sözlərinə görə, FES-in uçot dərəcəsi siyasətində ehtiyatlı davranmasının səbəbi beynəlxalq maliyyə bazarlarında və qlobal iqtisadiyyatda risqlərin mövcudluğu ilə əlaqədardır: "Hazırkı situasiya ilə uçot dərəcəsinin artırıldığı dekabr situasiyası arasında fərqlər yaranıb. Əvvəlki illərlə müqayisədə hazırda vəziyyət daha gərgin və mənfidir. Bu baxımdan bir müddət əvvəl də bildirmişdik ki, FES-in uçot dərəcəsini qısamüddətli dövr üçün artırma ehtimalı azdır. Son açıqlama maliyyə bazarlarındakı gözləntilərin, ən azı, bir rüb ərzində uçot dərəcəsinin dəyişməyəcəyi istiqamətindədir. Cümə günündən etibarən isə dollar dəyərini itirməyə başladı.

Hazırda ABŞ-da ən çox sıxıntı yaradan məsələ inflyasiyadır. FES üzvləri hesab edir ki, neftin ucuzlaşması nəzərdə tutulan inflyasiya səviyyəsinin əldə olunmamasında əsas maneədir. Buna görə də FES daha stabil faiz siyasəti həyata keçirəcək. 2015-ci il ərzindəki gözləntilərlə müqayisədə 2016-cı ildə uçot dərəcəsinin artırılması ehtimalı daha aşağıdır. Bu isə dünya bazarlarında dolların mövqeyinə təsir göstərəcək". Qeyd edək ki, Federal Ehtiyatlar Sisteminin rəhbəri Canet Yellen faiz artımında ehtiyatlı davranacaqlarını açıqlayıb. Qeyd olunduğu kimi, belə vəziyyət dolların ucuzlaşması və neft qiymətlərinin artmasına gətirib çıxarır.

Lakin neftin qiymətini artıran başqa amillər də var. Həmin amillər üzündən, Kanadanın maliyyə təşkilatı "RBC Capital"ın proqnozuna görə, neftin qiyməti 70 dollaradək bahalaşacaq. "RBC Capital" bununla bağlı hesabatında Nigeriya, İraq, Venesuela, Əlcəzair və Liviyadakı müharibə və siyasi vəziyyətin neft hasilatında çətinliklər yaradacağı, bunun nəticəsində də bazarda formalaşacaq təklif azlığının "qara qızıl"ın qiymətinin bahalaşmasına səbəb olacağı bildirilir. "RBC"nin qlobal əmtəə strategiyası müdiri Helima Kroftun fikrincə, ilk növbədə gündəlik təklif azaldılmalı və qlobal ehtiyatlar normal səviyyələrə gəlməlidir: "RBC" Qərbi Texas növü - "Layt" markalı neftin bir barrelinin qiymətinin bu ilin dördüncü rübünə kimi təxminən 50 dollar səviyyəsinə qalxacağını proqnozlaşdırır. O cümlədən qlobal neft ehtiyatları lazımi vəziyyətə qayıtmayana qədər "qara qızıl"ın qiyməti 55-60 dolları ötməyəcək". Lakin H.Kroftun qənaətinə görə, növbəti ildə neftin qiyməti 60-70 dollar olacaq və bazarda tarazlıq yaranacaq.

Bundan başqa, ABŞ-ın Enerji İnformasiya Administrasiyasının (EIA) ölkədəki xam neft hasilatının 2014-cü ilin noyabrından indiyədək ən aşağı səviyyəyə enməsini açıqlaması fonunda neftin bahalaşması qeydə alınır. Analitiklər son 12 ilin ən aşağı səviyyəsinə enməsindən sonra keçən ay qlobal təklif çoxluğunun azalmasının təsiri ilə nisbətən bahalaşan "qara qızıl"ın qiymətindəki hazırki artımın daha bir müddət davam edəcəyi qənaətindədir. Təbii ki, bu vəziyyət, digər hasilatçılar kimi, Azərbaycanın da neft gəlirlərinin artmasına rəvac verir. İstisna olunmur ki, aprel ayında Azərbaycan nefti dünya bazarlarında 50 dollarıq həddi keçsin. Belə vəziyyət isə neft gəlirlərinin nəzərdə tutulandan daha çox gəlir gətirməsi deməkdir.

Nahid SALAYEV