Bahalaşan rublun manatı da möhkəmləndirəcəyi ən ciddi ehtimal kimi...

Tarix: 29.03.2016 / 01:20
Bölmə: İqtisadiyyat

Dünya maliyyə bazarlarında müxtəlif valyutaların bir-birinə nisbətdə məzənnə fərqi ilə bağlı yeni vəziyyət müşahidə olunmaqdadır. Belə ki, son dövrlərə qədər bahalaşan dollar və avro indi bir çox ölkələrin valyutaları ilə müqayisədə dəyər itirir. Bu hal Azərbaycanda da müşahidə edilir. Qonşu Rusiyada isə rublun sözügedən valyutalara nisbətdə bahalaşması daha sürətli xarakter alıb.

Belə ki, Rusiyada dolların və avronun məzənnəsi yenidən aşağı düşüb. Martın 28-də birjaların açılış hərracında dolların məzənnəsi 68 rubldan da aşağı düşərək 67,78 rubl olub. Avronun məzənnəsi də azalıb və açılış sessiyasında 86 qəpik ucuzlaşaraq 75,64 rubl olub. Analitiklərin fikrincə, rublun möhkəmlənməsi dünya bazarında neftin qiymətinin artması ilə əlaqədardır. Belə ki, martın 28-də neftin qiymətində təqribən 0,5% artım müşahidə olunub.

Rusiya prezidentinin müşaviri Sergey Qlazevin açıqlamaları isə rublun daha da bahalaşmasını istisna etmir. O bildirib ki, rublun dollara nisbətən cari məzənnəsi həqiqi dəyərindən üç dəfə aşağı salınıb. "RSN" radiosuna müsahibə verən Qlazev qeyd edib ki, dolların alıcılıq qabiliyyəti 23-25 rubla bərabərdir. Qlazev fikrini İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatının (İƏİT) qiymətləndirməsi ilə əsaslandırır: "Rusiyada və ABŞ-da ərzaq səbəti götürülür və baxırlar ki, 100 dollara ABŞ-da və Rusiyada həmin səbətdən nə almaq mümkündür". Onun sözlərinə görə, rublun dollar qarşısında məzənnəsi həqiqi dəyərindən üç dəfə aşağıdır. Qlazev rublun məzənnəsinin sabitləşməsinin vacib olduğunu bildirir: "İqtisadiyyatın rəqabətqabiliyyətliliyini təmin etmək üçün məzənnəni sabitləşdirmək lazımdır". Onun fikrincə, Rusiya Mərkəzi Bankı rublun iflasından sonra məzənnəni sabitləşdirməli idi: "İndi biz alverçilərin müdaxiləsi olmadan yaşayardıq". O bildirir ki, iqtisadiyyat sabit məzənnəyə alışdıqdan sonra kreditlər vasitəsilə idxalı əvəz edən istehsalı dirçəltmək mümkün olar. Rusiya prezidentinin müşavirinin açıqlamaları rublun bundan sonra xeyli möhkəmlənməsini istisna etmir. Rublun dəyər qazanması isə Azərbaycanda da diqqətlə izlənir. Çünki bu vəziyyət Azərbaycandan Rusiyaya ixracın həcminə, həmçinin şimal qonşumuzdan ölkəmizə göndərilən vəsaitin miqdarına birbaşa təsir edir. Digər tərəfdən belə hal manatın da kursuna müəyyən qədər təsir edir. Son bir ilin təcrübəsi göstərir ki, Rusiya rublunun məzənnəsinin dəyişməsi manata təsirsiz ötüşmür. Rublun manata təsiri bir neçə yolla baş verir. Birincisi, Rusiyadan fiziki şəxslərin Azərbaycana göndərdiyi pul baratlarıdır ki, bu, manatın məzənnəsinin sabitləşməsinə böyük dəstək verir. Rubl sabitləşdikdən sonra Rusiya bazarında qiymətlər yenidən qalxa və bu da əmək miqrantlarının Azərbaycana göndərdiyi vəsaitlərin artması ilə nəticələnə bilər. Rusiya Mərkəzi Bankının məlumatlarına görə, 2015-ci ildə Rusiyadan Azərbaycana fiziki şəxslər tərəfindən 627 milyon dollar vəsait köçürülüb. Bu, 2014-cü ildə daxil olmuş vəsaitlərdən iki dəfə azdır. 2014-cü ildə Rusiyadan Azərbaycana 1 milyard 221 milyon dollar daxil olub. Vəsaitlərin azalması rublun dollar qarşısında ucuzlaşması hesabına baş verib. Rubl dollar qarşısında bahalaşsa, bu prosesin əksi baş verəcək və Azərbaycana Rusiyadan gələn pulların miqdarı artacaq. Sabitləşən rus rublu Azərbaycanın əmlak bazarına Rusiyadan vəsait axınını da bərpa edə bilər. Məsələ burasındadır ki, rubl bahalaşan kimi Rusiyada çalışan azərbaycanlı miqrantlar pullarını dollara çevirərək Azərbaycanın əmlak bazarına sərmayə yatırmağa meylli olurlar. Amma ən əsası odur ki, Rusiyada rublun bahalaşması Azərbaycandan Rusiyaya müxtəlif malların, xüsusən də aqrar məhsulların ixracını daha da artıracaq. Hazırda Azərbaycan Rusiya bazarına kənd təsərrüfatı məhsullarının tədarükündə əsas yerlərdən birini tutur. Rublun bahalaşması isə bu prosesi daha da sürətləndirəcək. Yuxarıda qeyd olunduğu kimi, əsas proqnozlar isə rublun dəyər qazanmaqda davam edəcəyini göstərir. Neftin qiyməti 50 dollarlıq həddə yaxınlaşacağı halda rublun daha da möhkəmlənməsini gözləmək olar. Bütün bunlar Azərbaycandan Rusiyaya ilk növbədə qeyri-neft məhsullarının ixrac həcmini artıracaq ki, bu da sözügedən sahədə daha sürətli inkişaf deməkdir. Hökumətin də əsas məqsədi məhz enerji resurslarından asılılığı qeyri-neft sektorunun inkişafı hesabına azaltmaqdır.