Mənzil bazarında paradoksal vəziyyət...

Tarix: 18.03.2016 / 01:39
Bölmə: İqtisadiyyat

Ölkənin daşınmaz əmlak bazarında son günlərdə çox maraqlı proseslər müşahidə olunur. Məsələ burasındadır ki, bazarda tələb əhəmiyyətli dərəcədə artmasa da, qiymətlərdə yüksəlmə qeydə alınır. Özü də həm ilkin, həm də təkrar mənzil bazarında. Belə ki, ötən ay Bakının ilkin yaşayış mənzil bazarında satışa təklif olunan yaşayış mənzillərinin hesablanmış orta təklif qiyməti hər kvadrtametir üçün dollar ifadəsində 661 dollardan 752 dollara qədər, milli valyuta ilə isə ay ərzində 1 025 manatdan 1 166 manata kimi yüksəlib.

Fevralda mənzil alqı-satqılarının sayında əvvəlki aya nisbətən canlanma müşahidə edilib ki, bu da, öz növbəsində, təklif portfelinin artmasına gətirib çıxarıb. Ümumilikdə, ilkin mənzil bazarında təklif həcmi 2,16 dəfə artıb. Ay ərzində təklif qiymətinin ən çox artımı Binəqədi və Nərimanov rayonlarında müşahidə edilib. Fevral ayı üzrə müşahidələr göstərir ki, Bakının təkrar yaşayış mənzil bazarında da satışa təklif edilən yaşayış mənzillərinin hesablanmış orta təklif qiyməti, cüzi də olsa, yüksəlib. Burada orta qiymət göstəricisi ABŞ dolları ilə ifadədə hər kvadratmetr üçün 1009 dollardan 1019 dollara, milli valyuta ilə isə ay ərzində 1604 manatdan 1620 manata qədər yüksəlib. "MBA Group" konsaltinq şirkətinin baş direktoru Nüsrət İbrahimov bildirir ki, Azərbaycanın daşınmaz əmlak bazarında fevralda qeydə alınmış artım bundan sonra da davam edə bilər. Onun sözlərinə görə, 2016-cı ilin fevralında Azərbaycanın əmlak bazarının bütün seqmentlərində praktik olaraq artma müşahidə olunub. N.İbrahimov hesab edir ki, bu, ilk növbədə, ilin başqa ayları ilə müqayisədə fevralda əmlak bazarının həmişə daha aktiv olması ilə bağlıdır. Amma digər ekspertlərin böyük əksəriyyəti, əslində tələb çox artmadığından, qiymət yüksəlişi üçün əsas olmadığını da bildirir.

İqtisadi və Sosial İnkişaf Mərkəzinin rəhbəri Vüqar Bayramov da qiymət artımı üçün əsas olmadığını qeyd edir. O, sosial şəbəkələrdə bu xüsusda paylaşdığı şərhdə bildirir: "Neftin dünya bazar qiyməti aşağı düşəndən bəri bəzi ekspertlər, hər ay olmasa da, rübdə bir dəfə gələn aydan mənzil bazarında qiymətlərin yüksələcəyi ilə bağlı açıqlamalar yayırlar. Bu günlərdə yenidən əmlak bazarında qiymət artımları ilə bağlı açıqlama yayılıb. Bu məlumatlarda məqsəd aydındır: qiymət artımları ilə bağlı məlumatı oxuyan müəyyən qədər pulu olan və ev axtaran alıcı mənzil bazarına daxil olacaq və "qiymət artımları" baş vermədən ev almağa tələsəcək". Ekspert hesab edir ki, bu cür situasiyada ən çox itirən vətəndaşlar olacaq: "Yəni vətəndaş düşünəcək ki, qiymət artacaq, tez, ucuz alım. Bununla da süni tələb formalaşacaq, süni qiymət artımları baş verəcək və nəticədə insanlar itirəcək, bir qrup "makler-biznesmenlər" qazanacaq. Sanki əmlak bazarında hamı əlində pul ev axtarır, amma mənzil tapa bilmir. Halbuki, bazarda elə mənzillər var ki, nəinki aylardır, hətta illərdir alıcısını tapa bilmir.

Qiymətdə Almaniyanın paytaxtı Berlinlə "rəqabətə" girən Bakının mənzil bazarında əslində neft bumu dövrü yaranan "köpüklər" yavaş-yavaş partlamaqdadır. Belə məlumatlarla yenidən əmlak bazarında belə "köpüklər" yaradıb insanları mənzil almaq imkanından mərhum etməyə nə ehtiyac var? Maraqlıdır, mənzillərin qiyməti niyə artmalıdır? Neftin qiyməti kəskin yüksəlibmi? İpoteka krediti bərpa olunubmu? Banklar kredit faizlərini kəskin aşağı salıbmı? Rusiyadan Azərbaycana göndərilən pulların həcmi artıbmı? Dövriyyədəki pulun həcminin azaldığı bir zamanda əmlak bazarına yeni vəsait daxil olubmu? Bunların heç biri baş verməyib. O zaman mənzillərin qiyməti niyə artmalıdır ki?".

Mənzil bazarından fərqli olaraq, kirayə evlərin qiyməti sürətlə aşağı düşür. Kirayə mənzil bazarında, ümumiyyətlə, hələ ki, durğunluqdur. Həm aktivlik, həm də qiymətlərdə durğunluq müşahidə edilir.

Ötən illə müqayisədə dollarla ifadədə ümumi mənzil bazarında qiymətlər 3,4%, manatla ifadədə isə 9,82% azalıb. Kirayə mənzil bazarında isə bu azalmalar hər ay, demək olar ki, davam edir. Maraqlıdır ki, şəhərin mərkəzində qiymətlər daha çox düşüb. Məsələn, şəhərin mərkəzində 3 otaqlı evlərin aylıq kirayə haqqı əvvəllər 1200-1300 manat idi. Bu gün isə 800-900 manata təklif edilir. Yaxud 2 otaqlı evlər 700-800 manata verilirdisə, bu gün həmin evlər 500-600 manata təklif edilir. 1 otaqlı evlərə gəlincə isə, onlar əvvəl 500 manata təklif edilirdisə, bu gün 350-300 manata təklif edilir. Bir az kənar, metro stansiyalarına yaxın ərazilərdə isə qiymətlər stabildir.