Azərbaycan - neft qiymətlərinin azalmasına daha tez adaptasiya ola bilən ölkə...

Tarix: 15.03.2016 / 01:55
Bölmə: İqtisadiyyat

Beynəlxalq Enerji Agentliyi (İEA) qlobal neft tələbatının bu il gündəlik 1,2 milyon barrel artımla sutkada 95,8 milyon barrel olacağını proqnozlaşdırır. Belə vəziyyət, öz növbəsində, neftin qiymətinin indiki ilə müqayisədə daha tez artmasına rəvac verəcək. Qeyd edək ki, qiymətlərin artmasında təkcə hasilatçı yox, əksər istehlakçı dövlətlər də maraqlıdır. Çünki onlar neft ölkələrindən artıq sərmayə cəlb edə bilmir.

Digər tərəfdən, neftə görə dünya iqtisadiyyatının böhrana yuvarlanması istehlakçı ölkələr üçün də ciddi problem yaradıb.

Beynəlxalq Enerji Agentliyi bu şəraitdə qiymətlərin artacağını istisna etmir. Qurumun proqnozlarına görə, sanksiyaların ləğv edilməsindən sonra İranın artan neft hasilatı, həmçinin İraq, Nigeriya və Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində (BƏƏ) çoxalan istehsal bazarda, az da olsa, tələb-təklif tarazlığına səbəb olub. Qeyd olunur bu həm də ABŞ-da neft hasilatının azaldılması və digər ölkələrin neft tədarükünün qarşısının alınması nəticəsində baş verir.

İranın prosesə qoşulması nəticəsində artım olacağına dair qorxular da özünü doğrultmayıb. ABŞ-dakı istehsalınsa sutkada 530 min barrel azalacağı proqnozlaşdırılır.

Bütün bunlar neftin qiyməti ilə bğalı yeni vəziyyət yaradır. Təbii ki, proses ölkəmiz üçün də maraqlıdır. Energetika naziri Natiq Əliyev bildirir ki, hazırda neftin qiyməti 4 dəfə düşüb və bu, neft hasil edən ölkələr üçün yaxşı hal deyil: "Qiymətlərin çox yüksək olması isə istehlakçı ölkələr üçün yaxşı hal sayılmır. Həm istehsalçı, həm də istehlakçı ölkələr üçün neftin məqbul qiymətinin müəyyənləşməsini istəyirik. Neftin qiymətinin aşağı olması vəziyyəti çox davam edə bilməz. Neftin qiymətinin düşməsi neft hasil edən ölkələrin neft ehtiyatları ilə bağlı kəşfiyyat, hasilat işlərinə mənfi təsir edir, bu da son nəticədə neft hasilatını azaldır. Ona görə də bu vəziyyət uzun müddət davam edə bilməz. Neftin qiymətləri yavaş-yavaş artacaq. Müvafiq qiymət olmalıdır ki, həm neft hasil edən, həm də istehlakçı ölkələr üçün məqbul olsun, neft hasil edən ölkələr də əldə olunan gəlirlərdən neft hasilatının inkişafına pul qoya bilsin".

Belə bir vaxtda dünyanın qabaqcıl investisiya banklarından olan "Goldman Sachs" bu ilin ikinci rübü üzrə neftin qiyməti ilə bağlı proqnozunu artırıb. Bankın yeni hesabatında "qara qızıl"ın cari ilin ikinci rübü üzrə proqnoz qiymətinin 25-45 dollar arasında olacağı bildirilir. Hesabatda ABŞ-dakı neft ehtiyatları azalacağı təqdirdə "qara qızıl"ın qiymətinin gələn il daha da bahalaşacağı qeyd edilib. Belə ki, bank 2017-ci ildə neftin qiymətinin orta hesabla 55-60 dollar arasında olacağını nəzərdə tutur. "RBC Capital Markets"in proqnozunda isə deyilir ki, "Brent" markalı neftin ardıcıl 3 həftədir artım göstərməsi neft hasilatçısı olan ölkələrin rifah fondundan istifadə etmələrinin qarşısını ala bilməyəcək. "RBC Capital Markets"in xammal bazarları üzrə analitiki Helma Kroft bildirib ki, neft hətta cari səviyyədə stabilləşsə də, neft hasilatçısı ölkələri üçün 2016-cı il çətin keçəcək. Neft ölkələri xərclərini azaltmağa, valyuta ehtiyatlarından istifadə etməyə və xarici borclanmaya getməyə məcbur olacaq. Belə ki, "Moody’s" beynəlxalq reytinq agentliyi keçən həftə Rusiya, Qətər, Səudiyyə Ərəbistanı və Küveyt kimi iri neft hasilatçılarının reytinqini azalda biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib. Reytinqin azaldılmasının bu ölkələrin daha bahalı maliyyələşmə əldə etməsinə səbəb olacağı qeyd edilir.

Neft hasil edən ölkələr artıq büdcə kəsirlərini örtmək üçün rifah fondlarına əl atıb. Bu fondlar isə əsasən neft satışı hesabına formalaşır. Hazırda bu tip fondlarda ümumilikdə 7,1 trilyon dollar həcmində vəsait var və 2014-cü ildən bu göstərici azalır. Amma bu fonddan istifadə etməyən ölkələr də var. Məsələn, Azərbaycan neft qiymətlərinin azalmasına daha tez adaptasiya ola bilib. Neftin qiymətinin daha böyük yüksəlişə keçəcəyi təqdirdə isə Azərbaycan yenə neft gəlirləri hesabına valyuta ehtiyatlarının həcmini artıracaq. Xatırladaq ki, yeniləşmiş büdcədə neftin qiyməti 25 dollardan müəyyən edilib.

Ölkə həmçinin postneft dövründə yaşamağa başlayıb. Hökumət ölkənin tranzit imkanlarını artırmağa və onun təbii coğrafi üstünlüklərindən daha çox faydalanmağa başlayıb. Bu da Azərbaycana əlavə üstünlüklər qazandırır.

Tahir TAĞIYEV

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 23.10.2026 / 16:05

Azərbaycanda islam maliyyəçiliyi nə deməkdir?..

Tarix: 23.10.2026 / 10:37

Sosial ödənişlərin artırılması üçün altıncı sosial islahat paketi hazırlanır...

Tarix: 23.10.2026 / 09:57

Gələn il şəhər və rayonlara dotasiya ayrılmayacaq - xərclərini öz gəlirləri hesabına ödəyəcəklər...

Tarix: 23.10.2026 / 09:26

Gələn ilin büdcəsi layihəsi Milli Məclisdə - gəlirlər və xərclər açıqlandı...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 10:36

Sabahdan vint, bolt və qaykaların ixrac tarifi 20 DƏFƏ ARTIRILIR...

Tarix: 21.10.2026 / 17:06

Azərbaycan daha bir rekord vurdu - "tranzitlərin rekordu"...

Tarix: 21.10.2026 / 16:50

Neft Fondumuzun çox valyuta qazanmasına mane olan tək səbəb var...

Tarix: 21.10.2026 / 13:35

Azərbaycanda yeni bank yaradıla bilər - Aİ-dən TƏKLİF...

Tarix: 21.10.2026 / 10:23

Avropalı investorların Qarabağ, Şərqi Zəngəzur və Naxçıvana marağı artır - Aİ hesabatı

Tarix: 20.10.2026 / 22:07

Taxıl bazarında kəskin təzad: kəndlilər buğda əkinindən imtina edir...

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 16:56

15 temmuz “FETÖ darbesində” bircə nəfər siyasətçi-deputatın adı çıxmadı...

Milli kimliyə bağlı gənclər uğurlu gələcəyin əsas təminatçılarıdır...