Avtomobil bazarındakı durğunluq sığorta şirkətlərini çökdürür

Tarix: 04.03.2016 / 01:29
Bölmə: İqtisadiyyat

Son bir ildə ölkənin avtomobil bazarında aktivliyin əhəmiyyətli dərəcədə azalması müşahidə olunur. Bunun nəticəsidir ki, Azərbaycana gətirilən maşınlar əhəmiyyətli dərəcədə azalıb. Maşınların ucuzlaşmasına baxmayaraq, adıcıların sayı hələ də çox azdır. Əhalinin gəlirlərini mütəmadi dollara çevirərək gözləmə mövqeyi tutması, yəni alıcılıq qabiliyyətinin düşməsi ilə yanaşı, bazarda qiymətləri salan digər amil bəzi dövlət qurumlarının istifadəsində olan avtomobillərin çox ucuz qiymətə bazara çıxarılmasıdır.

Onu da bildirək ki, bazarda əvvəllər daha çox Almaniya istehsalı olan ikinci əl avtomobillər satılırdısa, hazırda yeni avtomobillərin satışı üstünlük təşkil edir. Avtomobil salonlarının manatla daxili kreditləri bərpa etməsi də bu meyli gücləndirib. Yəni ölkəyə ikinci əl avtomobillər gətirilmir və bunu Gürcüstandan Azərbaycana ixracın statistikası da sübut edir. Çünki Azərbaycana ikinci əl maşınlar əsasən Gürüstandan gətirilirdi. Bu ölkənin statistika departamentinin məlumatına görə, yanvar ayında bu ölkədən Azərbaycana avtomobil ixracı bir il əvvəlkinə nisbətən 22 dəfə azalıb. 2015-ci ilin yanvar ayında Gürcüstandan Azərbaycana 13,1 milyon dollarlıq avtomobil gətirilibsə, bu il həmin göstərici 577 min dollara düşüb. Lakin yeni avtomobillərin satış həcmi də yüksək deyil. Bu hal sığorta şirkətlərinin durumuna da mənfi təsir edir və onların avtomobil sığortasından gəlirlərinin azalması ilə müşayiət olunur.

"Standard Insurance" sığorta şirkətinin idarə heyətinin sədri Aydın Rəhmanov da mətbuata açıqləməsında bunu təsdiq edir: "Əslində sığorta bazarında çətinliklər 2014-cü ildən başlamışdı. Çünki məlumdur ki, bəzi könüllü sığorta növləri, xüsusilə də girovların sığortalanması - istər avtomobil, istərsə də əmlakın sığortalanması - kreditlərin verilməsindən asılıdır. Və artıq 2014-cü ildən avtomobil kreditlərinin sayının azalması təbii olaraq bu sığorta növlərinin də azalmasına səbəb olmuşdu. 2015-ci ildə isə maliyyə sektorunun, yəni təkcə sığorta yox, həm də bank sektorunun hansı problemlərlə üzləşdiyi artıq məlumdur. Doğrudur, sığorta sektoru devalvasiyadan birbaşa zərər çəkmədi, amma digər sahələrə təsiri olduğu üçün onun mənfi nəticələrini sığorta sektoru da hiss etdi və bu təsir getdikcə artacaq. Çünki bizim xüsusi işlədiyimiz əsas sahələr -nəqliyyat,əmlak və səhiyyə sahəsində bahalaşma baş verib, əsas səbəb də istifadə olunan vasitələr və ehtiyat hissələrinin ölkəyə idxal edilməsidir. Burada da manatın və digər valyutaların kursları böyük rol oynayır".

Təbii ki, maliyyə çətinlikləri kiçik sığorta şirkətlərinin bazardan çıxmasına səbəb olur. Aydın Rəhmanov bununla bağlı bildirir":Əslində bu, sığorta bazarı üçün müsbət haldır. Çünki artıq sığortanın qloballaşması və xırda şirkətlərin oyundan çıxması, nəticədə müəyyən bir dürüst və əsaslı sığorta mühitinin formalaşmasına gətirib çıxarır. Bu özünü qiymət formalaşmasında da göstərir, xidmətin səviyyəsinin müəyyən olunmasında da, yəni istənilən məsələdə, təbii ki, müəyyən fundamenti olan şirkətin şansları daha böyükdür. Əhali üçün isə bunun nə faydası, nə də ziyanı olacaq. İnsanlar sığortadan indiyədək necə istifadə edirdilərsə, bundan sonra da edəcəklər. Lakin perspektivdə sağlam sığorta mühitinin yaranmasından təbii olaraq bazarın bütün iştirakçıları faydalanacaq, xüsusən də əhali. Sığorta artıq insanların maliyyə-təsərrüfat və şəxsi həyatının ayrılmaz və əvəzolunmaz bir tərkib hissəsinə çevrilməlidir".

Hazırda maşın bazarında yaşanan durğunluq isə qarşıdakı dövrdə sığorta şirkətlərinin gəlirlərinin daha da azalmasına rəvac verə bilər. Kreditlərin verilməsində şərtlərin çətinləşdirilməsi də proseə təsirsiz ötüşmür. Onsuz da bankların avtomobil kreditlərini kəskin azaltması sığorta şirkətlərinin işinə mənfi təsir etməyə başlayıb. Kreditlərin dayanmasından keçən dövr ərzində sığorta şirkətlərinin müştəriləri kəskin azalıb. Ekspertlərin fikrincə, avtomobil kreditlərinin azalması bazarda aktivliyin aşağı düşməsinə gətirib çıxarıb. Bu növ kreditlər əsasən bahalı, ili təzə avtomobillər üçün alındığından, istehsal ili təzə olan avtomobillərə tələbat azalıb. Halbuki, belə avtomobillərin könüllü sığortasından şirkətlər daha çox pul qazanırdı. Lakin artıq əvvəlki kimi qazanc əldə olunmur. Bəzi bazar iştirakçıları avtomobil kreditlərində durumun bundan sonra da sığorta şirkətlərinin işi üçün ciddi təhlükə yarada biləcəyini düşünür. Xatırladaq ki, 2014-cü ilə qədər bank sektorunda avtomobil satışının böyük əhəmiyyəti var idi. Eyni zamanda avtomobil satışında da kreditlər katalizator rolunu oynayırdı. 2014-cü ilin əvvəlindən Mərkəzi Bankın avtokreditlərə qoyduğu məhdudiyyət isə bu prosesdə geriləmənin başlamasının səbəb oldu.