Rusiya və Çin dollara qarşı "qızıl planı" işə salır

Tarix: 01.03.2016 / 00:21
Bölmə: İqtisadiyyat

Məlumat verildiyi kimi, dünyanın böyük valyuta ehtiyatlarına malik bəzi dövlətləri dolların hökmranlığına son qoymaq üçün qızıldan istifadə həddini genişləndirməyə çalışır. Bu xüsusda əsas təşəbbüs Rusiya və Çinə məxsusdur. Almaniyanın "Die Welt" qəzeti yazır ki, Rusiya ilə Çinin qızıl bazarındakı fəaliyyətləri bu metala inamı artırır, dolların hökmranlığını isə azaldır.

Qərb ölkələrinin maliyyə sisteminə artan şübhələr fonunda belə addımlar ABŞ-ı təzyiq metodlarından məhrum edir. O da bildirilir ki, qeyri-stabil iqtisadi vəziyyətdə qızıl yaxşı sığorta vasitəsi hesab edilir: "Bu metal bütün dünyada dəyərli hesab olunur və onun sayını süni yolla artırmaq olmur". Qəzet yazır ki, sanksiyaların mövcudluğu və neft qiymətlərinin düşdüyü şəraitdə Rusiya dollar asılılığından xilas olmağa ehtiyac duyur və Vladimir Putin bu istiqamətdə lazımi addımları atıb.

"Moskovski Komsomolets" qəzeti Rusiyanın qızıl və valyuta ehtiyatlarında 2010-cu ildən bu yana baş verən dəyişikliyə diqqət çəkir. 2010-cu ildə 442 milyard dollar olan ehtiyatlar neftin barrelinin qiymətinin 107 dollara çıxdığı 2013-cü ildə 537 milyard dollara qədər yüksəlib. Ancaq sonra neft qiymətlərinin düşməsilə ehtiyatlar da azalmağa başlayıb. 2014-cü ildə 511,6 milyard dollar olan ehtiyatlar iqtisadi böhranla bərabər 2015-ci ildə 386 milyard dollara, cari ilin əvvəlində isə 376 milyard dollara qədər geriləyib. Moskvada hesab olunur ki, belə vəziyyətin yranamasının əsas səbəblərindən biri də dollarla bağlıdır. Elə bu səbəbdən Rusiya ticarətdə dolların hökmranlığına son qoymaq istəyir və bu məsələdə Çinlə birgə hərəkət edir. Dünya bazarında Rusiyadan daha fəal qızıl əldə edən də məhz Çindir. Keçən il ərzində bu ölkənin qızıl ehtiyatları 62% artaraq 1600 tona çatıb. Baş verənlər fonunda "Bloomberg" agentliyi 2016-cı ildə qızılın əsas maliyyə aləti olacağını yazır. Qeyd olunur ki, investorlar qlobal valyuta və səhm bazarlarında qeyri-sabit vəziyyətin yaranması fonunda məhz bu aktivə sərmayə yatırır. Agentlik həmçinin bildirib ki, 2015-ci ilin dekabrında qızıl minimal səviyyəyə -1.046 dollara düşdükdən sonra 17,8% yüksəlib və hazırda 1.233 dollara satılır. Bu da investorlarda qiymətli metala olan proqnozların müsbət istiqamətdə dəyişməsinə səbəb olub.

"USAA Precious Metals & Minerals" şirkətinin rəsmiləri hesab edirlər ki, qızıl 2016-cı ilin ən maraqlı mövzusudur. Keçən il bu maliyyə aktivinə xor baxanlar hazırda qızıla ən çox investisiya qoyanlara çevrilib. Qeyd edək ki, qızıla tələbat ABŞ iqtisadiyyatının zəifləyə biləcəyi ehtimalları ilə daha da artıb. "DoubleLine Capital"ın təsisçisi və icraçı direktoru Ceffri Gundlaç investorların mərkəzi banklara olan inamınının itməsi səbəbilə qızılın unsiyasının 1400 dollara çatmasının mümkün olduğunu deyib. "Oversea -Chinese Banking Corp"da da düşünürlər ki, qızıl ilin sonuna qədər 1.400 dollara qədər bahalaşacaq.

Bütün bunlar sözügedən metalın qiymətinin ölkəmizdə də artacağını deməyə əsas verir. Məsələ burasındadır ki, Azərbaycanda istehsal olunan qızıl istifadə üçün deyil, bu səbəbdən qızılın qiymətinin dünya bazarında dəyişməsi bazara birbaşa olaraq təsir göstərir. Gədəbəydə istehsal olunan qızıl Mərkəzi Bank tərəfindən alınaraq ehtiyatlara daxil edilir. Qeyd edək ki, Azərbaycanda qızıl və gümüş 1997-ci il avqustun 21-də imzalanmış PSA tipli müqavilə çərçivəsində hasil olunur. Müqavilə 6 yatağın - Naxçıvanda 1, Gədəbəydə 2, hazırda erməni işğalı altında olan Kəlbəcər və Zəngilanda 3 yatağın işlənməsini nəzərdə tutur. Müqavilədə Azərbaycanın payı 51%, Böyük Britaniyanın "Anglo Asian Mining Plc." şirkətinin payı 49% təşkil edir. "Gədəbəy" yatağından ilk qızıl hasilatına isə 2009-cu ildə başlanıb. Burada hasil olunan qızıl istifadə üçün olmadığından, ölkənin qızıl bazarı, demək olar ki, tamamilə xaricdən idxaldan asılıdır. Bu səbəbdən ekspertlər qızılın qiymətinin bu il qalxacağını proqnozlaşdırır.

Xatırladaq ki, paytaxtın böyük ticarət mərkəzlərində satılan qızılın qiymətində artıq artım müşahidə edilir. Bunun əsas səbəbi dünya bazarında müşahidə edilən artımlar nəticəsində idxal olunan analoji məhsulların xərcinin yüksəlməsi ilə yanaşı, həm də ötən il yanvarın 1-dən aksiz vergisi dərəcəsinin artırılması ilə bağlıdır.