Qızıl və avro Azərbaycana daha çox vəsait qazandıracaq...

Tarix: 10.02.2016 / 02:10
Bölmə: İqtisadiyyat

Dünya maliyyə bazarlarında mövcud qeyri-stabillik hələ də davam edir. Müxtəlif növ xammalın, o cümlədən neftin dəyərdən düşməsi Qərb birjalarına təsirsiz ötüşmür, burada qiymətli kağızları davamlı şəkildə ucuzlaşdırır. Xüsusən də Avropanın maliyyə bazarlarında müşahidə olunan qeyri-stabil vəziyyət Amerika Birləşmiş Ştatlarının da maliyyə bazarına mənfi təsir edib. "Wall Street"in səhmləri qısamüddətli bahalaşmadan sonra yenidən dəyər itirib.

"Dow Jones"un səhmləri 1.1 faiz ucuzlaşıb. NASDAQ-ın indeksləri isə 1.82 faiz dəyər itirib. Ekspertlər qlobal iqtisadi artımın zəifləməsi ilə əlaqədar investorların dərin narahatlıq içində olduğunu bildirir. Neftin qiymətində müşahidə olunan qeyri-stabil vəziyyət və Amerikanın faiz hədləri də narahatlığa səbəb olan əsas amillərdəndir. Dünya fond bazarlarında müşahidə olunanlar qızılın və avronun bahalaşmasına da gətirib çıxarır. Hazırda qızılın bir unsiyasının qiyməti 3,83 dollar artaraq 1 193 dollar olub. Dünya bazarında avronun dollara qarşı məzənnəsi də artıb və 1 avro 1,1209 dollar təşkil edir. Ekspertlər avro və qızılın bahalaşmasının davam edəcəyini proqnozlaşdırır. Bu məsələ Azərbaycanda da diqqətlə izlənir. Çünki ölkənin valyuta ehtiyatlarının tərkibində həm qızıl, həm də avro var. Onların bahalaşması Azərbaycana daha çox vəsait qazandırır. Hələik isə baş verənlər qızılın qiymətində artımın daha çox olacağını deməyə əsas verir. Qızılın qiyməti dünya iqtisadiyyatı ilə bağlı gələn təhlükə siqnallarının artması fonunda ən etibarlı investisiya vasitəsi kimi tələbin artması nəticəsində son 10 gündə 92 dollar artıb. Qızılın bahalaşması hasilatçı şirkətlərin dünya fond birjalarında səhmlərinin qiymətinin kəskin artmasına səbəb olub.

Araşdırmalar göstərir ki, qızıla olan tələbin artması dünya iqtisadiyyatında mənfi göstəricilərin açıqlanması, yaxın gələcəkdə müsbət dəyişikliyin gözlənilməməsi, ABŞ Federal Ehtiyat Sisteminin (FES) uçot dərəcəsinin artırılmasının ertələnməsi ehtimalı fonunda sarı metalın qiyməti bu ilin əvvəlindən 12% qalxıb. ABŞ-dan gələn son iqtisadi göstəricilərin proqnozlaşdırılandan aşağı olması isə bu prosesi daha da tətikləyir. Hətta bəzi investorlar FES-in Avropa Mərkəzi Bankı və Yaponiya Mərkəzi Bankı kimi mənfi faiz tətbiq edə biləcəyini ehtimal edir. Belə olarsa, qızıl tezliklə 1 300 dolları keçəcək. Qeyd olunduğu kimi, belə vəziyyət Azərbaycanın qızıl ehtiyatlarından gəlirlərinin artması deməkdir. Qeyd edək ki, hazırda Dövlət Neft Fondunun qızıl ehtiyatları portfelinə 30175 kiloqram qızıl daxildir ki, bu da ümumi aktivlərin təqribən 3,5 faizini təşkil edir. Qurumun vəsaitlərinin idarə edilməsi üzrə qaydalara uyğun olaraq ümumi aktivlərdə qızıl ehtiyatlarının payı fondun investisiya portfelinin 5 faizi həddini ötməməlidir. Amma ekspertlər bu göstəricinin dəyişə biləcəyini də bildirir. Çünki qızıl artıq Azərbaycana daha çox vəsait qazandırır. Buna rəğmən, qızıl bazarında fərqli vəziyyət hökm sürür. Çünki bazarlarda zərgərlik məmulatlanını artması onun alıcılarınnı sayını azaldır. Ekspertlər bu bazarda qarşıdakı aylarda da ciddi dəyişikliyin olmayacağı qənaətindədir.

Çünki qeyd olunduğu kimi, qızıl bazarında ötən il sentyabrın ortalarından başlayan ucuzlaşma hazırda bahalaşma ilə əvəzlənib. Ölkəmiz üçün bu bazarda qiymətlərin artımını şərtləndirən daha bir amil Azərbaycana idxal olunan platin, qızıl, ondan hazırlanmış zərgərlik və digər məişət məmulatları, aksiz dərəcələrinin qaldırılmasıdır. Bütün bunlar da qızıl bazarında qiymətlərin daha yüksək sürətlə artımına gətirib. Amma onu da xatırladaq ki, Azərbaycanda 18 yaşına çatmış hər bir fiziki şəxs tərəfindən şəxsi istifadə üçün 20 qram qızıl və 0,5 karat almazı gömrük ödənişlərini ödəmədən gömrük sərhədindən keçirilə bilər. Bu barədə Nazirlər Kabineti hələ ötən il "Fiziki şəxslər tərəfindən istehsal, yaxud kommersiya məqsədləri üçün nəzərdə tutulmayan malların gömrük sərhədindən keçirilməsinin güzəştli və sadələşdirilmiş Qaydaları"nda dəyişiklik edib. Bu səbəbdən vətəndaşların fərdi istehlak üçün qızılı xaricdən ölkəmizə gömrük rüsumu ödəmədən gətirməsi halları artıb. Çünki bu onlara daha ucuz başa gəlir. Qeyd edək ki, artıq Azərbaycan vətəndaşlarının xarici ölkələrə son illərdə səfərləri də xeyli artıb. Ən azından, qonşu Gürcüstan və Türkiyəyə səfər edənlərin sayı kifayət qədərdir. Türkiyəyə səfər edənlərin çoxu isə geri qayıdarkən mütləq qızıl məmulatı alır. Çünki bu onlara daha ucuz başa gəlir.