Azərbaycanda pambıq əkənlərə dövlət dəstəyi başladı

Tarix: 03.02.2016 / 01:50
Bölmə: İqtisadiyyat

Son illərdə özünün ciddi tənəzzül dövrünü yaşayan pambıqçılıqda yeni inkişaf gözlənir. Artıq hökumət bu istiqamətdə mühüm addımlar atmağa hazırlaşır. Xatırladaq ki, bu günlərdə "Azərbaycan Respublikası regionlarının 2014-2018-ci illərdə sosial-iqtisadi inkişafı Dövlət Proqramı"nın reallaşdırılmasının ikinci ilinin yekunlarına həsr edilmiş konfransda da dövlət başçısı bu məsələyə toxunub və pambıq istehsalçılarına dəstəyin artırılmasının vacibliyini bildirib.

İndi isə bəlli olur ki, Azərbaycan hökuməti güzəştli kreditləşdirmə və alış qiymətlərinin formalaşmasında iştirak yolu ilə pambıq istehsalçılarını dəstəkləyəcək. İqtisadiyyat naziri Şahin Mustafayev də bildirir ki, istehsalçılardan pambıq alan şirkətlər alış qiymətlərinin formalaşmasında dünya pambıq qiymətlərini və ölkədəki devalvasiyanı nəzərə almalıdır: "Biz kənd təsərrüfatı istehsalçılarına daha sərfəli qiymətlər təklif etmək üçün bu şirkətlərlə danışıqlar aparırıq. Hökumət pambıqçılıqla məşğul olan sahibkarların güzəştli kreditləşməsini artırmağı da planlaşdırır. Pambıq istehsalçılarının maliyyə çıxışını sadələşdirmək lazımdır". Hazırda pambıq emalı müəssisələri 1 kiloqram pambığı 0,42 manata qəbul edir ki, bu da fermerlərə sərf etmir. Lakin hökumətin müdaxiləsilə vəziyyətin dəyişməsi, emalı müəssisələrinin pambığı daha yüksək qiymətə alması gözlənir. Bundan əlavə, pambıqçılıqla məşğul olan fermerlərə toxum, gübrə alınmasında, aqrotexniki işlərin aparılmasında dəstək verilməsi nəzərdə tutulur.

Ekspertlər hesab edir ki, bütün bunlar pambıqçılıqda qeydə alınan tənəzzülə son qoyacaq. Ölkəmizdə 2006-cı ildən pambıq əkilən sahələrdə ciddi azalma var. 2007-ci ildə 75,6 min hektar sahədə pambıq əkilib. 2009-cu ildə pambıq əkilən sahə 21,1 min hektara enib. 2010 və 2011-ci illəri nəzərə almasaq Azərbaycanda hər il 30 min hektardan kiçik sahədə pambıq əkilir. 2015-ci ildə isə pambıq əkilən sahələr bir qədər də kiçilərək 18,8 min hektar olub. Əkin sahələrinin kiçilməsi yığılan məhsulun ümumi həcminin kiçilməsinə səbəb olub. 1985-ci ildə 787,8 min ton pambıq yığılan ölkədə istehsalın miqdarı 2009-cu ildə 31,9 min tona, 2014-cü ildə 41 min tona, 2015-ci ildə 35 min tona enib. Pambıq istehsalına marağın azalması onun rentabelliyinin aşağı olması ilə bağlıdır. 2011-ci ildə kənd təsərrüfatı istehsalçısının satdığı pambığın dəyəri istehsal xərcindən 12 faiz az olub. 2013-cü ildə istehsalçı pambığın tonunu 402,7 manatdan satdığı halda onun istehsalına 515,1 manat xərcləyib. 2014-cü ildə xərclər 690,5 manat, 1 ton pambığın satış qiyməti 433,6 manat təşkil edib. Rentabelliyin azalmasına 2 amil eyni anda təsir göstərib. Bir tərəfdən istehsal edilən məhsulun maya dəyəri yüksəlib. 1995-ci ildə bir bir sentner pambığın maya dəyəri 28,5 manat olduğu halda, 2014-cü ildə 69 manat olub. İkinci səbəb xam pambığın daxildə alış qiymətinin dünya bazarında olan vəziyyətdən asılı olaraq dəyişməsidir. 2015-ci ildə Azərbaycanda pambığın satınlama qiyməti 10 faiz aşağı salınıb. Amma artıq hökumət vəziyyətə müdaxilə edərək vəziyyəti dəyişməyi düşünür. Bu fonda fermerlərin və emal müəssisələrin güzəştli şərtlərlə maliyyələşdirilməsi artırılacaq ki, bu da əkindən son məhsulun əldə edilməsinədək bütün dövr ərzində pambıqçılıq sahəsinin inkişafını stimullaşdıracaq. Belə vəziyyət pambığı alacaq pambıq emalı müəssisələrinə fermerlərlə müqavilə bağlamağa imkan verəcək. Bununla da fermerlər məhsullarını hara təhvil verməli olacaqlarını biləcəklər və bu, pambıq istehsalının artmasına gətirib çıxaracaq. İqtisadiyyat Nazirliyinin Sahibkarlığa Kömək Milli Fondunun xəttilə ayrılan güzəştli kreditlərin verilməsi pambığın emalına çəkilən xərcləri azaltmağa imkan yaradacaq. Müvafiq olaraq bu, müəssisələrə pambığı daha yüksək qiymətə almağa imkan verəcək. Artıq bu istiqamətdə işlər aparılır. Bütün bunlar həm də onun göstəricisidir ki, Azərbaycan qeyri-neft sektoru üzrə mühüm bir sahədə ixracı artırmaq imkanı əldə edəcək. Həm daxili, həm də xarici bazarlardakı vəziyyət nəzərə alınarsa, ölkəmizdə pambıqçılığın inkişaf etdirilməsi fermerlərə böyük həcmdə maliyyə qazandıra bilər. Dövlətin maliyyə imkanları isə pambıq istehsalının artırılmasında müasir texnologiyanın tətbiq edilməsinə də geniş imkanlar verir. Bütün bunlar fonunda cari il ərzində pambıqçılıqda ciddi dəyişikliyin qeydə alınması gözlənir.