Azərbaycanın iqtisadi zonalar dövrü başlayır

Tarix: 27.01.2016 / 02:16
Bölmə: İqtisadiyyat

Ölkə iqtisadiyyatı mühüm yeniliklər mərhələsinə qədəm qoyur. Söhbət Azərbaycanda xüsusi iqtisadi zonaların yaradılmasından gedir və cari il ərzində bu istiqamətdə vacib dəyişikliklər gözlənir. Hesab olunur ki, belə zonalar ilk olaraq sənaye sahəsini əhatə edəcək və bu sferada Azərbaycan əhəmiyyətli nailiyyətlər qazanacaq.

Xatırladaq ki, yanvarın 10-u Prezident İlham Əliyevin sədrliyi ilə Nazirlər Kabinetinin 2015-ci ilin sosial-iqtisadi inkişafının yekunları və qarşıda duran vəzifələrə həsr olunan iclasında da ölkə rəhbəri bu məsələlərə toxunaraq, sənaye istehsalı istiqamətində çox ciddi işlərin aparılmasının vacibliyini bildirib. Prezident qeyd edib ki, texnoparklar, sənaye klasterləri, bütün regionlarda sənaye zonaları yaradılmalıdır: "Yerli icra orqanları daha da səmərəli işləməli, təşəbbüs göstərməlidirlər. Hər bir rayonun iqtisadi və sənaye potensialı güclənməlidir. Rayonlar dotasiya ilə yaşamamalı, özləri iqtisadi cəhətdən daha səmərəli işləyərək xərclərini bağlamalıdırlar". Dövlət başçısı Neftçala rayonunda sənaye zonasının yaradılmasını diqqətə çatdıraraq vurğulayıb ki, başqa rayonlarda da bu layihələr icra edilməlidir. Bu yöndə atılan addımlar isə olduqca yüksək qiymətləndirilir. Milli Məclisin İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsinin üzvü Vahid Əhmədov belə iqtisadi zonaların, sənaye ilə yanaşı, aqrar sektoru da əhatə edəcəyini bildirir: "Aqrar sektor bütün dünyada dotasiya ilə işləyən və ağır sahədir. Azərbaycan hökuməti və digər qurumlar aqrar sahəyə hər zaman diqqət ayırmalıdır. Son illər kənd təsərrüfatına diqqət artırılıb. İri fermer təsərrüfatları yaradılıb. Əvvəllər hər hektardan 20-25 sentner taxıl götürürdülərsə, indi elə fermer təsərrüfatları var ki, 50-55 sentner taxıl götürür. Yəni xüsusi iqtisadi zonaların yaradılması nəzərdə tutulur ki, bunlar da aqrar sahənin inkişafına gətirib çıxaracaq". Onun sözlərinə görə, bütün bunlar çox ciddi məsələdir: "Xüsusi qanunlar da qəbul etmişik, dövlət başçısı sərəncam da verib. Məlumatıma görə, Qaradağdakı liman istifadəyə verilib və onun ətrafında xüsusi iqtisadi zonanın yaradılması planda var. Ümumiyyətlə, həm Qaradağ, həm də Lənkəran-Astara və Quba-Xaçmazda, xarici dövlətlərlə sərhəd olan regionlarda, dəmiryolu və liman şəhərlərində iqtisadi zonaların yaradılması mümkündür. Bu, iki baxımdan önəmli rol oynayacaq: həm sözügedən zonalara xarici investisiya yatırımı güclənəcək, həm də sahibkarlığın inkişafına təkan verəcək".

Məlumat üçün bildirək ki, xüsusi iqtisadi zonalar sahibkarlıq fəaliyyətinin həyata keçirilməsi üçün xüsusi hüquqi rejimin tətbiq edildiyi ərazi hesab olunur. Xüsusi iqtisadi zonanın yaradılmasının məqsədi xüsusi hüquqi rejimin və müasir texnologiyaların tətbiqi əsasında rəqabət qabiliyyətli yeni istehsal və xidmət sahələrinin təşkilindən ibarətdir.

Belə zonalar bu gün ABŞ, Çin, Cənubi Koreya, Hindistan, Avstraliya, Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində və digərlərində olduqca geniş inkişaf edib. Əsasən də Çin və Avstraliyada xüsusi iqtisadi zonaların ölkə iqtisadiyyatında payı böyükdür. Bu ölkələrə investisiya axınlarının az qala 50 faizdən çoxu həmin zonaların payına düşür.

Qeyd edək ki, xüsusi iqtisadi zonaların müxtəlif növləri arasında seçim hər bir konkret halda qarşıya qoyulan məqsəddən asılı olur. İnkişaf etmiş bazar iqtisadiyyatına malik ölkələrdə belə zonaların müxtəlif növləri eyni zamanda tətbiq olunur. Lakin bu ölkələrdə azad ticarət və elmi-texniki zonalara daha çox üstünlük verilir. İnkişaf etməkdə olan ölkələrdə isə ixrac-istehsal zonaları daha geniş yayılıb. Zonaya cəlb edilən kapitalın mənbələrinə görə inkişaf etmiş ölkələr əsasən milli özəl kapitala üstünlük verirsə, inkişaf etməkdə olan ölkələr xarici investorlara yönəlik siyasət yürüdürlər.

Dünya ölkələrində bu zonaların fəaliyyəti sübut edir ki, bu, ayrı-ayrı ərazilərin və regionların inkişafında həqiqətən təsirli vasitədir. Ekspertlər ona da diqqət çəkir ki, xüsusi iqtisadi zonalar iri şəhərlərə yaxın olmalıdır. Ölkənin inkişaf etmiş şəhərlərində bu zonaların yaradılması ona görə vacibdir ki, yaradılan zavod və fabriklərə ixtisaslı kadrlar cəlb olunsun. Dünya təcrübələri göstərir ki, belə zonalar regionların inkişafının bir elementidir. Ona görə də bu zonaların, iri şəhərlərə yaxın olması ilə yanaşı, regionlarda yaradılması vacibdir. Bununla yanaşı, texnoparkların yaradılmasına xüsusi iqtisadi zonalarının bir elementi kimi baxıla bilər. Texnoparkların yaradılması ona görə vacibdir ki, bu, iqtisadi zonaların əsasını qoyur.

Artıq Sumqayıtda bu səpkidə mühüm addımlar atılıb. Ekspertlər bütün bunların ölkə iqtisadiyyatında mühüm dəyişikliklərə rəvac verəcəyini bildirir.