İsrailin müdafiə naziri Yoav Qallantın Azərbaycana rəsmi səfəri region ölkələrinin, o cümlədən İran və Ermənistanın da xüsusi diqqət mərkəzindədir. Bu barədə danışmazdan öncə qeyd edək ki, Qallant İsrail Dövlətinin müdafiə naziri kimi ölkəmizə ilk səfərini edir. Səfərin məqsədi ölkələr arasında strateji əlaqələri gücləndirmək, siyasi əməkdaşlığı möhkəmləndirmək və iki ölkə arasında təhlükəsizlik və texnologiyalar sahəsində əlaqələri genişləndirməkdir.
Xatırladaq ki, İsrailin Azərbaycanla münasibətləri son vaxtlar intensivləşib. Bu ilin martında xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov İsraildə səfirliyin açılışına qatılıb. Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, prezident İlham Əliyev Yoav Qallantı qəbul edərkən səfirlik məsələsinə də toxunulub. Azərbaycanın İsraildə səfirliyinin açılmasının əməkdaşlığın genişləndirilməsi baxımından önəmi vurğulanıb. Eyni zamanda ikitərəfli münasibətlərin inkişafından, o cümlədən hərbi-texniki sahədə əməkdaşlıqdan məmnunluq ifadə edilib. Qeyd edək ki, İsrail Azərbaycanın əsas silah təchizatçılarındadır. Stokholm Beynəlxalq Sülh Tədqiqatları İnstitutunun (SIPRI) məlumatına görə, 2016-2020-ci illərdə İsrail Bakının silah idxalının 69 faizini verib. Bu, həmin dönəmdə Təl-Əvivin silah ixracının 17 faizi deməkdir. Sonrakı 3 il ərzində də hərbi müstəvidə əməkdaşlıq genişlənib. Bir müddət əvvəl İsrailin “Haaretz” qəzeti bildirmişdi ki, son yeddi ildə Azərbaycanın “Silk Way Airlines” karqo şirkəti İsrailin cənubundakı Ovda aeroportuna 92 uçuş həyata keçirib. “Silk Way Airlines” Ovdaya eniş edən, İsrailin hava məkanından silah daşımağa icazəsi olan azsaylı xarici şirkətlərdən biridir. Araşdırmada deyilir ki, Ovda İsrailin silah daşıyan reysləri qəbul etmək icazəsi olan yeganə hava bazasıdır. Negev səhrasında yerləşən Ovdadan fərqli olaraq, İsrailin Ben Gurion aeroportu ölkənin mərkəzində sıx məskunlaşmış ərazidə yerləşir, ona görə də partlayıcı olan yük təyyarələrinin oraya giriş icazəsi yoxdur. Ovda eyni zamanda mülki və hərbçi uçuşlara xidmət edir. Bu aeroporta uçuşların bəzilərinin Azərbaycanın Müdafiə Nazirliyinin işarəsi ilə həyata keçirildiyi qeyd olunur. İkinci Qarabağ müharibəsində Ermənistan ordusunun məhv edilməsi üçün İsrail silahlarından aktiv istifadə edilib. Xüsusilə hədəflərin aşkarlanması və məhv edilməsi, S-300 zenit-raket komplekslərinin sıradan çıxarılması kimi əməliyyatlar zamanı İsraildən alınan PUA-lar tətbiq edilib. Hazırda yeni silahların idxalı diqqət mərkəzindədir və bu sahədə hanısa problem gözlənilmir. İsraildən olan ekspert David Gendelman Azərbaycanın ölkəsi üçün mühüm rola malik olduğunu vurğulayır. Onun sözlərinə görə, Azərbaycanın İsraildə səfirlik açmasından sonra əlaqələrin inkişafında müsbət dinamika müşahidə edilir. Gendelmanın fikrincə, İsrail Azərbaycanla hər bir sahədə əməkdaşlıq etməkdə maraqlıdır. Bura iqtisadi, siyasi, təhlükəsizlik və hərbi sahələr də daxildir. Onun sözlərinə görə, Azərbaycanın İsraildən yeni silahlar alması istisna deyil: "Gələcəkdə əməkdaşlıq daha da artacaq. İsrail və Azərbaycan birlikdə müdafiə sahəsində əməkdaşlıq edərək, Azərbaycanı silah istehsal edən ölkəyə çevirə bilərlər”.
İsrailin sabiq rabitə, peyk və kibertəhlükəsizlik naziri Ayub Kara ölkəsinin “İsrael Hayom”da nəşrində dərc olunan məqaləsində yazır ki, Azərbaycan yalnız İsrailin deyil, həm də Qərbin böyük dostudur. “Nə üçün İsrail İran təhlükəsi qarşısında Azərbaycana kömək etməlidir?” sərlövhəli məqalədə qeyd olunub ki, İsrail kimi Azərbaycan da ona qarşı birmənalı sayılmayan yanaşmalar səbəbindən İran təhlükəsi qarşısında Qərb paytaxtlarında çox ehtiyac duyulan dəstəyi əldə etmək üçün çətin mübarizə aparır. Bu arada qeyd edək ki, İsrail xarici işlər naziri Eli Kohenin dediyinə görə, Azərbaycanda İsrail səfirliyinə terror cəhdinin arxasında İran dayanır. Xatırladaq ki, Azərbaycan Dövlət Təhlükəsizliyi Xidməti iyulun 10-da Bakıda üçüncü ölkənin səfirliyinə hücum planlaşdırmaq şübhəsi ilə 23 yaşlı Əfqanıstan vətəndaşının saxlandığını bildirib. Bəyanatda şübhəlinin İsrail səfirliyini hədəf aldığı yazılmayıb. Ancaq “The Times of Israel” nəşri qeyd edir ki, şübhəli “Hyatt Regency” oteli yaxınlığındakı səfirliyin yanında izlənib, Azərbaycan rəsmiləri tərəfindən dindirilib. DTX-nın məlumatına görə, Əfqanıstan vətəndaşı üçüncü ölkənin səfirliyini izləmək, şəbəkə qurmaq, silah və maliyyə əldə etmək üçün xarici ölkədən gəlib. Şəbəkənin digər üzvlərinin tapılması üçün iş aparıldığı vurğulanıb. Eli Kohenin dediyinə görə isə, Azərbaycanda ələ keçirilən terrorçu İrandan maliyyələşib və oradan bu təlimatı alıb: “İran terrorizmi qlobal təhlükədir, bunu biz son günlərdə İsrailin Bakıdakı səfirliyinə hücum cəhdi ilə, son aylarda isə Kipr və Yunanıstanda israillilər və yəhudilərə hücum cəhdləri ilə də gördük. İrana qarşı yalnız birgə mübarizə nəticə verəcək və bu şəkildə onun regional sabitliyi pozmaqda davam etməsinin qarşısını alacaq”. Ayub Kara isə qeyd edir ki, İsrail və Azərbaycanın İran təhlükəsi ilə bağlı narahatlığı Ukraynanın Rusiya ilə əlaqədar narahatlığından heç də az əhəmiyyət kəsb etmir. Burada onu da xatırladaq ki, cari ilin may ayının sonunda İsrail prezidenti İshaq Hersoq da Azərbaycana rəsmi səfər edib və burada hərb sahəsində əməkdaşlığın davam etməsi diqqət mərkəzində yer alıb. Həmin vaxt prezident İlham Əliyev açıq mətnlə bildirib: "Azərbaycanın İsrailin müasir avadanlığına çıxışı bizə müdafiə qabiliyyətimizi müasirləşdirməyə kömək edir və dövlətçiliyimizi, əsas dəyərlərimizi, milli maraqlarımızı və ərazi bütövlüyümüzü müdafiə etməyə imkan yaradır". Azərbaycanın İsraillə hərbi əməkdaşlığını genişləndirməsi daha çox Ermənistanda və İranda narahatlıq yaradır.
Ramil QULİYEV
