Türkiyənin milli valyutası ABŞ dolları qarşısında dəyər itirməyə davam edir. Məlumdur ki, 2022-ci ilə qədər müəyyən artım və azalma ilə müşahidə edilən lirənin dollara nisbətdə səviyyəsi 2021-ci ilin dekabr ayında 18 lirədan 11 lirəyə endi. 2022-ci ili 13 lirədən başlayan milli valyuta həmin ilin mayınadək daha 12,3 % ucuzlaşıb.
Daha sonra il ərzində valyuta ehtiyatlarından istifadə olunaraq məzənnə uzun müddət 18-19 lirə aralığında sabitləşdi. 2023-cü ildə isə lirə dollar qarşısında təkrar dəyər itirməyə başladı. Mayın 28-dən bugünədək lirə dollara nisbətdə təxminən 16 % dəyər itirdi və hazırda USD/TL məzənnəsi 23 lirə səviyyəsində müəyyən olunub.
Qeyd edək ki, 2021-ci ildə Azərbaycan Türkiyədən 1 milyard 844 milyon ABŞ dolları dəyərində məhsul idxal edib. Bu, 2020-ci illə müqayisədə 18 %-ə yaxın artım deməkdir. Ötən il isə Türkiyədən Azərbaycana 2 milyard 297 milyon ABŞ dolları dəyərində məhsul ixrac olunub ki, bu da 2021-ci illə müqayisədə 24,6 % çoxdur. Həmçinin cari ilin yanvar-aprel aylarında Azərbaycan qardaş ölkədən 10,3 % artımla 758 milyon 190 min ABŞ dolları dəyərində məhsul idxal edib.
Lirənin dəyər itirməsi Türkiyədə kəskin qiymət artımına səbəb olub. Maraqlıdır, Türkiyədə lirənin ucuzlaşması həmin ölkənin istehsal etdiyi məhsulların Azərbaycana ixrac qiymətinə necə təsir edəcək?
“Azərbaycan manatı öz məzənnəsini dollara nisbətdə saxladığı üçün bu hal alıcılarımıza daha sərfəli olacaq, ancaq…”
İqtisadçı Fuad İbrahimli “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, Türkiyə milli valyutasının dəyər itirməsi istər-istəməz qiymət dəyişikliyinə səbəb olacaq: “İdxal amili az olan məhsullarda qiymət dəyişikliyi, təbii ki, az olacaq. Bu hal həmin məhsulları ölkəmizə alıb gətirənlər üçün əlverişli olacaq. Əsasən tekstil və əşyalarda qiymət elə də baha olmayacaq. Məlumdur ki, lirə dollara nisbətən ucuzlaşır. Ancaq Azərbaycan manatı öz məzənnəsini dollara nisbətdə saxladığı üçün bu hal alıcılarımıza daha sərfəli olacaq. Ancaq qızıl və Türkiyənin idxal amilindən asılı olan məhsullar istər-istəməz bahalaşacaq”.
Ekspert hesab edir ki, lirənin ucuzlaşması manata təsir etməyəcək. Azərbaycana təsirlərinə gəlincə isə, iqtisadçı bildirdi ki, inhisarçı iqtisadiyyat olmasa idi, hətta pozitiv təsiri olacaqdı, Türkiyə malları kəskin ucuzlaşacaqdı: "Lakin bir müsbət təsiri var, o da vətəndaşlar üçün Türkiyəyə səfər etmək yayda daha sərfəli olacaq".
Günel CƏLİLOVA
