Qərb ölkələrinə gediş-gəlişin çətinləşməsi fonunda rus turistlərin cəlbi ilə bağlı bir çox ölkələr arasında kəskin rəqabətin başlanması müşahidə edilir. Belə rəqabətə qoşulan bəzi MDB ölkələri rus turistlərin cəlbi məqsədilə müxtəlif kampaniyalar aparır. Azərbaycan da rus turistlərin cəlbində maraqlıdır və digər ölkələrlə müqayisədə çoxsaylı üstünlüklərə malikdir.
Əvvəla, ölkəmiz Rusiya ilə qonşudur. İkincisi, rus turistlərin Azərbaycanda ünsiyyət baxımından heç bir problemi yoxdur. Üçüncüsü, rusları gəlişi üçün viza tələb edilmir. Daha bir məqam isə Xəzər dənizi vasitəsilə daha çox sayda rus turistin Azərbaycana gəlişinin mümkünlüyüdür. Bu fonda xatırladaq ki, Rusiya prezidenti Vladimir Putin Vladivostokda ölkədə turizmin inkişafı ilə bağlı Dövlət Şurasının Rəyasət Heyətinin iclasında maraqlı təkliflərlə çıxış edib. O vurğulayıb ki, Xəzər dənizində kurort zonalarını dirçəltmək lazımdır. Həştərxan vilayətinin qubernatoru İqor Babuşkin də həmin tədbirdə maraqlı təkliflər irəli sürüb. O qeyd edib ki, “çay-dəniz” formatında yeni kruiz marşrutu çərçivəsində Azərbaycan, Qazaxıstan, İran və Dağıstan Respublikasına səfər etmək mümkün olacaq: “Biz unikal kruiz məhsulu növünü, yəni bir neçə ölkəyə səfər etmək imkanı ilə Xəzər dənizində birləşmiş dəniz kruizini və Volqa boyunca çay kruizini təklif etməyə hazırıq”. İqor Babuşkin bildirib. ki, bu kruiz çərçivəsində turistlər Həştərxan, Aktau (Qazaxıstan), Ənzəli (İran), Bakı (Azərbaycan) və Mahaçqala (Dağıstan) şəhərlərini ziyarət edə biləcəklər. Xatırladaq ki, bundan öncə Xəzər marşrutunun yeni “Böyük Pyotr” layneri ilə təşkil edilməsinin nəzərdə tutulduğu bildirilirdi. Layner ötən ilin dekabrında dəniz sınaqlarından keçib. Layner eyvanları, terrasları, ön müşahidə salonu və iki hissədən ibarət “günəşli” göyərtəsi olan “üzən otel” kimi dizayn edilib. Qeyd edək ki, hazırda dünyada kruiz turizmi yüksək sürətlə inkişaf edir. Kruiz turizminin liderləri yeni marşrutların yaranmasında maraqlıdır. Bu fonda Xəzər coğrafi baxımdan qapalı hövzə olsa da, beş sahilyanı dövləti birləşdirmək və başqa dənizlərə çıxmaq baxımından kruiz turizm imkanları mövcuddur. Kruiz səfərlərini turistlərin istirahəti üçün ən maraqlı proqram hesab edən ekspertlərin fikrincə, Xəzərin turizm potensialı hər bir sahilyanı ölkənin büdcəsini zənginləşdirə bilər. Belə ki, Xəzərsahili kruiz səfəri üçün turistlərin cəlb ediləcəyi yerlər kifayət qədərdir.
Burada bir sıra məqamlara da diqqət edilməsi önəmlidir. Kruiz şirkətlərinin marşrutu ondan ibarətdir ki, qısamüddətli olsa da, gündüz vaxtı hər hansı bir ölkənin şəhərlərinə səyahət edir, oradakı tarixi-mədəni abidələrlə tanış olurlar. Bu daha çox turistin cəlb olunmasına gətirib çıxara bilər. Burada qardaş Türkiyənin təcrübəsindən yararlanmaq olar. Türkiyədə kruiz tipli turların kifayət qədər populyar olduğu məlumdur. Gün ərzində bir neçə dəfə yunan adalarına və yaxın bölgələrə səyahətə çıxan gəmilər öz komfortu, yüksək servisi, zövqlə təşkil edilən şou proqramla turistlərə yaddan çıxmayan anlar bəxş edirlər. Bu da turizmin həmin növündən istifadə edənlərin sayını davamlı şəkildə artırır. Azərbaycan və digər sahilyanı ölkələr də bu təcrübədən yararlanmalıdır. Burada xatırladaq ki, Xəzərdə Abşeron arxipelaqına məxsus Pirallahı, Çilov, Adsız, Böyük Zirə , Gil, Zənbil, Daş adalar qövsü və sair adalar var. Bu vaxta kimi onların həm turizm, həm tarixi, həm də coğrafi baxımdan tanıdılmaması təəssüf doğurur. Yuxarıda qeyd olunduğu kimi, Xəzərdə bu adalar kifayət qədərdir. Bakıya gələn turistlər də hansısa bir adaya səyahət edə bilərlər. Bakı Limanı kruiz gəmiləri və xarici vətəndaşların qəbulu üçün zəruri infrastruktura malikdir. O cümlədən, logistika nöqteyi-nəzərindən turist qruplarının əvəz olunması üçün ən əlverişli məntəqədir. Bu da Xəzər dənizi ilə Azərbaycan paytaxtında başlayan və bitən dairəvi dəniz kruizlərinin həyata keçirilməsinə şərait yaradır. Dəniz kruiz turizminin inkişafının ümumi tendensiyaları, həmçinin Xəzər sahilinin perspektivli imkanları nəzərə alınarsa, turizmin bu seqmentinin Azərbaycan, İran, Qazaxıstan və Türkmənistanla birlikdə inkişafının zəruriliyi də aydındır. Əksər ekspertlərə görə, Xəzər dənizində kruiz gəmiçiliyinin inkişafı və Xəzəryanı dövlətlərin limanlarında kruiz turizmi infrastrukturunun yaradılması daxili və xarici turist axınlarının artırılması və iqtisadi göstəricilərin müvafiq artımı, Xəzər regionu ölkələrinin əhalisinin rifahının yaxşılaşdırılması üçün stimulu təmin edəcək. Bu halda Azərbaycana üz tutan rus turistlərin sayında da ciddi artım gözlənilir.
Samirə SƏFƏROVA
