MDB Statistika Komitəsinin yeni açıqlamasına görə, bu ilin birinci yarısında sənaye istehsalının artım tempinə görə Azərbaycan üzv ölkələrinin çoxundan geri qalır. Sənədə görə, hesabat dövründə MDB məkanında Rusiya və Belarusda sənaye istehsalı azalıb. Bu iki ölkəyə sanksiyalar tətbiq edilir.
Digər ölkələrdə isə sənayedə artım müşahidə olunur. Açıqlamaya görə, sənaye məhsulunun həcmi Tacikistanda 17.3, Qırğızıstanda 14.1, Ermənistanda 5.8, Özbəkistanda 5.1, Qazaxıstanda isə 3.5 faiz artıb. Azərbaycanda isə bu artım yalnız 2.1 faiz səviyyəsində göstərilib. Azərbaycan Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə də, sənaye müəssisələri və bu sahədə fəaliyyət göstərən fərdi sahibkarlar bu ilin yanvar-iyun aylarında 42,2 milyard manatlıq (ötən ildən 2.1 faiz çox) sənaye məhsulu istehsal ediblər. Amma DSK-nın bu ilin 7 ayının statistikasını götürdükdə bəlli olur ki, sənayedə inkişaf 1.5 faizə düşüb. Orada göstərilib ki, neft-qaz sektorunda məhsul istehsalı eyni səviyyədə qalıb, qeyri-neft-qaz sektorunda isə 10.7 faiz artıb.
Azərbaycanda əmək ehtiyatları MDB ölkələrinin əksəriyyəti ilə müqayisədə daha çoxdur. Həm də təbii resursları. Axı necə ola bilər ki, bir sıra MDB ölkələri ilə müqayisədə böyük resursları olan Azərbaycan sənaye istehsalının artım tempinə görə geridə qalsın?
“Məlum müharibə bizim sənaye istehsalı tempinə mənfi təsir edir”
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən iqtisadçı-ekspert Fuad İbrahimov bunun səbəblərini belə izah etdi: “Nəzərə almaq lazımdır ki, Azərbaycanın sənaye strukturu daha çox Rusiya, Ukrayna və Belarusla əlaqəlidir. Həmin məhsullar əsasən bu ölkələrə ixrac olunur. Eyni zamanda, yerli istehsalda digər xammal materiallarından istifadə göstəricisi və indeksini nəzərə alsaq belə vəziyyət yaranıb. Bu səbəbdən Rusiya-Ukrayna müharibəsi bizim sənaye istehsalı tempinə mənfi təsir edir. Bir məqamı da nəzərə almaq lazımdır ki, bu göstərici sadəcə olaraq 6 ayın göstəricisidir. Çox güman ki, ilin sonunda belə rəqəmlərlə üzləşməyəcəyik. Yəni istehsal artacaq və Azərbaycan MDB məkanında layiqli yerini tutacaq. Hazırkı göstərici hələ makroiqtisadi səviyyədə fikir formalaşdırmağa imkan verməməlidir. Digər tərəfdən nəzərə almaq lazımdır ki, pandemiya dövrü öncəsi Azərbaycan məhz sənayenin artım tempinə görə 2020-ci ilə yüksək rəqəmlərlə daxil oldu. Nəzərə almaq lazımdır ki, pandemiya bir sıra ölkələrdə, o cümlədən Azərbaycanda sənaye istehsalının həcminə öz mənfi təsirini göstərib. Deməyim odur ki, pandemiya və Rusiya-Ukrayna müharibəsi ölkəmizin sənaye istehsalının artım tempinə mənfi təsir edib”.
İqtisadçı-ekspertin fikrincə, əsas faktor odur ki, sənayedə tənazzül yaşamırıq.
Vidadi ORDAHALLI
