İran, Rusiya və Azərbaycan gömrük rəhbərləri arasında tranzitin asanlaşdırılması sahəsində üçtərəfli anlaşma memorandumu imzalanıb.
Üçtərəfli görüşdə imzalanmış “Tranzitin asanlaşdırılmasına dair üçtərəfli anlaşma memorandumu” Rusiyaya Azərbaycan vasitəsilə İran mallarının ixrac marşrutunu qısaldacaq və İran mallarının Azərbaycana tranzitinin asanlaşdırılmasına kömək edəcək. Memoranduma görə, razılığa gələn tərəflər üzv olduqları beynəlxalq müqavilə və konvensiyalara uyğun olaraq, malların tranziti prosedurlarının sadələşdirilməsi, əlaqələndirilməsi və standartlaşdırılmasını öhdəlik götürüb. Görüşdə beynəlxalq gömrük əməkdaşlığının inkişaf etdirilməsinin önəmi qeyd edilib və hər üç ölkənin iştirakı ilə imzalanacaq tranzitin asanlaşırılması üzrə memorandumun beynəlxalq ticarət-təchizat zəncirinin davamlılığının təmin olunmasına, Şimal-Cənub Nəqliyyat Dəhlizinin imkanlarının genişlənməsinə, İran-Azərbaycan-Rusiya marşrutu üzrə sərhəd-keçid məntəqələrində gömrük tranziti əməliyyatlarının asanlaşdırılmasına, yeni çağırışlar əsasında gömrük nəzarətinin həyata keçirilməsinə əlavə imkanlar yaradacaq.
Qeyd edək ki, Azərbaycandan keçəcək Şimal-Cənub Nəqliyyat Dəhlizi Hindistanla Rusiyanı birləşdirəcək. Görünən odur ki, Azərbaycan, İran və Rusiya məlum razılaşmaya imza atmaqla Şimal-Cənub Nəqliyyat dəhlizi ilə bağlı yeni mərhələ açır.
“Dəhlizin işə düşməsi Azərbaycan iqtisadiyyatına böyük töhfə verəcək”
Məsələyə münasibət bildirən iqtisadçı alim Əli Əlirzayevin fikrincə, tranzit daşımalarla bağlı 3 ölkə arasında imzalanan razılaşma mühüm əhəmiyyət kəsb edir: “Azərbaycan əzəldən elə bir geosiyasi məkanda yerləşir ki, Şərqdən Qərbə, Şimaldan Cənuba gedən əsas yollar burada kəsişir. O üzdən, bu cür vacib potensialdan maksimum səmərəli istifadə etmək lazımdır. Neçə illərdir Şimal-Cənub Nəqliyyat Dəhlizi gündəmdədir. Son illər dünyada gedən proseslər sözügedən dəhlizin reallaşdırılmasını sürətləndirib. Xüsusən də Rusiya Qərbin tətbiq etdiyi sanksiyaların təsirini azaltmaq üçün son vaxtlar bununla bağlı səylərini artırıb. İran dəhlizin Rəşt-Astara hissəsində dəmir yolu çəkilişi ilə bağlı işləri sürətləndirib. Bu dəhliz Rusiyanın Hind okyanına çıxışını tezləşdirəcək. Azərbaycan tranzit ölkə olaraq bundan qazanacaq. Təbii ki, bununla bağlı ilk növbədə tranzit daşımaların proseduru sadələşdirilməlidir. Rüsumlar elə olmalıdır ki, tərəflər bu dəhliz üzrə daşımalarda maraqlı olsunlar. Belə olarsa, o zaman daha çox ölkə bu dəhlizdən istifadə edəcək. Cənubi Asiya ölkələri ilə Rusiyanı əlaqələndirən ən əlverişli yoldur Şimal-Cənub Nəqliyyat Dəhlizi. Ən azından ona görə ki, məsafə baxımından qısadır. Ona görə də dəhlizin işə düşməsi Azərbaycan iqtisadiyyatına böyük töhvə verəcək. Burda təkcə tranzit ölkə olaraq gəlirlərimiz artmayacaq. Bunun sayəsində Azərbaycan öz məhsullarını Hindistan və digər ölkələrin bazarlarına çıxaracaq. Bütün bunların hamısı həm də Azərbaycanda məşğulluğun, xidmət sferasının genişlənməsinə öz müsbət təsirini göstərəcək. Bu isə yeni iş yerləri deməkdir”.
Bir sözlə, professor hesab edir ki, dəhlizin Azərbaycana böyük xeyri olacaq.
Vidadi ORDAHALLI
