Azərbaycanda vaxtaşırı ciddi tənqid obyekti olan məqamlardan biri də istirahət mərkəzlərində qiymətlərin yüksək olmasıdır. Məsələ dəfələrlə gündəmə gəlsə də, real durum bu sahədə hər hansı ciddi dəyişikliyin olmadığını göstərir. Əksinə, istirahət mərkəzlərinə üz tutanlar yenə yüksək qiymətlərdən şikayətçidir.
Təbii ki, belə vəziyyət Azərbaycanda turizm sektorunun istənilən templə inkişaf etdirilməsinə imkan vermir. Xüsusən də yay mövsümündə insanların daha çox üz tutduğu regionlardakı qiymətlər nəinki xarici turistləri, hətta ölkəmizin vətəndaşlarını belə özünə cəlb edə bilmir. Qeyd edək ki, pandemiyadan əvvəl istirahət etmək istəyən Azərbaycan vətəndaşlarının çoxu xarici ölkələrə, daha çox isə Türkiyə və Gürcüstana üz tuturdu. Lakin pandemiya ilə əlaqədar bir çoxları xaricə səfər edə bilmədiyindən, daxili turizmdən istifadə edir. Bu baxımdan bu il daxili turizm xidmətlərindən istifadə edənlərin sayının daha çox olduğunu görmək olar. Amma qiymətlərə nəzər saldıqda, yemək və yol xərcləri daxil olmaqla iki nəfərin ölkədaxili hər hansı bir istirahət mərkəzində və ya oteldə dincəlməsinin xaricə səfərdən daha baha başa gəldiyini görmək o qədər də çətin deyil. Qeyd edilənlərin növbəti nümunəsini Lənkəran-Lerik yolunun üzərində yerləşən, Lənkərançay boyu uazanan obyektlərin timsalında görmək olar. Lerik şəhərinə qədər həmin çayın üstündə irili-xırdalı onlarla xidmət obyekti var. Onların arasında ailəvi istirahət yerləri, barlar, çayxanalar, təndirxanalar, mağazalar mövcuddur. İstirahətə gedənlərin bildirdiyinə görə, 5 nəfərlik ailənin şam yeməyi burada 50 manat tutur. Onun qeyd etməsinə görə, çox vaxt ərzaq alıb özləri yemək hazırlayırlar. İstirahət yerlərində bir gecəlik ailəvi otaqlar 40 manatdan başlayıb 100 manata qədər dəyişir. İstirahət mərkəzlərində isə əksinə, iddia edirlər ki, bu il də ötənilki qədər turist gəlsə də, qazancları azalıb. Həmin mərkəzlərdən birinin nümayəndəsi “Azadlıq” radiosuna bildirib: “Gəlirlər, az xərc çəkirlər. Otaqlar var, ailə orda üç-dörd gün qalır, bir dəfə nahar edir. Qənaət edirlər. Mövsüm başa çatmaq üzrədir, hələ də ötənilki qazanc yoxdur. Ərzaqda, kənd təsərrüfatı məhsullarında da qiymət artımı var. Təxminən 15 faiz. Kənd turizmi müştərilərimizi əlimizdən alır”. Lerik Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının müavini Habil Məlikovun verdiyi məlumata görə, Lənkəran-Lerik yolunun Lerik hissəsində 15 istirahət və turizm mərkəzi rəsmi qeydiyyatdadır: “Amma ərazidə irili-xırdalı minə yaxın xidmət obyekti var. Bu istirahət mərkəzlərinin əksəriyyəti Bakının ayrı-ayrı rayonlarında qeydiyyatdadır. Vergi ödəmələrini də o rayonlara edirlər. Dəfələrlə demişik ki, obyektləriniz buradadırsa, burada işləyirsinizsə, Lerik rayonunda qeydiyyata düşün. Lerik dağ rayonudur, dotasiya ilə işləyən rayondur”. O qeyd edir ki, istirahət və turizm mərkəzləri rayonun inkişafında müsbət rol oynayır: “Rayona xeyri var. Yay mövsümündə həmin obyektlərdə 500 nəfərdən çox lerikli işləyir. Elə obyektlər var ki, ilboyu fəaliyyət göstərir. Təbii ki, belə yerlərdə daimi işləyən leriklilər də var. Həmin ərazilərdə olan kənd sakinləri evlərini kirayəyə verirlər, yaxşı pul alırlar. Dövlət həmin adamlara avadanlıq verdi ki, işlərini yaxşı qursunlar. 10 nəfərə 7 min manatlıq avadanlıq verildi”.
Lənkəranda yerləşən “Şəfəq” Ekoturizm İctimai Birliyinin sədri Vamiq Babayev də turistlərin bu bölgəyə kütləvi şəkildə gəldiyini bildirir. O, eyni zamanda qeyd edir ki, bahalaşma da var: “Ölkədə bahalaşma gedir. Otellər də qiyməti artırır. Amma xidmətin keyfiyyəti olduğu kimi qalıb. Kotteclər təmir edilməyib. Turistlər gəlir, vəziyyəti görür, bəyənmirlər. Alternativ yol axtarırlar ki, xərcləri az çıxsın, yaxşı istirahət etsinlər. Turistlərin sayı həftəsonu daha çox olur. Hətta qalmağa yer çatmır”. Onun deməsinə görə, kənd turizmi bu il daha çox diqqəti cəlb edir: “Otellərdə qiymətlərin artması nəticəsində kənd turizmi meydana çıxıb. Otellər adamların sayına görə pul alır. Kənd yerində bir evdə beş-altı nəfər qalsa da, qiymət yerində qalır. Kəndlərdə evlərini turistlərə kirayə verənlərin sayı da kütləvi şəkildə artıb. Üstəlik, evlərin qiymətləri də artıb”. Bu vəziyyət turizm üçün cəlbedici olan digər regionlarda da müşahidə edilir. Ümumiyyətlə, indi regionlarımızdakı istirahət mərkəzləri və otellərin adambaşına bir günlük istirahət qiymətləri orta hesabla 100 manatdan baha başa gəlir. Belə olduğu təqdirdə bir həftəlik qiymət ən azı 800 manat edir. Həmin qiymətə isə turizm şirkətlərinin təklif etdiyi xaricdə istirahət paketlərini dəyərləndirib, məsələn, aviabilet, sığorta daxil olmaqla Türkiyənin kurort zonalarında istirahət etmək mümkündür. Elə bu səbəbdən, hər il olduğu kimi, indi də regionlarımızdakı bəzi istirahət qiymətlərinə nəzər saldıqda əksər şəxslər ya xaricə üz tutur, ya da istirahətdən imtina edir. Burada o da qeyd edilməlidir ki, istirahət qiymətlərinin formalaşmasına üç əsas xidmətin qiyməti təsir göstərir. Bunlar nəqliyyat, yerləşdirmə müəssisəsi və iaşə obyektlərinin göstərdiyi xidmətlərdir. Nəqliyyat xərcləri ilə bağlı ekspertlər bildirir ki, Azərbaycanda taksi xidmətləri ucuz olsa da, aviaşirkətlərin qiymətləri çox bahadır. Yerləşdirmə müəssisəsi və iaşə obyektlərində də qiymətlər yüksəkdir və bu da daxili turizmin inkişafına mənfi təsir edir.
Samirə SƏFƏROVA
