Son günlərdə Azərbaycanda Rusiyanın “Mir” ödəniş sisteminin fəaliyyət göstərməsi imkanları fəal şəkildə müzakirə edilir. Azərbaycan Mərkəzi Bankının baş direktoru Fərid Osmanov bir neçə gün əvvəl verdiyi açıqlamada qeyd etmişdi ki, məsələ siyasi və iqtisadi məqamlar nəzərə alınmaqla, aidiyyəti dövlət qurumlarının iştirakı ilə, eyni zamanda Azərbaycan-Rusiya hökumətlərarası komissiyası çərçivəsində müzakirə olunur.
Onu da xatırladaq ki, cari il fevralın 22-də Moskvada Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev və Rusiya dövlət başçısı Vladimir Putin “Azərbaycan Respublikası ilə Rusiya Federasiyası arasında müttəfiqlik qarşılıqlı fəaliyyəti haqqında Bəyannamə” imzalayıb. Sənəddə iki ölkə arasında hərbi, siyasi, iqtisadi və başqa sahələrdə əməkdaşlıqdan bəhs edilir. Bəyannamənin 28-ci maddəsində isə yazılıb ki, tərəflər qarşılıqlı hesablaşmalarda milli valyutalardan istifadəyə, bank kartlarına birgə xidmət daxil olmaqla ödəniş sistemlərinin qarşılıqlı uyğunluğuna, eləcə də iki ölkənin bankları arasında birbaşa müxbir münasibətlərin inkişaf etdirilməsinə imkan yaradacaq. Bu da o deməkdir ki, “Mir” ödəniş sisteminin ölkəmizdə tətbiqi üçün hər hansı maneə yoxdur. Qeyd edək ki, “MasterCard” və “Visa2” beynəlxalq ödəniş sisteminin Rusiya analoqu olan “Mir” kartının buraxılışına 2015-ci ilin dekabrında başlayıb və artıq 130 milyondan çox buraxılıb. Bu kart doqquz ölkədə - BƏƏ, Türkiyə, Vyetnam, Özbəkistan, Belarus, Qazaxıstan, Ermənistan, Qırğızıstan və Tacikistanda fəaliyyət göstərir. Kartın köməyi ilə nəinki ödəniş etmək, həm də bankomatlardan nağd pul çıxarmaq olar. Azərbaycanda da bu kartın tətbiqi elə də ciddi çətinlik yaratmır. Hazırda ölkədə Rusiya kapitalı ilə fəaliyyət göstərən iki bank var, bunlar “VTB Bank” və “Yelo Bank”dır. Ekspertlər hesab edir ki, “Mir”in tətbiqi əvvəlcə məhz bu banklarda mümkündür. Rus investisiya analitiki Aleksandr Razuvaev “sputnik” portalına bildirir ki, “Mir” kartı Rusiyanın ona qarşı tətbiq edilmiş sanksiyalara cavabıdır. O, Rusiya Bankının və hökumətin nəzarəti altında olan layihə kimi hələ 2014-cü ildə, Rusiyaya qarşı sanksiyaların tətbiqindən dərhal sonra işə salınıb: “Əvvəlcə “Mir” kartlarından yalnız dövlət işçiləri və təqaüdçülər istifadə ediblər, Rusiyanın orta təbəqəsi və varlı insanları isə “Visa” və “Mastercard”a üstünlük veriblər. 2022-ci ilin fevralında Rusiyanın “Visa” və “Mastercard”ı Rusiyadan kənarda bloklanıb. Rusiyanın özündə bu ödəniş sistemlərinin kartları hələ də işləyir, amma rusiyalılar kütləvi şəkildə “Mir” ödəniş sisteminə keçməyə başlayıblar. Burada ikinci bir məqam da var – “Visa” və “Mastercard” kartları üzrə faizlər ödənilmir, vətəndaşların müəyyən kateqoriyalarına isə Rusiyanın aparıcı kommersiya banklarındakı əmanətlər üzrə faizlərlə müqayisə olunan “Mir” kartına faiz ödəyə bilərlər. İqtisadçı ekspert qeyd edib ki, eyni zamanda beynəlxalq turizm məsələsi də aktualdır. “Mir” kartları hazırda doqquz ölkədə qəbul edilir. Əgər Azərbaycan bu siyahıya qoşulsa, o zaman Rusiyadan Bakıya gələn turistlərin sayı mütləq daha çox olacaq. Müvafiq olaraq, rusiyalılar Azərbaycanda daha çox pul xərcləyəcəklər”.
Azərbaycan Hotellər və Restoranlar Assosiasiyasının İdarə Heyətinin sədri Samir Dübəndinin sözlərinə görə, “Mir” kartları dünya üzrə 100 milyondan çox istifadəçini əhatə edir. Buna görə də aydındır ki, bu gün xaricə səyahət edən rusiyalılar üçün əslində bu, nağdsız ödənişlər etmək və ya bankomatlarda pul çıxarmaq üçün yeganə fürsətdir: “Biz rusiyalı turistləri qəbul edirik, onları burada görmək istəyirik və biz Rusiya üçün dost ölkəyik. Buna görə də Rusiyaya qarşı sanksiyalar yenicə tətbiq olunmağa başlayanda belə kartın Azərbaycanda tətbiqi məsələsinə baxmaq lazım idi. Hesab edirəm ki, ölkənin maliyyə sisteminə cavabdeh olan tənzimləyici orqanlar Azərbaycanda “Mir” kartını tətbiq etmək barədə çoxdan düşünməli idilər. Bu, təkcə turistlər üçün deyil, həm də Rusiyada yaşayan milyonlarla azərbaycanlı üçün vacibdir. Onlar öz vətənlərinə, evlərinə gəlirlər və biz onları düşünməli idik. “Mir” kartının banklar, o cümlədən Azərbaycan bankları arasında çoxsaylı tərəfdaşları var. Daha çox rusiyalı turistləri cəlb etmək üçün “Mir” bütün Azərbaycanda tam əsaslı fəaliyyət göstərməlidir. Pandemiyadan əvvəl Rusiyadan bizə hər il təxminən 800-900 min turist gəlirdi. Koronavirusla bağlı məhdudiyyətlər, eləcə də Rusiya ilə Azərbaycan arasında aviareyslərin ləğvi turist axınının azalmasına səbəb olub, lakin onun yenidən artmağa başlayacağı gözlənilir. Rusiyadan Azərbaycana turist axınının artırılması üçün “Mir” kartından istifadə çox vacibdir”. Həqiqətən, turistlərin ölkələrimiz arasında gediş-gəlişi və xərcələmələr üçün şərait nə qədər sadə, rahat olsa, turist axını bir o qədər çox olacaq. Xüsusən də “Mir” kartları ilə ödəniş imkanları turistlərin Azərbaycana cəlb olunmasına çox kömək göstərə bilər. Bu gün Rusiyada bütün iri banklar “Mir” kartı buraxır və müştərilərə dünyanın digər məşhur pul sistemləri ilə eyni səviyyədə xidmət göstərir.
Ramil QULİYEV
