Bu ilin may ayında Nazirlər Kabineti idxalı ƏDV-dən azad edilən kağız və çap məhsullarının siyahısını təsdiqləyib. ƏDV-dən azad edilən kağız məhsulları sırasında qəzet kağızı da var. Qəzet kağızı ƏDV-dən azad edildikdən sonra bir az da bahalaşıb. Halbuki, qəzet kağızının qiymətində ucuzlaşma gözlənilirdi.
Qəzet kağızının qiymətinin bir qədər də bahalaşması redaksiyaları hansı çətinliklərlə üzləşdirir?
Şakir Ağayev: “ƏDV-dən azad edildikdən sonra biz onun daha da ucuzlaşacağını gözləyirdik, çox təəssüf ki, əksini gördük”
“Novoye Vremya” qəzetinin baş redaktoru Şakir Ağayev bizimlə söhbətində bildirdi ki, bu olduqca aktual məsələdir və hər bir qəzet redaksiyasını, rəhbərliyini ciddi narahat edir: “Qəzet kağızı ƏDV-dən azad edildikdən sonra biz onun daha da ucuzlaşacağını gözləyirdik, çox təəssüf ki, əksini gördük. Hazırda bu sahədə bahalaşma prosesi baş verir. Bilirsiz, bunun səbəbi həm daxili, həm də xarici amillərlə bağlı ola bilər. Birincisi, çox istərdim ki, aidiyyatı qurumlar, bu işlə məşğul olanlar, kağız biznesi ilə məşğul olan şirkətlər bahalaşmanın səbəblərinə aydınlıq gətirsin. Eyni zamanda da Gömrük Komitəsi və qəzet kağızını ölkəmizə gətirən sahibkarlar açıqlama verib bahlaşmanın səbəblərini izah etməli idi. Prezidentin bu yöndəki sərəncamının məqədi bu idi ki, qəzet kağızı ƏDV-dən azad olunsun və bu da çap mediasının inkişafına təkan olsun, qəzet kağızının qiymətləri ucuzlaşsın, mətbələrdə qəzetlərin çap xərci azalsın. Prezidentin sərəncamı qəzetləri əlavə yüklənmədən xilas etmək üçündür. Amma bu gün bazarda bahalaşma baş verir, bu da qəzertlərin iqtisadi çətinliyini artırır”.
Bahalaşmaya səbəb ola biləcək xarici amillərin hansılar olduğuna gəlincə, Ş.Ağayev qeyd etdi ki, Rusiya, Ukrayna hadisələri nəticəsində, ola bilsin, Rusiyanın özündə qiymətlər artıb. Onun vurğuladığına görə, bununla belə Azərbaycan və Rusiya arasında sazişlər, əmtəə dövriyyəsi var ki, bu Azərbaycana o qədər təsir etməməlidir. “Bilirsiz ki, Azərbaycanda yerli malın qiyməti qalxanda belə bunu xarici amillərlə daha çox bağlayırlar. Ucuzlaşanda xarici amillər Azərbaycana təsir etmir, amma bahalaşanda edir”.
Gömrük Komitəsinin və ölkəyə qəzet kağızı gətirən sahibkarların bu məsələyə aydınlıq gətirməli olduğunu deyən Ş.Ağayev hesab edir ki, qəzet kağızının ölkəyə gətirilməsi sahəsində monopoliya olduğu barədə əlində fakt yoxdur, amma daha çox sahibkar qəzet kağızı gətirməyə çalışmalıdır, ucuzluq olması üçün bu məqsədə uyğun olardı.
Elçin Mirzəbəyli: “Əgər müqayisə aparsaq və ƏDV-nin də qəzet kağızının üzərindən götürüldüyünü nəzərə alsaq, qiymətlərin bahalaşmasının heç bir iqtisadi əsası yoxdur
“Xalq Cəbhəsi” qəzetinin baş redaktoru Elçin Mirzəbəylinin isə məsələyə mövqeyi belə oldu: “Sizin sualınızdan sonra qəzet kağızının qiyməti ilə bağlı dünya bazarında olan rəqəmlərə diqqət yetirdim. Bildiyim qədər, biz qəzet kağızını əsasən Rusiyadan alırıq. Rusiyada topdansatış qiymətlər bir tona görə təxminən 620 dollar təşkil edir. Təbii ki, bunun daşınma xərcləri və sair var. Mən iqtisadçı deyiləm və bu kontekstdən tam dəqiqliyi ilə bütün rəqəmlərə münasibət bildirə bildirə bilmərəm. Amma əgər müqayisə aparsaq və ƏDV-nin də qəzet kağızının üzərindən götürüldüyünü nəzərə alsaq, qiymətlərin bahalaşmasının heç bir iqtisadi əsası yoxdur. Ümumiyyətlə, Azərbaycanda qiymətlərin bahalaşmasının iqtisadi əsasları olmur. Bahalaşmanı hansı əsaslarla həyata keçirirlərsə, bunu bugünə də müəyyənləşdirə bilməmişəm. Şübhəsiz ki, istisnalar da var. Yəni dünya bazarında ərzaqla bağlı müəyyən problemlərin olması üzündən bizdə də ərzaq məhsullarının qiymətinin arması məsələsinə müəyyən qədər anlayışla yanaşmaq olur. Amma bu halda da qiymət artımı Azərbaycandakı qədər olmur. Biz hər zaman bütün trendləri aşıb keçirik. Tutaq ki, hər hansı bir ölkədə qiymət artımı 1 manat civarında baş verirsə bizə həmin qiymət mütləq 3-ə vurulmalıdır. Eyni yanaşma tərzi kağıza münasibətdə də nəzərə çarpmaqdadır. Amma düşünürəm ki, bu məsələlərə ciddi yanaşmaq lazımdır. Qiymət nə üçün artıb, hansı əsaslar var, səbəblər nədən ibarətdir? Mətbuat mahiyyət etibarı ilə qismən nəfəs alacağına ümid bəsləyirdi...Nəzərinizə çatdırım ki, kağız üzərindən ƏDV-nin götürülüməsi və bütövlükdə vergi güzəştləri mahiyyət etibarı ilə ölkənin media sektorunda həyata keçirilən islahatlarən tərkib hissəsidir. Burada müxtəlif konponentlər var”. E.Mirzəbəylinin sözlərinə görə, hüquqi bazanın formalaşdırılmasından başlamış medianın iqtisadi müstəqilliyinin təmin edilməsinə, mediaya vergi güzəştlərinin tətbiq edilməsinə qədər görülən bütün işlərin məqsədi medianın, xüsusən də çap mediasının özünə gəlməsi, inkişaf etməsinə dəstək olmaqdır: “Mahiyyət etibarı ilə bu gün ortaya rəqabətə davamlı məhsullar qoymaq imkanına malik olsun. Amma indiki şəraitdə prosesin əks istiqamətdə getdiyinin şahidi oluruq. Bir tərəfdən dövlət mediaya güzəştlər tətbiq edir, digər tərəfdən isə hanısa maraqlar bu güzəştlərin tam mənasında medianın həyatına təsir göstərməsinə maneə yaradırlar. Düşünürəm ki, ümumiyyətlə kağızın beynəlxalq bazardakı qiyməti ilə Azərbaycandakı satış qiyməti araşdırılmalıdır. Bununla bağlı məsələyə iqtisadçılar konkret rəqəmlər üzərindən münasibət bildirsələr çox yaxşı olar. Amma mən təbii ki, indiki şəraitdə internet axtarış sistemlərindən istufadə edərək Rusiya bazarında bir neçə kağız satışı ilə məşğul olan şirkətin son qiymətlərinə diqqət yetirdim. Hətta daşınma xərclərini maksimal dərəcədə həmin qiymətlərin üzərinə gəlsək belə, Azərbaycandakı qiymətlərlə müqayisə etmək mümkün deyil”.
İradə SARIYEVA
