Azərbaycan Rusiyaya qarşı sanksiyalara qoşulmadığı üçün güman olunurdu ki, bizdən Rusiyaya ixrac daha da artacaq. Ancaq tam əksi oldu. Bunu bu ilin 6 ayında qeydə alınan statistik rəqəmlər də təsdiq edir.
Ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə bu ilin ilk yarısında Azərbaycan və Rusiyanın ticarət dövriyyəsi 230 milyon dollar və ya 17 faiz artaraq 1 milyard 572 milyon dollara çatıb. Lakin bu artımdan daha çox Rusiya qazanclı çıxıb. Belə ki, ötən illə müqayisədə Azərbaycanın Rusiyadan idxalı 260 milyon dollar artaraq 1 milyard 182 milyon dollara çatıb. Ötən ildəki kimi, bu il də Azərbaycanın ən çox idxal həyata keçirdiyi ölkə Rusiyadır, ilin ilk 6 ayında ölkənin bütün idxalının 18.6 faizi Rusiyanın payına düşüb. Bu müddətdə Azərbaycanın Rusiyaya ixracı isə əksinə, 30 milyon dollara yaxın azalıb. Ötən ilin ilk altı ayı ərzində Rusiya Azərbaycanın ən çox ixrac gerçəkləşdirdiyi üçüncü ölkə idisə, hazırda səkkizinci yerdədir. Bu ilin ilk yarısında Azərbaycanın ixracında Rusiyanın payı cəmi 2.11 faiz olub. İlk üçlükdə qərarlaşan İtaliya, Türkiyə və İsrail üçün bu göstəricilər uyğun olaraq 49, 10 və 5 faizə bərabərdir.
“Rusiyadan idxalı artıran amillərdən biri də Aİ-92 markalı benzinin idxalına başlanmasıdır”
Maraqlıdır, Azərbaycandan Rusiyaya ixrac niyə azalıb? Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən iqtisadçı-ekspert Fuad İbrahimov bunun başlıca səbəbini sanksiyalar üzündən Rusiyanın bank-maliyyə sektorunda yaranan problemlərlə əlaqələndirdi: “Məsələ ondadır ki, sanksiyalarla əlaqədar Rusiyada maliyyə dayanıqlılığı əməllicə pozulub. Hazırda Rusiya ilə hər hansı maliyyə dövriyyəsini aparmaq çətinləşib. Köçürmələrdə problemlər yaranıb. Düzdür, Azərbaycan Rusiyaya qarşı sanksiyalara qoşulmayıb. Ancaq Azərbaycanın bank sektoru dünya bank sektoruna inteqrasiya olunduğu üçün öz ehtiyatını əldən buraxmır. Bütün bu məhdudiyyətlər mövcuddur və artıq yaşanır. Bu gün hansısa bankın Rusiya ilə əməkdaşlığı gələcəkdə hansısa problemlər yarada bilər. Banklarımızın SWIFT sistemindən çıxarılma risqi var. Bu səbəbdən maliyyə dövriyyəmizdə çətinliklər var. İxracın azalmasının əsas səbəbləri ondadır ki, bu gün Azərbaycan istehsalçısı işini ehtiyatlı tutur. Çünki məhsulu Rusiyaya ixrac edib əvəzində dönərli valyutanın geri qaytarılması çətinləşib. Düzdür, bunu əvəz etmək olar. Məsələn, Azərbaycandan idxal olunan məhsullarla hardasa barter əməliyyatı həyata keçirmək olar. Ancaq bu, çətin və mərhələli bir prosesdir. İxracla məşğul olan sahibkarlar da bunda maraqlı deyil. O ki qaldı idxalın artmasına, nəzərə almaq lazımdır ki, bütün sanksiyalar Rusiyanın istehsal prosesinə tətbiq olunub. Azərbaycan sanksiyalara qoşulmadığı üçün Rusiya ixracda müxtəlif güzəştlər edir. Məqsəd odur ki, Azərbaycana daha çox məhsul ixrac olunsun. Digər tərəfdən, Rusiyadan idxalı artıran amillərdən biri də Aİ-92 markalı benzinin idxalına başlanmasıdır. Adıçəkilən benzin idxal rüsumlarından azad edilib. Bu il Azərbaycan bu məhsulun idxalına 122 milyon dollardan çox vəsait xərcləyib. Çünki Bakı Neft Emalı Zavodu təmirlə əlaqədar fəaliyyətini dayandırıb. Başqa bir tərəfdən bitki yağları və meşə-ağac materialları da Azərbaycanın Rusiyadan idxal etdiyi əsas məhsullar arasındadır. Dünya bazarlarında bu tip məhsulların da dəyərinin artması onların idxaldakı payını artırıb”.
Bir sözlə, ekspert Rusiyadan idxalın artmasını sadalanan amillərlə əlaqələndirdi.
Vidadi ORDAHALLI
