Rusiya-Ukrayna müharibəsi fonunda qlobal gübrə bazarında yaranmış tədarük çatışmazlığı bu məhsulun qiymətini rekord həddə çatdırıb. Məlumat üçün bildirək ki, son 1 ildə əmtəə birjalarında təkcə azot gübrəsinin 1 tonu 250 ABŞ dollarından 650 ABŞ dollarına qədər bahalaşıb, bu isə 2,6 dəfə qiymət artımı deməkdir.
Digər gübrələrin də qiymətləri artıb. Qeyd edək ki, dünyada gübrənin qiymətinin artması prosesi Azərbaycana da təsir edir. Onu da bildirək ki, ölkəmizdə fermerlərin mineral gübrələrə olan ehtiyacı əsasən idxal hesabına ödənilir. Sumqayıt Karbomid Zavodu ölkə üzrə azot gübrəsinə olan ehtiyacı xeyli miqdarda qarşılasa da, hələ ki, tam ödəyə bilmir.
Gübrənin satış qiymətinin qalxması fermerləri çətin vəziyyətə salıb. Belə ki, ötən mövsüm kisəsi 20-30 manata təklif olunan gübrələr indi 80-100 manata satılır. Xırda fermerlər də bu qiymətə gübrə almaq imkanından məhrumdur.
Ekspertlər bildirir ki, gübrənin olmaması məhsul itkisi deməkdir. Gübrənin bahalaşması məhsul qıtlığına səbəb ola bilərmi və bu proses məhsulun qiymətinə necə təsir edəcək?
“Bəzi şirkətlərin gətirdiyi gübrələrin keyfiyyəti çox aşağıdır. keyfiyyətsiz gübrə də, təbii ki, aparılan aqrotexniki tədbirlərin səmərəliliyini aşağı salır”
Liberal İqtisadçılar İctimai Birliyinin sədri Akif Nəsirli qeyd etdi ki, ayrılan subsidiya fermerin mənfəət normasını təmin etmir: “Məlumdur ki, subsidiya azdır, həm də verilən subsidiya əlçatan deyil. Subsidiyanın 25 faizi fermerə nağd şəkildə, 75 faizi isə texniki yardım kimi verilir. Üstəlik, fermer kartındakı vəsaitdən istifadədə tam sərbəst deyil. O, ancaq Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin müəyyən etdiyi şirkətlərdən nağdsız ödəniş edərək gübrə ala bilər. Şirkətlər də müxtəlif bəhanələrlə gübrələrin qiymətini durmadan artırır. Hələ onu demirik ki, bəzi şirkətlərin gətirdiyi gübrələrin keyfiyyəti çox aşağıdır. Keyfiyyətsiz gübrə də, təbii ki, aparılan aqrotexniki tədbirlərin səmərəliliyini aşağı salır”.
Ekspert hesab edir ki, bu sahədə yaşanan problemi həll etmək üçün təcili tədbirlər görülməlidir. Əks-təqdirdə yaxın aylarda məhsul qıtlığı və qiymət artımı qaçılmaz olacaq: “İndiki halda hökumət ilk növbədə subsidiyaların həcmini artırmalıdır. İkincisi, subsidiyaların ünvanına çatması üçün zəruri tədbirlər görülməlidir. Yəni bu sahədə şəffaflıq təmin olunmalıdır. Üçüncüsü, fermer aldığı subsidiyanı 100 faiz nağdlaşdırma hüququna sahib olmalıdır. Fermerə təcili kömək əli uzadılmalıdr. Əks təqdirdə payız aylarında bizi çox böyük bahalıq və qıtlıq gözləyəcək”.
Günel CƏLİLOVA
