Ölkədə bank sektoru həm maliyyə imkanlarının yaxşılaşması, həm də əhalinin inamının artması baxımından 4-5 il əvvəlki vəziyyətdə deyil. Bunu kreditlər üzrə təklif və əmanət qoyuluşu səviyyəsi də sübut edir. Ən son məlumata görə, Azərbaycan banklarının kredit portfeli 17 mlrd. 840.4 milyon manat təşkil edir.
Qeyd olunanlarda həm xarici şəraitin normallaşması amili, həm də hökumətin və dövlətin bank sektorunu 2014-2015-ci illərdə yaranan böhran nəticəsində üzləşdiyi problemlərdən xilas etməsi tədbirləri mühüm rol oynayıb. Xüsusən də Prezident İlham Əliyevin təşəbbüsüylə 2019-cu ildə problemli kreditlər məsələsi həll olunması sözügedən məsələdə vacib rol oynayıb. Pandemiyadan sonra bankların xalis mənfəəti get-gedə nəzərəçarpacaq dərəcədə artmaqdadır.
Ancaq ölkədə fəaliyyət göstərən bankların maliyyə vəziyyətləri yaxşı olsa da, kredit faizləri yenə yüksəkdir. Biznes kreditləri ilə bağlı çağrışlara rəğmən, bu ilin 5 ayında da banklar yenə istehlak kreditləşməsinə üstünlük veriblər. İstehlak kreditlərində 31 faizədək artım var. Belə ki, biznes kreditləri 18.9 faiz, ipoteka kreditləri 19.8 faiz, istehlak kreditləri isə 30.8 faiz təşkil edib.
Maraqlıdır, bankların istehlak kreditlərinə üstünlük vermək siyasəti niyə öndədir? Niyə hələ də biznes kreditlərinə maraq aşağıdır?
“Depozit faizlərinin, mənfəət normasının yüksək olması da kredit faizlərinə təsir edir”
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən millət vəkili Vüqar Bayramov bunu bir sıra amillərlə əlaqələndirdi: “Əvvəla, uzun müddət müzakirələrin aparılmasına baxmayaraq yenə də kredit faizləri yüksək olaraq qalmaqdadır. Xüsusən də istehlak kreditlərinin faizləri daha yüksəkdir. Banklar da tələbatın yüksək olmasından sui-istifadə edərək faizləri yüksək saxlamağa çalışırlar. Eyni zamanda, banklar da məhz istehlak kreditlərinin verilməsində daha çox maraqlıdılar. Kredit faizlərinin yüksək olmasının bir sıra obyektiv səbəbləri olsa da, bu, daha çox bankların özündən qaynaqlanan məsələdir. Depozit faizlərinin, mənfəət normasının yüksək olması da kredit faizlərinə təsir edir. Ancaq bankların fəaliyyətinin şəffaflaşması və bu istiqamətdə korporativ idarəetmənin tətbiq olunması kredit faizlərini aşağı sala bilər. Ona görə də biz bu sektorda rəqabətin gücləndirilməsi və bankların daha münasib şərtlərlə kredit verməsini təklif edirik. Eyni zamanda, bank sektorunda, xüsusən də bankların idarə olunması ilə bağlı korporativ idarəetmə metodunun tətbiqini məqsədəuyğun hesab edirik. Bu istiqamətdə Mərkəzi Bankın fəaliyyətinin gücləndirilməsi də vacibdir. Hesab edirəm ki, nəticə etibari ilə bütün bunlar ölkədə kredit faizlərinin aşağı düşməsinə gətirib çıxara bilər”.
Millət vəkili onu da qeyd etdi ki, bu istiqamətdə səyləri artırmaq lazımdır.
Vidadi ORDAHALLI
