Rusiyanın Ukraynaya qarşı başlatdığı və hələ də aktiv döyüşlər fazasında olan müharibə Ukraynada istehsal və logistikanın iflic vəziyyətə düşməsinə səbəb olub, bu da hər iki dövlətlə sıx ticari əlaqələri olan Azərbaycana təsirsiz ötüşmür. Yaranmış vəziyyət, xüsusilə taxta-şalban materiallarının ölkəmizə idxalını çətinləşdirib.
Çünki Azərbaycan hər iki ölkədən böyük miqdarda taxta-şalban materialları alır. Belə ki, ötən il Rusiyadan ölkəmizə 883 762 kubmetr iynəyarpaqlı ağaclardan uzununa doğranmış meşə materialları gətirilir ki, bu da ümumi idxalın 97,5 %-ini təşkil edir. 4 191 ton taxta-şalban materialının isə ümumi idxalda payı 54,9 %-dir. Bundan başqa, 10 719 ton ağac qapılar, çərçivələr, astanalar da məhz bu ölkədən gətilir və bu da ümumi idxalın 75,8 %-ini təşkil edir.
Ukraynadan isə 2021-ci ildə 1 926 ton taxta-şalban materialı gətirilib və bu ümumi idxalın 25,3 %-ni təşkil edir. Gətirilən ağac qapılar, çərçivələr isə 2 728 tondur və ümumi idxalın 19,3 %-i deməkdir.
Mövcud müharibə şəraiti Azərbaycanın mebel sənayesi üçün xammal tədarükündə bir sıra çətinliklər yaradıb. Mebel sektorunda çalışanlar xammal tədarükündə çətinliklə üzləşdiklərini bildirir. Onlar qeyd edir ki, Ukraynada xammal satışı ilə məşğul olan şirkətlərin bir çoxu fəaliyyətini dayandırıb. Rusiyanın özündə də əksər xammal materiallarının hissələri və mebel xammalı üçün lazım olan kimyəvi maddələr əsasən Avropa ölkələrindən alınırdı. Rusiya-Avropa əlaqələrinin korlanması həmin hissə və kimyəvi maddələrin alınmasında problem yaradıb. Digər tərəfdən Rusiyaya bank köçürmələrində də problemlər var. Bu kimi problemlər xammal materialının daha da bahalaşmasına səbəb olub.
Ekspertlər bildirir ki, Azərbaycanın mebel istehsalçıları xammal əldə etmək üçün yeni bazarlar axtarır. Bu, Avropa ölkələri, Çin və Türkiyə bazarı ola bilər. Bugünə qədər mebel üçün xammal materialının 70 %-ə qədəri Ukrayna və Rusiyadan gətirilirdi. Yeni bazarların tapılması bir qədər vaxt aparacaq.
“Daxili bazarda qiymətləri tənzimləməyin ən asan və optimal yolu gömrük rüsumları və vergi dərəcələrini azaltmaqdır”
Iqtisadçı ekspert Natiq Cəfərli qeyd etdi ki, müharibə istər ərzaq sahəsində, istərsə də tikinti, mebel sənayesi üçün hər nə qədər problemlər yaratsa da, vəziyyətdən çıxış yolu hər zaman mövcuddur: “Daxili bazarda qiymətləri tənzimləməyin ən asan və optimal yolu gömrük rüsumları və vergi dərəcələrini azaltmaqdır. Hazırda ölkəyə idxal olunan mal və məhsullara 15 faiz gömrük rüsumu, 18 faiz də əlavə dəyər vergisi tətbiq edilir. Daxili bazarda qiymət artımının getdikcə yüksəlməsinin qarşısını almaq məqsədilə heç olmasa müəyyən müddətə gömrük rüsumlarını və vergiləri azaltmaq, ya da strateji məhsullarda ümumiyyətlə müvəqqəti ləğv etmək mümkündür”.
Ekspert hesab edir ki, taxta sahəsində yaşanan problemi Qazaxıstan üzərindən həll etmək olar: “Qazaxıstanla bu sahədə əlverişli logistika qurmaq mümkündür. Bir yol bağlıdırsa və ya çətin keçiləndirsə, alternativ yollara baş vurulmalıdır”.
Güneı CƏLİLOVA
