Azərbaycanın qeyri-net ixracında özünəməxsus çəkisi olan fındıq ixracı bu il kəskin azalıb. Hansı ki, sözügedən sahənin inkişafı ilə bağlı büdcədən hər il vəsait ayrılır.
Qeyd edək ki, ölkədə fındıq istehsalı dövlət tərəfindən dəstəklənir. Aqrar Subsidiya Şurasının qərarına əsasən, intensiv fındıq bağlarının hər hektarına görə 400 manat, köhnə bağların hər hektarına görə isə 240 manat subsidiya ödənilir. Hazırda Azərbaycanda fındıq bağlarının ümumi əkin sahəsi 79,5 min hektardır. Fındıq bağlarının 43,4 min hektarı və yaxud 54,6%-i bar verən yaşdadır.
Ancaq bütün bunlara baxmayaraq, bu ildən başlayaraq fındıq ixracı azalır. Məsələn, bu ilin mart ayında Azərbaycan xarici ölkələrə 9,7 mln. dollar dəyərində fındıq ixrac edib. Bu, 2020-ci ilin mart ayının göstəricisi ilə müqayisədə 4,4 mln. ABŞ dolları və ya 31,2 % azdır. Bu ilin yanvar-mart ayları ərzində isə Azərbaycan xarici ölkələrə 28,5 mln. dollar dəyərində fındıq ixrac edib ki, bu da 2020-ci ilin ilk 3 ayı ilə müqayisədə 7,8 mln. dollar, yəni 21,5 % azdır.
Ümumilikdə, 2020-ci ildə Azərbaycandan 116 milyon 335 min dollar dəyərində 18 min 892 ton fındıq ixrac edilib.
Maraqlıdır, fındıq ixracı niyə belə sürətlə azalır?
“Müvafiq qurumlar daxildə hər hansı neqativ halın fındıq istehsalına və ixracına təsir edib-etmədiyi barədə monitorinq aparmalıdırlar”
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən iqtisadçı-ekspert Fuad İbrahimov fındıq ixracının azalmasını bir sıra amillərlə əlaqələndirdi: “Həqiqətən də birinci rübdə fındıq ixracında azalma müşahidə edilir. Azalmanı illik kontekstdə müqayisə etsək görərik ki, gələcək dövrlərdə bu mənfi fərq aradan qaldırılacaq. Birinci rübün göstəricisi ilə, belə desək, ümumi narahatlığa səbəb yoxdur. Ancaq o da real həqiqətdir ki, hər il bu sahənin inkişafına hökumət tərəfindən ciddi dəstək verilir. Subsidiyalar ayrılır və sair. Belə bir vəziyyətdə ixracın azalması bizi narahat edir. İxracın azalmasını, ilk növbədə, xaricdə istehlakın azalması ilə əlaqələndirmək olar. İkinci səbəb pandemiya ilə əlaqədardır. Çünki pandemiyanın təsiri nəticəsində ticarət dövriyyəsinin azalması fındıq ixracına mənfi təsir edib. Üçüncüsü, bu sahədə monitorinq aparılmalıdır. Müvafiq qurumlar daxildə monitorinq aparmalıdırlar. Yəni hər hansı neqativ hal fındıq istehsalına və ixracına təsir edib, yoxsa etməyib. Müəyyən edilsə ki, daxili bazarda hər hansı neqativ hal buna təsir etməyib, o zaman ixracın obyektiv səbəblər üzündən azaldığı ortaya çıxacaq”.
İqtisadçı-ekspert onu da qeyd etdi ki, bu sahənin inkişafına biz xüsusi diqqət etməliyik.
Vidadi ORDAHALLI
