Ötən ilin əvvəlindən başlayaraq Azərbaycanda hər bir vətəndaşa şəxsiyyət vəsiqəsilə 20 min manat ekvivalentində (11 min 750 dollar) xarici valyuta satışı həyata keçirilir. Limiti aşan vətəndaşlara bildirilmişdi ki, 1 il (12 ay) ərzində bu limiti keçənlərə banklar tərəfindən xarici valyuta satışı həyata keçirilməyəcək, limit yalnız 12 ay başa çatdıqdan sonra sıfırlanacaq.
Hazırda 12 ay müddəti başa çatmış və buna görə banklara dollar almaq üçün müraciət edən vətəndaşlara bildirilir ki, limit Mərkəzi Bank tərəfindən sıfırlanmayıb, bu səbəbdən şəxsiyyət vəsiqəsilə dollar alışı mümkün olmayacaq. Dollar almaq üçün gəlirlər haqqında sənədlər (ev alqı-satqısı müqaviləsi, avtomobil satışının sənədləri və digər rəsmi gəlir sənədləri) təqdim edilməlidir. Təqdim edilən sənədlər Mərkəzi Banka göndərilir, qərar müsbət olarsa, bank tərəfindən xarici valyuta satıla bilər.
Mərkəzi Bankın “Qaynar xətt”inə müraciət edən vətəndaşlara bildirilir ki, xarici valyutanın alqı-satqısının məhdudlaşdırılması ilə bağlı Mərkəzi Bankın hər hansı bir rəsmi qərarı yoxdur. Xarici valyutanın satılmaması ilə bağlı qərar banklar tərəfindən qəbul edilir, qərardan narazı olan hər bir vətəndaş Mərkəzi Banka yazılı formada müraciət edə bilər.
“Belə qərarların əks effekti daha çox olur, ilk növbədə, “qara bazar”ın formalaşmasına münbit şərait yaradır”
Qeyd etdiyimiz kimi, Mərkəzi Bank bu qərarın banklara aid olduğunu deyir. Bu isə o deməkdir ki, ölkədə dollar satışının minimuma endirilməsi məqsədli şəkildə aparılır. Məsələ ilə bağlı fikir bildirən iqtisadçı-ekspert Fuad İbrahimov bildirdi ki, 2020-ci ilin mart ayından respublika ərazisində banklar tərəfindən valyuta satışında məhdudiyyətlər qoyulub: “Belə ki, vətəndaşlara artıq şəxsiyyət vəsiqəsi ilə, onların fin kodu qeydiyyata alınmaqla bir il müddətində banklardan müəyyən qədər valyuta almasına icazə verilib. Əslində, bu, manatın məzənnəsinin sabit saxlanmasına hesablanmış addımdır. Belə qərarların əks effekti daha çox olur. İlk növbədə, “qara bazar”ın formalaşmasına münbit şərait yaradır. Belə də, faktiki olaraq, bu göstərici mövcuddur. Bununla yanaşı, panikanın yaranmasına da səbəb olur”.
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, belə olan vəziyyətdə vətəndaşlar müxtəlif yollarla öz manatlarını xarici valyutalara çevirmək istəyirlər: “Bir il keçməsinə baxmayaraq, bəzi vətəndaşlar adından limitin pozulmaması ilə rastlaşırlar. Bu da ondan irəli gəlir ki, mexanizmin hər hansı bir tənzimləmə qaydası yoxdur. Hesab edirəm ki, bu, öz növbəsində, konkret şəkildə əngəllərə səbəb olacaq. Ən böyük çətinlik isə “qara bazar”ın valyuta mübadiləsi istiqamətində fəaliyyət göstərməsidir”.
Günel CƏLİLOVA
