Məlumdur ki, hökumətin iqtisadi inkişaf strategiyasının əsas prioritetlərindən biri Azərbaycan iqtisadiyyatının davamlı və dayanıqlı inkişafının təmin edilməsindən ibarətdir. Bu siyasət çərçivəsində ölkədə genişmiqyaslı sənayeləşdirmə siyasəti aparılır.
Qeyd edilən istiqamətdə proseslərin təhlili göstərir ki, Azərbaycan üçün həm yeni, həm ənənəvi sənaye sahələrinin inkişafının təmin olunması istiqamətində sistemli işlər həyata keçirilir. Xüsusən də Azərbaycan regionlarının sosial-iqtisadi inkişafına çox ciddi diqqət yetirilir. Bu çərçivədə regionlarda da sənayeləşmənin həyata keçirilməsinə, sənaye sahəsində məşğulluğun təmin olunmasına xüsusi diqqət yetirilir. O da həqiqətdir ki, Azərbaycanda sənayeləşmə siyasəti çərçivəsində sənaye zonalarının yaradılması istiqamətində mühüm işlər icra edilməkdədir. Elə bu çərçivədə artıq ölkədə sənaye məhəlləsi yaradılıb. Bu sənaye zonalarında 100-dən artıq rezident fəaliyyət göstərir. Həmin məhəllələr Azərbaycana xaricdən investisiyaların cəlb edilməsində də mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Eyni zamanda, sənaye məhəllələri bəzi məhsullar üzrə Azərbaycanın xaricdən asılılığına son qoyur, ölkədən valyuta axınının qarşısını alır. Bunu Hacıqabul Sənaye Məhəlləsi və burada istehsal edilən “QAZel” avtomobillərinin timsalında görmək olar. Hacıqabul Sənaye Məhəlləsində “QAZel” tipli avtomobillərin yığım zavodu artıq ötən il istehsala başlayıb. Xatırladaq ki, Qorki Avtomobil Zavodu ("QAZ Qrup"a daxildir) və "Azərmaş" arasında Azərbaycanda avtomobil yığımı istehsalı müəssisəsinin yaradılması barədə razılıq 2018-ci ilin aprelində əldə olunub. Rusiya holdinqi Azərbaycana avtomobil hissələri tədarük etmək öhdəliyi və markanın təşviqi, "Azərmaş" əməkdaşlarının təlimi və sertifikasiya xərclərinin bir hissəsini kompensasiya etməyə razılıq verib. İstehsalın təşkili üzrə maliyyə xərclərini Azərbaycan tərəfi öz üzərinə götürüb. Azərbaycan, həmçinin, distribütorluq və servis xidməti ilə də məşğul olacaq.
Hacıqabul Sənaye Məhəlləsindəki zavodda hər il Rusiyanın "QAZ Qrup"unun 1500-ə qədər yük maşınının yığılması həyata keçirilir. Ekspertlərin fikrincə, gələcəkdə “QAZel” tipli avtomobillərin yığım zavodu genişlənə və ölkədə avtomobil istehsalına əhəmiyyətli dərəcədə təkan verə bilər. Rus ekspert Nikita Çikunov bildirir ki, Hacıqabul şəhərində Rusiyanın QAZ markalı yüngül kommersiya avtomobillərinin yığım zavodunun açılması ölkədə geniş çeşidli yük maşınları, avtobuslar və xüsusi texnika istehsalının təşkilinə kömək edəcək. Yeni işlər çərçivəsində Hacıqabulda müəssisə bort, furqon və mikroavtobuslar da daxil olmaqla, “QAZel-Next”, habelə orta həcmli “QAZon-Next” yük maşınları istehsal edəcək. Zavodun istehsal gücü il ərzində 1,5 min avtomobil olacaq. Rusiyanın "QAZ Qrup"unun mətbuat xidmətindən bu xüsusda bildirilib: "Model sırası bələdiyyə təsərrüfatı, kiçik və orta sahibkarlığın, Azərbaycanın sosial qurumlarının müasir, funksional və etibarlı texnologiyaya olan tələbatını ödəyəcək. Ölkənin səhiyyə sisteminin ehtiyac duyduğu yerli istehsal olan təcili yardım maşınlarının istehsalının da təşkili planlaşdırılır". Şirkət ümid edir ki, gələcəkdə müəssisə nəinki Azərbaycanın daxili tələbatını ödəməyə imkan verəcək, həmçinin Türkiyə, Gürcüstan və İrana da avtomobilləri ixrac edəcək.
Ümumiyyətlə, Azərbaycan Qorki Avtomobil Zavodu üçün ənənəvi, eyni zamanda perspektivli bazarlar siyahısındadır. Hətta istehsala yatırılan kiçik investisiyalarla belə QAZ markasının avtomobilləri öz reputasiyası hesabına Azərbaycan bazarının əhəmiyyətli hissəsini tuta bilər. Rus ekspert Yuri Kryukov bu xüsusda bildirib: "Kommersiya maşınları şirkətin əsas "zərbə" gücüdür. “QAZel”lər özlərini Rusiyada və yaxın xaricdə yaxşı göstəriblər, bu maşınları hamı tanıyır. Buna görə də QAZ-ın onda yaxşı alınan işi inkişaf etdirməyə çalışması təbiidir". Avtomobil üzrə ekspert Vyaçeslav Subbotin isə əmin edir ki, birgə istehsalın təşkilindən yalnız Rusiya şirkəti yararlanmayacaq. Onun fikrincə, müəssisənin işə başlaması Azərbaycanda avtomobil sənayesinin inkişafını sürətləndirəcək: "Ölkəyə yeni texnologiyalar gəlir, orada yeni iş yerləri, yeni infrastruktur yaranıb. Bu zavoddan sonra əslində bütün bir sənaye gələcək. İlkin mərhələdə istehsalın lokallaşdırılması kiçik olacaq ki, bu da təbiidir. Azərbaycanda ehtiyat hissələri tədarükçülərinin sayı elə də çox deyil. Təbii ki, söhbət "buraç" yığımından gedir – avtomobillərin ehtiyat hissələri Azərbaycana Rusiyadan gətiriləcək. Bu, avtomobillərin maya dəyərinin aşağı düşməsi və istehlakçılar üçün münasib qiymətdə olması ilə nəticələnəcək. Müəssisə uğurlu olarsa, lazımi komponentlərin istehsalını təşkil edəcək tədarükçülər də gələcək. Belə kiçik həcmli istehsal üçün ştamplama istehsalının sifariş edilməsinin mənası yoxdur. Satışlar artarsa, lokallaşma da dərinləşəcək. İnkişaf üçün perspektivlər var".
"Rusiya Avtomobil İstehsalçıları Birliyi"nin İcraçı direktoru İqor Korovkin “sputnik” portalına bildirib ki, kommersiya yük avtomobilləri sahəsində güclü rəqabətin olmasına baxmayaraq, Azərbaycanda QAZ avtomobillərinə tələbat olacaq: "QAZel”lər bazarın ilkin qiymət seqmentinə daxildir. Orada böyük rəqabət var, xüsusilə Çin istehsalçıları tərəfindən. Rusiya avtomobillərinin əsas üstünlüklərindən biri münasib qiymətlərinin (Rusiyada “QAZel-Next” qiyməti 1,4 -1,8 milyon rubldur, yəni 31,8 min manat - 40 min manat) “QAZon-NEXT” 2,4 - 3,5 milyon rubl, yəni 54 min manat – 79 min manat) olmasıdır. Onun ən yaxın rəqibləri 200-300 min rubl, yəni 4,5 min – 6,8 min manat bahadır”. Vyaçeslav Subbotin hesab edir ki, aşağı qiymətlə yanaşı, Qorki Avtomobil Zavodunun məhsulları yaxşı keyfiyyət göstəricisi ilə fərqlənir, Rusiya istehsalçısının avtomobili Avropa modellərindən geri qalmır: "Ədalətli bir rəqabət mühitində QAZ Rusiya bazarından "Ford Transit", "Fiat", "Ducato", "Citroen" və "Hyundai" mikroavtobuslarını çıxarıb və hətta "Mercedes-Benz Sprinter"i də sıxışdırır. “QAZel”lərdə məşhur dünya istehsalçılarının detal və aqreqatlarından istifadə olunur. Məsələn, "Cummins" mühərriki dünyada ən yaxşılardandır və "Bosch" sükan idarəetməsindən istifadə olunub. Eyni zamanda, QAZ aşağı qiyməti də saxlayır. Rəqiblərin bənzər avtomobilləri ondan orta hesabla 20% bahadır". Ekspertin fikrincə, Azərbaycanda yığılan avtomobillərin dəyəri Rusiya bazarında olan qiymətlərə uyğun olacaq. Çünki onlara gömrük rüsumları şamil edilməyəcək.
İndi ölkəmizdə ekspertlər il ərzində 1,5 min avtomobil istehsal həcmini az adlandırır. Yuri Kryukov bu xüsusda bildirib: "Min beş yüz, xüsusən də yüngül ticarət vasitələrinin standartlarına görə çox da böyük rəqəm deyil. Şirkət Azərbaycandakı bazar tutumunu qiymətləndirərkən ehtiyatlı davranır. Ancaq ilk təcrübə üçün bu rəqəm az da olsa, adekvatdır. Bu, sınaq mərhələsidir. Müəyyən mənada bu, uduşlu addımdır, avtomobilləri ölkə daxilində yığmaq idxal etməkdən daha sərfəlidir. Birgə müəssisənin yaxşı perspektivləri var. Avtomobillər uğurla reallaşdırılsa, zavodun genişlənməsi və lokallaşdırılmanın səviyyəsinin artırılması sadəcə zaman məsələsidir".
Ramil QULİYEV
