Çernobıl..! 80-ci illərin sonlarında tarixin ən qorxunc nüvə qəzasına səhnə olan Ukraynanın bu bölgəsi, son illərdə gedərək əhəmiyyətli bir turizm mərkəzinə çevrilməyə və hər il minlərlə maraqlı turisti çəkməyə başlayıb.
Nurman-xeber.az saytı xəbər verir ki, Çernobılın qadağa bölgəsini gəzdirən turist avtobusları nəzarət nöqtəsindən keçəndə hər kəsə «yemək yeməmək, açıq havada siqaret çəkməmək, heç bir şeyə toxunmamaq, yerə belə oturmamaq və yerə əşya qomamaq» kimi radiasiya yoluxmasının qarşısını almaq üçün qoyulan qaydalara ciddi şəkildə əməl edilməsinə dair bir sənəd də imzalatdırırlar.
Sənədi imzalayan turistlər radiasiya təhlükəsindən az qorxduqlarını desələr də, bəziləri səfərdən sonra hətta ayaqqabılarını da atdıqlarını etiraf edirlər.
Pripyat şəhərində yaşayan 50 min insanın taleyi
Faciənin yaşandığı nüvə stansiyasından yalnız 3 kilometr məsafədə yerləşən Pripyat şəhəri… 26 aprel 1986-cı ildə meydana gələn fəlakətdən əvvəl bu bölgədə təxminən 50 min insanın yaşayırdı. Faciənin ertəsi günü şəhərdə olan 50 min insan evakuasiya edilib.
Hayatın dayandığı bu şəhərdə binalarda üzərində Sovet dövründən qalma lövhələr, tərk edilmiş evlərdə kitablar və oyuncaqlar, yüzlərlə qaz maskası ilə dolu məktəb bufetləri fəlakətlə üzləşən o insanların vəziyyətini bir anlığa gözlər önünə gətirir.
Pripyat qəsəbəsi 1970-ci ildə Çernobilin çalışanlar üçün qurulmuşdu. Şəhər nüvə stansiyasından 3 kilometr aralıda yerləşir... Şəhər ətrafındakı 30 kilometrlik məsafə bu gün «Yasak bölgə» elan edilib. 2 min 600 kvadrat kilometri əhatə edən bu sahədə ən yaxşı ehtimalla önümüzdəki 100 il boyunca heç kim yaşamayacaq.
Ukraynanın şimalında Rusiya ilə Belarus yaxınlığındakı Çernobıl nüvə stansiyasının 4 nömrəli reaktorunda 1986-cı il aprelin 26-da partlayışdan sonra yanğının söndürülməsi üçün heç o qədər də etibarlı təhlükəsizlik tədbirləri görülmədən buraya göndərilən çox sayda insan illər sonra həyatını itirib. Rəsmi rəqəmlərə görə, radiasiya yalnız Ukraynada 2,3 milyon insana təsir edib.
BMT fəlakətdən sonra ən çox təsirlənən üç ölkədə təxmini 4 min adamın öldüyünü və ya öləcəyini bildirdiyi halda, «Greenpeace» fəlakətin 100 min adamın potensial ölümünə gətirib çıxaracağını açıqlayıb.
Partlayışın ilk xəbəri İsveçdən gəldi
Aprelin 25-dən 26-na keçən gecə yaşanan reaktor partlayışı nəticəsində yayılan radiasiya Ukrayna başda olmaqla Avropa daxilində insanlara və təbiətə böyük zərərlər vermişdi.
Partlayışın ilk xəbəri İsveçdən bildirilmişdi. Nüvə stansiyalarında daha çox radiasiya təsbit edən İsveç, meteoroloqlardan alınan məlumatlarla bunun Ukrayna üzərindən Avropaya yayıldığını müəyyənləşdirib edib. Yaşanan reaktor partlayışı yüz minlərlə insanın həyatını itirməsinə və müxtəlif xəstəliklərin yayılmasına səbəb oldu.
Çernobılda 1986-ci ildə dünyanın ən böyük nüvə fəlakəti yaşandı. Fəlakətin təsiri yalnız Ukraynada deyil, bir çox ölkədə on illərlə davam etdi. Qazanın üstündən illər keçdi. Reaktora yaxın yerlərdə hələ də yüksək nisbətdə radiasiya təsbit edilir. Bölgədəki bir çox yaşayış məntəqəsi hələ də boşdur. Bu tərk edilmiş yerlər isə turistlərin marağını çəkir.
Tək başına bölgəyə getmək qadağandır. Elm adamı deyilsinizsə və xüsusi icazəniz yoxdursa, bölgəni ancaq turizm şirkəti vasitəçiliyi ilə görə bilirsiniz. Ancaq bir neçə ukraynalı gənc gizli bölgəyə girib və bu ölüm nöqtəsindən çəkdikləri bütün şəkilləri internetdə yayıblar.
Qəzadan 36 saat sonra
Qəzadan 36 saat sonra, insanlar Çernobıldan çıxarılmağa başlandı. Bir ay içində 30 km-lik çevrə daxilində yaşayan 116.000 adam evakuasiya edildi və bunlara ölkənin başqa yerlərində yeni evlər verildi.
600 insan könüllü şəkildə burada təmir və təmizləmə işlərinə qatıldı. Bu insanların böyük bir qismi ya qısa müddətdə həyatını itirərək, sink örtüklü tabutların içində qalın beton məzarlarda basdırıldılar ya da övladlarına da keçəcək gen xəstəliklərinə məruz qaldılar.
Partlayan reaktorun bağlanması üçün qəzadan sonra 250 min ton beton istifadə edildi. Bu şəkildə 180 tonluq yüksək radioaktivlik ehtiva edən yanacaq bağlanmış oldu.
5 milyondan çox insan yüksək dozada radiasiyaya məruz qaldı. Radiasiyanın 40 faizlik hissəsi Ukrayna, Sovetlər Birliyi ölkələri ilə Qərbi Avropanı təsiri altına aldı. Ancaq ən çox zərər çəkmiş olanların çoxu Belarusun kasıb bölgələri oldu. Ölkənin dörddə bir hissəsi, 264.000 hektarlıq bir sahə əkinçilik üçün yararsız vəziyyətdə düşdü, 485 kənd isə tamamilə boşaldıldı.
