ABŞ dövlət katibi Marko Rubio Vaşinqtonda keçirilən danışıqlardan sonra İsrail və Livan arasında tarixi çərçivə sazişi imzalandığını elan edib. Saziş İsrail və Livanın ABŞ-dakı səfirləri tərəfindən imzalanıb.
“Qarşımızda çox iş var. Qarşıya qoyulan tapşırığın çətinliyini heç bir halda gözardı etmirik, lakin onun əhəmiyyətini anlayırıq. Bu prosesin bir hissəsi olmaq bizim üçün şərəfdir”, – deyə Rubio qeyd edib.
Saziş “Hizbullah”ın tərksilah edilməsini və İsrail ordusunun mərhələli şəkildə geri çəkilməsini nəzərdə tutur.
Rubio bildirib ki, razılaşma Livanın suverenliyini bərpa etmək, Hizbullahı tərksilah etmək və terrorçu infrastrukturunu dağıtmaq, vətəndaşlarına qarşı təhlükə aradan qaldırıldıqdan sonra İsrailin sərhədlərinə qayıtmasını təmin etmək üçün aydın və strukturlaşdırılmış bir proses başladır.
ABŞ naziri əlavə edib ki, bu razılaşma həmçinin Livan üçün üçtərəfli Hərbi Koordinasiya Qrupu yaradır: “Bu da hər iki tərəfə bu çərçivəni tətbiq etməyə imkan verir".
İmzalanma mərasimindən bir neçə saat sonra ABŞ Dövlət Departamenti sazişin mətnini yayımlayıb. Mətndə qeyri-dövlət silahlı qruplarının (“Hizbullah” nəzərdə tutulur) tərksilah edilməsi təsdiqləndiyi təqdirdə, Livan ordusunun bütün Livan ərazisi üzərində effektiv suveren hakimiyyətini bərpa edəcəyi ardıcıl bir prosesdən həhs edilir.
Çərçivəyə əsasən, yalnız bundan sonra İsrail Livandan "tədricən geri çəkiləcək". Bu çərçivə İsrailin ilkin geri çəkilməsi üçün iki "pilot zonası" nəzərdə tutur; bu zonalarda Livan ordusu "tədricən tam və effektiv təhlükəsizlik məsuliyyətini öz üzərinə götürəcək".
Livanın ABŞ-dakı səfiri Nada Hamadenin bildirdiyinə görə, saziş Livanın suverenliyinin və ərazi bütövlüyünün bərpası, hərbi əməliyyatların daimi olaraq dayandırılmasının təmin edilməsi və əhalinin vətənə qaytarılması yolunda “ilk addımdır”.
İsrailin ABŞ-dakı səfiri Yexiel Leiterin sözlərinə görə, sazişin son məqsədi iki ölkə arasında sülhün bərqərar olunmasıdır.
Bu arada, Livan prezidenti Cozef Aun, İsraillə imzalanmış sazişin ölkənin suverenliyinin tam bərpası istiqamətində atılmış ilk addım adlandırıb. Aunun sözlərinə görə, razılaşma livanlılara “Livan dövlətinin suverenliyi altında tam azad edilmiş torpaqlarına və yenidən qurulmuş evlərinə” qayıtmağa imkan verəcək.
“And içirik ki, buna tam nail olana qədər işimizi davam etdirəcəyik. Artıq işğal, məhbuslar, tabeçilik və ya qəyyumluq olmayacaq”, – deyə Livan prezidenti qeyd edib.
Lakin bu sahədə ən böyük aktyorlardan biri olan “Hizbullah” cəbhəsində vəziyyət tamam fərqlidir. “Hizbullah”a görə, İsrailə etibar etmək olmaz və Livan ordusu onlar qarşısında yetərsiz qala biləcəyi ehtimalına qarşı İsraillə döyüşmək üçün silahlarını saxlamalıdırlar. “Hizbullah” İsrailin qeyd-şərtsiz Livanı tərk etməsində israr edir. “Hizbullah”ın baş katibi Naim Kasım isə deyib ki, İsraillə "normallaşma" olmamalıdır.
Tahir TAĞIYEV
