Prezident dilimizin yad kəlmələrdən qorunması işinə alimləri də cəlb etdi

Tarix: 11.11.2015 / 02:43
Bölmə: Gündəm

Nizami Cəfərov: "Azərbaycan dilinin saflığının qorunması ilk növbədə KİV-lərdən asılıdır"

Minəxanım Təkləli: "Xarici kəlmələr daha çox şifahi danışıqda hiss olunur"

"Azərbaycan dili o qədər zəngindir ki, heç bir xarici kəlməyə ehtiyac yoxdur". Bunu bir neçə gün öncə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) 70 illik yubileyinə həsr olunan mərasimdə çıxış edən ölkə başçısı İlham Əliyev bildirib. Dövlət başçısı deyib ki, əsrlər boyu Azərbaycan xalqını bir xalq kimi qoruyan bizim mədəniyyətimiz, incəsənətimiz, musiqimiz, xalçaçılıq sənətimiz və digər ənənələrimiz olub:

"Bizim bu sahədəki bütün fəaliyyətimizin əsasında Azərbaycan dili dayanır. Azərbaycan dili bizi bir xalq, millət kimi qoruyub. Əsrlər boyu biz başqa ölkələrin, imperiyaların tərkibində yaşadığımız, müstəqil olmadığımız dövrdə milli dəyərlərimizi, ana dilimizi qoruya, saxlaya bilmişik. Azərbaycan dilinin saflığını qoruya bilmişik. Ona görə bu gün bəzi hallarda görəndə ki, dilimizə xaricdən müdaxilələr edilir və bəzi hallarda bu müdaxilələr Azərbaycanda da dəstək qazanır, bu məni doğrudan da çox narahat edir. Azərbaycan dili o qədər zəngindir ki, heç bir xarici kəlməyə ehtiyac yoxdur. Bir daha demək istəyirəm ki, biz əsrlər boyu dilimizi qorumuşuq. Bu gün də qorumalıyıq. Biz Azərbaycan dilinin saflığını təmin etməliyik. Əlbəttə, bizim vətəndaşlar, xüsusilə gənc nəsil nə qədər çox xarici dil bilsələr, o qədər yaxşıdır. Ancaq, ilk növbədə, öz ana dilini bilməlidirlər. Digər tərəfdən, imkan verməməlidirlər ki, ana dilimizə yad kəlmələr daxil olsun. Buna ehtiyac yoxdur. Ancaq biz bunu görürük".

İ.Əliyev qeyd edib ki, bəzi ictimai xadimlərin, hökumət üzvlərinin çıxışlarında, bəzi televiziya verilişlərində, Milli Məclisdə kənar kəlmələrdən istifadə edilir: "Buna ehtiyac yoxdur. Əlbəttə, mən bu sahədə mütəxəssis deyiləm, ancaq bir vətəndaş kimi hesab edirəm ki, yeni kəlmələrin icad edilməsinə heç bir ehtiyac yoxdur. Lüğətimiz o qədər zəngindir ki, bunu qorusaq və gələcək nəsillərə əmanət kimi təhvil versək, bu bizim bu sahədəki ən böyük nailiyyətimiz olacaq".

Filologiya elmləri doktoru, professor Minəxanım Təkləli "Bakı-Xəbər"ə açıqlamasında qeyd etdi ki, hər bir kəs doğma ana dilimiz olan Azərbaycan dilini qorumalıdır: "Biz ən çətin zamanlarda belə doğma dilimizi qoruyub saxlaya bilmiş millətik. O zamanlar dil baxımından çox keçməkeşli dövr idi. Amma buna baxmayaraq, biz doğma dilimizi göz bəbəyimiz kimi qoruduq. Təəssüflər olsun ki, indi dilimizə bəzi xarici kəlmələr siraət edir. Bu cür sözlərə daha çox gənc nəsil müraciət edir. Ancaq gənclər başa düşmür ki, bizim onlara ümidimiz böyükdür. Gənclik zamanın barometridir".

Həmsöhbətimizin sözlərinə görə, ana dili ilə bağlı ölkə başçısının çıxışına böyük dəyər verir: "Biz alimlər ömrümüzü ana dilinin tarixinə, onun problemlərinin aradan qaldırılmasına həsr etmişik".

M.Təkləli qeyd etdi ki, xarici kəlmələr daha çox şifahi danışıqda hiss olunur: "Baxırsan həmin adamlar nə ingilis, nə də rus dilini mükəmməl səviyyədə bilir. Amma danışarkən həmin ingilis və ya rus sözlərindən istifadə edir. Xüsusi olaraq onu da deyim ki, şəhərdə iaşə obyektlərinin adları ingilis dilində yazılıb. Dükan və ya hansısa ofisin adının ingilis dilində yazılması doğma şəhərimizi bizə yad edir. İaşə obyektlərinin adları doğma ana dilimizdə yazılmalıdır. Ölkə başçısı düzgün qeyd edib ki, ana dilimiz çox zəngindir. Doğma dilimizdə başqa ölkələrin kəlmələrinə ehtiyac yoxdur".

Dilçi alim Nizami Cəfərov bildirdi ki, Azərbaycan dilində də alınma sözlər çoxdur. Amma alınma sözlər dilə gələrkən birinci növbədə həmin sözlərin qarşılığının tapılmasına çalışmaq lazımdır: "Bəzi sözlər ana dilində olduğu halda, onu başqa dildə işlətmək olmaz. Məsələn, bizim dilimizdə "gözlük", "eynək", "çeşmək" sözü var, amma hamı ona "oçki" deyir. Buna nə ehtiyac var?! Yaxud "remont", "uje" kimi sözlər dilimizi korlayır. Televiziyalarımızda belə sözlər işlədilir. Məişət mövzularına həsr edilən verilişlərdə ehtiyac olmadığı halda, daha çox xarici kəlmələrdən istifadə edilir. Bu sözlərin işlədilməsinin qarşısının alınması istiqamətində mübarizə aparılmalıdır".

N.Cəfərov hesab edir ki, Azərbaycan dilinin saflığının qorunması ilk növbədə KİV-lərdən asılıdır: "Doğrudur, Milli Teleradio Şurası Dilçilik İnstitutu ilə birgə monitorinqlər keçirir. Ancaq bu zaman onlar dilin normasının pozulması hallarını göstərirlər. Təəssüf ki, bu ancaq göstərməklə də bitir".

Günel CƏLİLOVA

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 30.10.2026 / 06:41

Yəhudilər erməni monastırına tüpürdülər

Tarix: 29.10.2026 / 17:00

Bir Millət, İki Dövlət, Bir Ürək: Türkiyə Cümhuriyyətinin 103-cü ildönümü münasibətilə İctimai Nəzarət Təşkilatının Təbrik Bəyannaməsi

Tarix: 28.10.2026 / 12:51

ROZA TÖREKULOVNA AYTMATOVANIN ƏZİZ XATİRƏSİNƏ

Tarix: 28.10.2026 / 08:35

Türkiyədəki “sərmayə olayı” Pasifik Holding-i də vurdu - aktivləri donduruldu

Tarix: 28.10.2026 / 06:26

Türkiyədə səs-küylü “Starlink əməliyyatı” - 85 nəfər saxlandı

Tarix: 27.10.2026 / 13:54

"Bakı bu cür beynəlxalq forumlar vasitəsilə mədəniyyətlərarası dialoqa mühüm töhfə verə bilər" - Ozodbek Nazarbekov

Tarix: 27.10.2026 / 13:30

Penitensiar Xidmətə yeni rəis təyin edildi

Tarix: 27.10.2026 / 10:28

Dubay məhkəməsi Rusiya neftinin satışından 700 milyon dollardan çox vəsaiti dondurub - işin içində azərbaycanlılar da var…

Tarix: 26.10.2026 / 06:58

Vuçiç seçkidə məğlubiyyətini rəsmən bəyan etdi

Tarix: 24.10.2026 / 08:38

Serbiyada etirazlar pik həddə - gənclər Vuçiçi devirməyə qərarlıdır

Tarix: 22.10.2026 / 15:01

44 günün fövqündə: milli iradənin və tarixi yaddaşın təntənəsi

Tarix: 20.10.2026 / 22:19

İran XİN sözçüsü Azərbaycana tövsiyə verməyə qalxdı - həm də insan haqları mövzusunda…

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 02.11.2026 / 23:02

Bunu səfir Birol Akgünə açıq məktubum kimi də oxuya bilərsiniz - Aydın QULİYEV yazır...

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...