MİT-lə MOSSAD arasında əməlli-başlı müharibənin getdiyi iddia olunur. İsrail və Türkiyə kəşfiyyat orqanları arasında İstanbulda guya son dərəcə güclü əməliyyat keçirildiyi bildirilir. Bəs hansı tərəf daha güclüdür? Kim kimi məğlub edəcək?
MİT-lə MOSSAD arasında əməlli-başlı müharibənin getdiyi iddia olunur. İsrail və Türkiyə kəşfiyyat orqanları arasında İstanbulda guya son dərəcə güclü əməliyyat keçirildiyi bildirilir.
Bəs hansı tərəf daha güclüdür? Kim kimi məğlub edəcək?
Bu mövzuda yayılan xəbərlərin böyük əksəriyyəti şişirdilmiş xarakter daşıyır. Açıq və təsdiqlənmiş məlumatlara əsasən, MİT ilə MOSSAD arasında “birbaşa müharibə” getdiyini demək düzgün olmaz. Kəşfiyyat sahəsində proseslər əsasən gizli xarakter daşıyır və ictimaiyyətə çıxan məlumatlar adətən ya sızma, ya da siyasi və media məqsədli təqdimatlar olur.
Güc məsələsi kəşfiyyat sahəsində mütləq və ümumi şəkildə ölçülmür. MOSSAD daha çox xaricdə fəaliyyət, gizli agent şəbəkələri və dəqiq əməliyyatlar üzrə ixtisaslaşıb. MİT isə xüsusilə son illərdə həm texniki imkanlarını, həm də regional təsir gücünü ciddi şəkildə artırıb və Türkiyə ərazisində, eləcə də yaxın coğrafiyada üstün mövqeyə malikdir. İstanbul kimi bir şəhərdə xarici kəşfiyyat orqanlarının sərbəst hərəkət etməsi mümkün deyil və belə hallarda üstünlük yerli qurumun tərəfində olur.
Kəşfiyyatda “kim kimi məğlub edəcək” sualının klassik cavabı yoxdur. Burada qalibiyyət agentin ifşası, əməliyyatın qarşısının alınması və ya informasiya üstünlüyü kimi göstəricilərlə ölçülür və bu üstünlük zaman-zaman tərəflər arasında dəyişə bilər. Buna görə də bu prosesi “müharibə”dən daha çox səssiz rəqabət və qarşılıqlı nəzarət kimi təsəvvür etmək daha realdır.
Adının çəkilməsini istəməyən bir təhlükəsizlik məmuru “Bakı-Xəbər” qəzetinin əməkdaşına aşağıdakı cavabları verib:
– Türkiyədə son günlər xarici kəşfiyyat orqanları ilə əlaqəli bir neçə şəxsin dövlət qurumları tərəfindən ifşa olunmasına necə baxırsınız? Bu, nə dərəcədə ciddi məsələdir?
– Bu, olduqca ciddi məsələdir. Çünki ələ keçirilən şəxslər adətən şəbəkənin ən təcrübəsiz üzvləri olur. Onlar özlərini lazımi səviyyədə maskalaya bilmirlər. “Aysberq”in daha dərin qatındakı üzvlər isə dövlət strukturlarının daxilində yerləşir. Yaxın günlərdə bu şəbəkənin daha sanballı üzvlərinin də üzə çıxacağı gözlənilir.
– Ümumiyyətlə, NATO-nun ən güclü üzvlərindən biri olan Türkiyə kimi bir dövlətdə xarici kəşfiyyatın bu qədər uzunmüddətli fəaliyyəti necə mümkün olub və NATO niyə bu məsələdə dəstək göstərməyib?
– Türkiyə dövləti cənab Ərdoğanın hakimiyyətə gəlməsinədək faktiki olaraq xarici kəşfiyyatların ciddi təsiri altında olub. Təkcə onu xatırlatmaq kifayətdir ki, bu ölkədə 1960, 1971, 1980 və 1997-ci illərdə hərbi çevrilişlər baş verib. Bu cür hadisələr adətən xarici güclərin planları və dəstəyi ilə həyata keçirilir.
Cənab Ərdoğanın hakimiyyəti dövründə — 2013-cü ildə “Ərəb baharı” fonunda Gezi Parkı hadisələri, 2016-cı ildə isə dövlət çevrilişi cəhdi zamanı İncirlik Hava Bazasından qalxan təyyarələrin Ərdoğanın yerləşdiyi ərazini bombalaması təsadüfi hadisələr deyildi. Bunlar uzun illər ərzində dövlət strukturlarına sızdırılmış gizli şəbəkələrin, informatorların, təsir agentlərinin və digər elementlərin birgə fəaliyyətinin nəticəsi idi.
Təsadüfi deyil ki, məhz həmin dövrdə cənab Ərdoğan on minlərlə Qərb təhsilli məmuru vəzifədən uzaqlaşdıraraq onları yerli kadrlarla əvəz etdi. Bu addımlardan sonra Türkiyədə nə hərbi çevriliş, nə də oxşar hadisələr müşahidə olunur.
Yeri gəlmişkən, Türkiyənin məşhur “Qurdlar Vadisi” serialı da həmin dövrlərdə dövlətin birbaşa dəstəyi ilə çəkilmişdi. Serialın əsas məqsədi əhalini xarici kəşfiyyatın ölkə daxilindəki fəaliyyətinə qarşı ayıq-sayıq olmağa çağırmaq idi.
– Lakin həmin dövrdə vəzifədən uzaqlaşdırılanların əksəriyyəti Gülən məktəblərinin məzunları idi. Bunun kəşfiyyatla nə əlaqəsi var?
– Demək ki, əlaqə var idi. Çünki 2016-cı ildə cənab Ərdoğana qarşı sui-qəsd cəhdindən dərhal sonra bu addımlar atıldı. Siyasətdə çox zaman hadisələr öz adı ilə çağırılmır. Azərbaycan xalqının məşhur “qızım sənə deyirəm, gəlinim sən eşit” məsəli burada tam yerinə düşür.
Türkiyədə Gülən cərəyanı və PKK üzvləri adı ilə həbs edilən şəxslərin bir qismi əslində ABŞ, İran, Rusiya və ya Çin kəşfiyyatına işləyən agentlər ola bilərdi. Lakin dövlətlərarası münasibətlərə xələl gəlməməsi üçün bu məlumatlar ictimaiyyətə “şablon günah keçiləri” adı altında təqdim olunurdu.
MOSSAD və digər xarici kəşfiyyat orqanları uzun illərdir müxtəlif ölkələrdə aktiv fəaliyyət göstərir. Türkiyə isə 2016-cı ildən etibarən bu təsirləri sistemli şəkildə aradan qaldırmağa başlayıb. Hazırda MİT Türkiyə ərazisində qalan xarici kəşfiyyat şəbəkələrinin “tör-töküntülərini” təmizləmək mərhələsindədir.
Akif NƏSİRLİ
