Rəşad Bayramov: “Rusiyanın təsir vasitələri Aİ-nin təsir imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə məhdudlaşdırmaq qabiliyyətinə malikdir”
Avropa İttifaqı Ermənistanın xahişi ilə bu ölkəyə hibrid çevik müdaxilə qrupu göndərəcək. Avropa İttifaqının (Aİ) xarici siyasət rəhbəri Kaya Kallas bildirib ki, bu addım parlament seçkilərinə müdaxilə ilə mübarizə aparmaq üçün zəruridir.
“Biz Ermənistanı xarici müdaxilə ilə tək qoymayacağıq. Təzyiq altında olan demokratiyalar Avropaya güvənə bilərlər” - deyə Kallas qeyd edib.
Aydın məsələdir ki, burada söhbət Rusiyanın müdaxiləsindən gedir. Maraqlı olan odur ki, Aİ Moldovadakı qədər Ermənistanda bu məsələdə uğur əldə edə bilərmi? Nəzərə almaq lazımdır ki, Moldovadan fərqli olaraq, Ermənistanda Rusiyanın hərbi bazası, Federal Təhlükəsizlik Xidmətinin sərhəd qoşunları var.
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini baki-xeber.com-la bölüşən AMİP Ali Məclisinin rəhbəri Rəşad Bayramov hesab edir ki, bu qərar daha çox Aİ-nin öz maraqlarını qorumasından irəli gəlir: “Avropa İttifaqının Ermənistana hibrid çevik müdaxilə qrupu göndərmək qərarı özündə təkcə texniki addımı deyil, həm də siyasi mesajı ehtiva edir. Ermənistan parlament seçkilərinə xarici müdaxilələrin qarşısını almaq üçün Aİ-yə müraciət edib və bu addım təbii ki, Rusiyanın təsirinə qarşı preventiv strategiya kimi görünür. Kaya Kallasın açıqlaması da əslində bu siyasəti təsdiqləyir. Şübhəsiz ki, Avropa İttifaqının bu qərarı Kallasın dediyi kimi təzyiq altında olan demokratiyaların Avropaya güvənə biləcəyini nümayiş etdirmək məqsədindən daha çox Aİ-nin öz maraqlarını qorumasından irəli gəlir. Aİ Qərbə inteqrasiya kursunu prioritet elan edən Paşinyan hakimiyyətinin öz mövqelərini qoruyub saxlamasında maraqlıdır. Ona görə də seçki prossesində bütün imkanları ilə ona dəstəklərini davam etdirəcəklər. Moldova nümunəsi göstərdi ki, Avropa İttifaqının hibrid müdaxilə qrupları seçki proseslərini müşahidə etməklə yanaşı, dezinformasiya və kiber hücumların qarşısını almaq üçün effektiv ola bilər. Lakin qeyd etdiyiniz kimi Ermənistanda vəziyyət Moldovadan xeyli fərqlidir. Burada Rusiyanın hərbi mövcudluğu var. Gümrüdə hərbi baza və eləcə də sərhəd qoşunları Aİ-nin təsir imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə məhdudlaşdırmaq qabiliyyətinə malikdir. Rusiyanın mövcudluğu həm müdaxilənin icra imkanlarını, həm də diplomatik çevikliyi məhdudlaşdıra bilər. Çünki hər addım Moskvanın strateji maraqlarına toxunmaq riski daşıyır. Bundan əlavə, Ermənistanın strateji asılılıqları, enerji və təhlükəsizlik sahəsində Rusiyaya bağlılığı, hibrid müdaxilənin uğurunu qismən məhdudlaşdıra bilər”.
R. Bayramovun fikrincə, Aİ-nin imkanları əsasən müşahidə və preventiv tədbirlərdən ibarətdir: “Hibrid müdaxilə qrupları kiber və informasiya təxribatlarının qarşısını ala, həmçinin siyasi institutların güclənməsinə dəstək verə bilər. Lakin Aİ fiziki və hərbi müdaxilə həyata keçirə bilməz. Üstəlik, daxildə Rusiyaya bağlı siyasi qüvvələri də nəzərə almaq lazımdır. Onlar böyük ehtimalla Aİ-nin müdaxiləsini daxildə təzyiq vasitəsi kimi qiymətləndirməyə cəhd edəcəklər. Lakin bütün bunlara baxmayaraq düşünürəm ki, Aİ Ermənistanın Moldova olmadığını başa düşərək addımlar atacaq. Yəni Moldovada olduğundan daha hazırlıqlı şəkildə prosesi həyata keçirəcək. Yəni xarici müdaxilələrin təsirini məhdudlaşdırmaq üçün maksimum fəaliyyəti təmin edəcək. Rusiyanın bütün təsirlərinə baxmayaraq seçkilrədə Paşinyan hakimiyyətinin qələbəsi təmin olunacaqsa bu müəyyən müddətdə Ermənistan-Rusiya münasibətlərində gərginliyə də səbəb ola bilər. Lakin bu seçkilərdən sonra Avropaya yaxın siyasi qüvvələrin daha da güclənəcəyi ehtimalı daha böyükdür. Düşünürəm ki, Avropa İttifaqının hibrid müdaxilə təşəbbüsü nəticəsində Moldova kimi bir nəticəyə tam nail olmaq çətin olsa da, preventiv və informasiya yönümlü tədbirlər vasitəsilə seçki proseslərinin xarici müdaxilələrdən qorunması təmin edilə bilər”.
Vidadi ORDAHALLI
