Əli Orucov: “Rusiyalı rəsmilər Ermənistanın enerji müsqəliyinə can atmasına qarşı açıq şəkildə çıxaraq, bəzən yüksək, bəzn isə sərt tonda İrəvana xəbəradlıq edirlər”
RİA Novosti agentliyinin məlumatına görə, Rusiya Ermənistanda nüvə enerjisinin inkişafı üçün ən əlverişli təklifləri verəcək. Bu barədə jurnalistlərə "Rosatom"un rəhbəri Aleksey Lixaçev bildirib. Lixaçev Ermənistandakı atom elektrik stansiyasının istismar müddətinin, digər məsələlərlə yanaşı, “Rosatom” tərəfindən həyata keçiriləcək modernləşdirmədən sonra 2036-cı ilə qədər uzadılacağını açıqlayıb. Lakin o, bunun "müəyyən bir həddi" təmsil etdiyini, bundan sonra isə bir sıra səbəblərə görə Ermənistan stansiyasında işləməsinin mümkün olmayacağını bildirdi.
"Əlbəttə ki, Ermənistanda yeni baza yük generasiyasının tikintisi ilə bağlı qərarların qəbul edilməsi və həyata keçirilməsi üçün cəmi on il qaldığını hesablamaq asandır. Biz dəfələrlə Ermənistan hökumətinə həm böyük, həm orta, həm də kiçik tutumlu qurğularla bağlı müvafiq təkliflər vermişik. Bu həllərin hər birinin öz üstünlükləri və çətinlikləri var, lakin son söz həmişə müştərilərə aiddir", - Lixaçev bildirib.
Onun sözlərinə görə, ölkənin enerji sisteminin konfiqurasiyasını və inkişaf perspektivlərini müəyyən etməli olan Ermənistan hökumətidir.
“Mənim anladığım qədər, Ermənistan nüvə enerjisi olmadan mövcud ola bilməz. Amma bu, hətta zəruri deyil, ölkənin illərdir bu səriştəyə sahib olmasıdır", - deyə "Rosatom" rəhbəri aydınlıq gətirərək əlavə edib ki, Ermənistan 1970-ci illərin sonlarından bəri dinc nüvə texnologiyasında qabaqcıl mövqe tutur və bu üstünlük əldən verilməməlidir.
Jurnalistlərlə söhbətində Lixaçev əlavə edib ki, Rusiya prezidenti Vladimir Putin və Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan arasında keçirilən görüşdə bu məsələnin həlli üçün Ermənistan hökumətinin konkret ehtiyacları müzakirə edilə bilər.
“Mən sadəcə inanmıram, tamamilə əminəm ki, Rusiyanın mümkün olan ən əlverişli təklifləri irəli sürəcək, çünki bizi onilliklər boyu davam edən çox konstruktiv əməkdaşlıq, qardaşlıq və bir çox ailələrdə qohumluq münasibətləri birləşdirir”, - deyə o, Ermənistanın enerji müstəqilliyinin nüvə enerjisi olmadan ağlasığmaz olduğunu və onun fikrincə, yaxın gələcəkdə Rusiyanın həll yollarına tələbatın artacağını qeyd edib.
Lixaçovun bu açıqlamasını ABŞ-ın vitse prezidenti Vensin İrəvan səfəri çərçivəsində ABŞ-la Ermənistan arasında nüvə enerjisi sahəsində əməkdaşlığa dair memorandum imzalamasına Rusiyanın cavabı kimi qiymətləndirmək olarmı? Yəni artıq Rusiya bu kimi məsələlərin qarşısını almaq istəyir. Bunu belə dəyərləndirmək olarmı?
Politoloq Əli Orucov baki-xeber.com-a bildirdi ki, Ermənistanın ehtiyatlı və mərhələli şəkildə Rusiyada uzaqlaşmağa çalışması Kreml tərəfindən xoş qarşılanmır: “İrəvan anlayır ki, radikal və qəti addımlar ciddi fəsadlar doğurar. Paşinyanın Putinlə görüşündə aparılan müzakirələrdə bir daha aydın oldu ki, aradan anlaşılmazılıqlar çoxdur və bu əlaqlərin sonrakı inkişafında öz ciddi təsirlərini göstərəcək. Ermənistanın düşdüyü ağır böhrandan sui-istifadə edən Rusiya bütün vacib sahələri nəzarəti tam ələ keçirib. Xüsusən də enerji və dəmiryolu sektoru Rusiyanın mülkiyyətinə verilib. Bu isə nəticə etibarı ilə Ermənistanı Rusiyadan asılı vəziyyətə salıb. 1970-ci ilərin sonlarında tikilən Metsamor AES istismar müddətini bitirdiyindən yararsız haldadır”. Ə.Orucovun sözlərinə görə, üstəlik də 1988-ci ildə baş verən zəlzələ AES-i təhlükəli edib, lakin "Rusatom"la bağlanılan sazişı görə stansiyaya texniki təhcizatı 2035 bu qurumun həll edəcək. “Ümumiyyətlə götürüldükdə Metsamor AES-in istismar müddəti 2016-ci ildə bitməli idi. Ancaq enerjiyə olan tələbat hökümət tərəfindən istimar müddəti daha 20 il uzadıldı. Azərbaycan dəfələrlə müvafiq beynəlxalq qurumlara bu AES-in qəzalı vəziyyətdə olduğu üçün qapadılması ilə bağlı müraciətlər edib, həyacan siqnalı verib. Rusiyanın AES-in yeidən qurulması və tam gücü ilə işləməsi üçün müasir texnalogiyaya sahib deyil. Ona görə də Ermənistan hakimiyyəti bir neçə alternativlər axtardı və nəhayətdə ABŞ-la modul tili atom elektrik stansiyasının tikilməsi barədə razılığa gəlindi. Həmin imzalanmış sənəd "Amerika və Ermənistan şirkətlərinin mülki nüvə layihələri üzrə anlaşmalar imzalaması üçün yol açacaq".
Ə.Orucov qeyd etdi ki, ilkin mərhələdə 5 milyard dollara qədər ABŞ ixracı, üstəlik yanacaq və texniki xidmət müqavilələri vasitəsilə əlavə 4 milyard dollarlıq uzunmüddətli dəstək deməkdir verilməsi nəzərdə tutulur. “9 milyard dollarıq sərmayənin Ermənistan iqtisadiyyatında bir layihədə yatırılması Moskvanı qıcıqlandırmaya bilməz. Bu təkcə sərmayə deyil, ABŞ-ın Ermənistanda möhkəmlənməsi və Rusiyanın sıxışdırılması deməkdir. Odur ki, Rusiyalı rəsmilər Ermənistanın enerji müsqəliyinə can atmasına qarşı açıq şəkildə çıxaraq, bəzən yüksək, bəzən isə sərt tonda İrəvana xəbəradlıq edirlər. Düşünürəm ki, kofrantasiyadan hələ ki çəkinən Paşinyan iqtidarı hakimiyyətdə qalacağı təqdirdə Rusiyanın əl qoyduğu digər sahələrin də yenidən qaytarılmasına təşəbbüslərini artıracaq”-deyə Ə.Orucov qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
