Rusiya prezidenti Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanla görüşündə qəti şəkildə "Ya Avropa İttifaqını, ya da Avrasiya İqtisadi İttifaqını seçməlisiniz, ikisi bir arada mümkün deyil" xəbərdarlığını etdi. Vladimir Putin vaxtilə eyni sözləri Ukraynanın keçmiş prezidenti Viktor Yanukoviçə də demişdi. Bunun nə ilə nəticələndiyi bəllidir, iki ölkə arasında müharibə beşinci ilinə keçib. Belə bir vaxtda Rusiya baş nazirinin müavini Aleksey Overçuk Ermənistana beynəlxalq arenadakı yerini yumşaq bir şəkildə xatırlatdı.
Cəmi bir qısa axşam ərzində Rusiya və Ermənistan hakimiyyəti İrəvanın Avropaya inteqrasiyasını, Ermənistanın nüvə enerjisi sektorunun və dəmir yolu şəbəkəsinin gələcəyini, qarşıdan gələn parlament seçkilərini, demokratiyanı və tarixi müzakirə etməyə çalışdılar. Onlar ABŞ və Rusiyanın Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinin həllində rolu kimi bəzi məqamlarda razılığa gəldilər. Lakin fikir ayrılıqları da var idi. Bunlar əsasən Rusiyaya rəğbət bəsləyən Ermənistan müxalifətinə təzyiq və Ermənistan hakimiyyətinin Aİ-yə qoşulmaq istəkləri ilə bağlı idi. Putin Moskvanın hər ikisini bəyənmədiyini açıq şəkildə bildirdi. Paşinyan isə öz növbəsində ölkəsində demokratiyanın Rusiyadakından daha yaxşı olduğuna işarə etdi: "Məsələn, sosial mediamız 100 faiz azaddır. Heç bir məhdudiyyət yoxdur". Lakin Rusiya tərəfi üçün bu, yalnız bir müqəddimə idi. Yüksək səviyyəli danışıqların başa çatmasından qısa müddət sonra Rusiya hökumətinin Avrasiya inteqrasiyası üzrə kuratoru Aleksey Overçuk TASS agentliyinə müsahibə verdi. O, Ermənistanın xarici siyasətinin ən həssas məsələlərinə toxunaraq sərt danışdı.
Əvvəla, Moskva Ermənistan dəmir yollarının və "Tramp Yolu"nun böyük investisiya cəlbediciliyinə inanmır. Birincisi, Cənubi Qafqaz artıq yaxşı inkişaf etmiş nəqliyyat infrastrukturuna malikdir və Ermənistan əlaqələri böyük zərbə almayacaq. İkincisi, Xəzər dənizi kiçilir və bu da Şərqlə Qərb arasında yük tranziti üçün istifadəni getdikcə çətinləşdirir. Üçüncüsü, Amerikanın regionda mövcudluğu İranı təhdid edə bilər.
Eyni zamanda, Moskvanın Rusiya Dəmir Yollarının törəmə şirkəti olan Cənubi Qafqaz Dəmir Yolundan imtina etmək niyyəti yoxdur və İrəvana dəmir yolu şəbəkəsinin inkişafı üzrə əməkdaşlığı davam etdirməyi təklif edir. Overçuk bunda böyük potensial görür, çünki onun sözlərinə görə, Rusiya və Avrasiya İqtisadi Birliyinin (AİB) digər ölkələri gələcəkdə Ermənistanın əsas ticarət tərəfdaşları olaraq qalacaq. Bundan əlavə, əsas ticarət yolları Xəzər dənizindən deyil, Rusiyadan keçəcək. Əgər Ermənistan hakimiyyəti Avropaya inteqrasiyanı davam etdirərsə, bu, İrəvanın Moskva ilə iqtisadi münasibətlərinə mənfi təsir göstərəcək. Overçuk həmçinin bildirib ki, Rusiya Ermənistana yeni atom elektrik stansiyasının tikintisi üçün ən sərfəli təklifi verib, ABŞ isə lazımi təcrübəyə malik deyil. O, həmçinin vurğulayıb ki, əgər İrəvan ilin sonuna qədər layihəyə kimin rəhbərlik edəcəyinə qərar verə bilməsə, 10 il ərzində nüvə enerjisinə çıxışı olmayacaq.
Bu arada, Rosselxoznadzor rəhbəri Sergey Dankvert bildirib ki, onun qurumu Rusiyaya ixrac edilən Ermənistan məhsullarının çeşidi və miqdarı ilə bağlı narahatlıq keçirir. Onların hamısının Ermənistanda istehsal olunmadığına inanmaq üçün əsas var. "Məsələn, üç il ərzində Ermənistan gül ixracını 36 milyondan 100 milyondan çoxa qədər artırıb. Həmçinin kərə yağı, pendir və alabalıq kimi izlənilə bilməyən məhsulların daşınmasını da müşahidə etmişik. Ermənistanın dağ çaylarından gələn alabalıq Norveç alabalığına bənzəyə bilməz". Öz növbəsində, Rusiya prezidentinin mətbuat katibi Dmitri Peskov Ermənistanda keçiriləcək parlament seçkiləri zamanı Avropa siyasətçilərinin Moskvanı İrəvanın daxili işlərinə müdaxilə etməkdə ittiham edəcəklərini proqnozlaşdırıb. Qafqaz İnstitutunun rəhbəri Aleksandr İsgəndəryan hesab edir ki, bu mərhələdə Ermənistan və Rusiya arasında münasibətlər müxtəlif sahələrdə fərqli şəkildə inkişaf edir. Məsələn, hərbi sahədə demək olar ki, heç bir irəliləyiş yoxdur, siyasi sahədə bəzən böhranlar olur, amma iqtisadiyyat ümumilikdə yaxşı gedir. Rus ekspert Aleksandr Krılov hesab edir ki, Putin və Rusiya rəsmiləri Paşinyana Qərblə münasibətlərini Rusiyanın maraqlarına xələl gətirmədən inkişaf etdirməyə davam edəcəyi təqdirdə nə baş verəcəyi barədə effektiv şəkildə xəbərdarlıq ediblər.
Tahir TAĞIYEV
