Əli Mustafa: “Artıq Avropa ölkələri ənənəvi olaraq ABŞ-ın dediyi ilə hərəkət etmək fikrində deyil”
Fransa prezidenti Emmanuel Makron, Hörmüz boğazı məsələsində yox dediyi üçün ABŞ prezidenti Donald Tramp tərəfindən aşağılanıb. Ağ Ev rəhbəri bildirib ki, Makron hələ də xanımının "çənəsinə endirdiyi zərbənin" təsirindən qurtula bilməyib:
“Mən Fransaya, Makrona zəng edirəm. Xanımı onunla hədsiz dərəcədə pis rəftar edir. O isə hələ də çənəsinə dəyən zərbədən sonra özünü bərpa etməyə çalışır. Mən ona deyirəm: "Emmanuel, biz Fars körfəzində rekordlar qırmağımıza, pis adamları və ballistik raketləri məhv etməyimizə baxmayaraq, kiçik də olsa bir kömək almaqdan şad olardıq. Əgər imkanınız varsa, dərhal bura gəmilər göndərə bilərsiniz?".
Trampın sözlərinə görə, Fransa lideri bu müraciətə rədd cavabı verib: “O mənə dedi ki, "Xeyr, xeyr, xeyr, Donald. Bunu edə bilmərik”.
Görünən odur ki, aparıcı Avropa ölkələrinin İran məsələsində ABŞ-ın yanında yer almaması Trampı hövsələdən çıxarır.
Sözügedən məsələni baki-xeber.com-a şərh edən siyasi ekspert Əli Mustafanın fikrincə, Fransa, Böyük Britaniya, Almaniya, İspaniya və digər Avropa ölkələrinin Trampa yox deməsi onu çox məyus edib: “Düzdür, Tramp onu da qeyd etdi ki, ABŞ-ın onlara ehtiyacı yoxdur. Sadəcə onları yoxlamaq istəyib. Həmçinin Tramp bəyan edir ki, gerçəkdən müttəfiqlərin onun yanında yer alması onu məmnun edər. Ancaq bu, baş vermir. Baxmayaraq ki, Ukrayna məsələsində ABŞ onların yanında olub. Ancaq Avropa siyasiləri fərqli düşünür. Onlar deyir ki, Tramp Ukraynanın onların savaşı olmadığını deyirdi. Onlar da buna cavab olaraq İran müharibəsinin Avropaya aidiyyəti olmadığını bəyan edirlər. Əslində isə məsələ bir qədər fərqlidir. Çünki əslində İran bir sıra Avropa ölkələri ilə açıq və gizli əməkdaşlıq edir. O baxımdan xüsusən Fransanın İranın üzərinə gedəcəyini gözləmək olmaz. Başqa bir tərəfdən, İranın ballistik raketləri Avropanı vura bilər. Bəzi məlumatlara görə, İran bununla bağlı Avropanı xəbərdar edib. Ən nəhayət, Avropa siyasiləri ilə Tramp arasında Rusiya ilə bağlı ciddi fikir ayrılıqları var. Söhbət Ukraynada gedən müharibə ilə əlaqədar yaranan ziddiyyətlərdən gedir. Məsələnin kökü bundan qaynaqlanır. Tramp istəyir ki, sağ radikallar Avropada hakimiyyətə gəlsinlər. O baxımdan Avropa dövlətlərinin Trampın yanında yer almaması anlaşılandır. Ancaq daha dərinə varanda görürük ki, normalda NATO belə bir addım atmaq üçün qərar verməlidir. Üzv dövlətlərin hamısının razılığı olmalıdır. Yoxsa Tramp istəyir deyə qaça-qaça yanına gedəsi deyillər. Yalnız bundan sonra hansısa addım atıla bilər. Başqa bir tərəfdən haqlı olaraq deyirlər ki, müharibəni başladanda Tramp onlardan soruşmayıb. Bütövlükdə, dünyada gedən böyük geosiyasi proseslər əvvəlki kimi ABŞ və Avropanı eyni dərəcədə təsirləndirmir. Ona görə də Avropa dövlətləri öz siyasi maraqlarından çıxış edərək mövqe ortaya qoyurlar. Artıq Avropa ölkələri ənənəvi olaraq ABŞ-ın dediyi ilə hərəkət etmək fikrində deyil”.
Vidadi ORDAHALLI
