Akif Nağı: "Zənginləşdirilmiş uranın İrandan çıxarılması ABŞ üçün reallıqdan uzaq əməliyyatdır"
ABŞ hərbi komandanları prezident Donald Trampa İrandan təxminən 450 kiloqram yüksək dərəcədə zənginləşdirilmiş uranı müsadirə etmək və çıxarmaq planını təqdim ediblər. Bununla bağlı, "The Washington Post" qəzeti iki mənbəyə istinadən xəbər verib.
Bu planın İrana torpaqqazan avadanlıqların hava yolu ilə daşınmasını və İslam Respublikasından radioaktiv materialların daşınması üçün istifadə ediləcək yük təyyarələri üçün uçuş-enmə zolağının tikintisini nəzərdə tutduğu müəyyən edilib.
Nəşrin məlumatına görə, plan Trampa ötən həftə onun xahişi ilə təqdim edilib. Bu, yüksək riskli xüsusi əməliyyatdır. Bildirilib ki, "Bu missiya radioaktiv materialların qazılması və bərpası üçün yüzlərlə və ya minlərlə əsgərin və ağır texnikanın hava yolu ilə daşınmasını tələb edə bilər".
Belə çıxır ki, Tramp İranda bütün işləri bitirib, qalıb bircə zənginləşdirilmiş uranın müsadirə edilməsi?
Politoloq Akif Nağı məsələ ilə bağlı "Bakı-Xəbər" qəzetinə açıqlamasında bildirib ki, ABŞ rəhbərliyinin İrandan zənginləşdirilmiş uranın çıxarılması fikri bir neçə dəfə səsləndirilib. Ümumiyyətlə, son zamanlar qarşılıqlı hava zərbələri də səngiyib və bu istiqamətdə daha çox söz davası gedir. Ekspertin fikrincə, Tramp daha çox hədə-qorxu diplomatiyasından istifadə edir, müharibənin Amerikanın xeyrinə başa çatdığını, hər şeyin bitdiyini deyir. Bu plan barədə isə açıq söhbət aparılmayıb, bəlkə də təsəvvürləri möhkəmləndirmək üçün nəzərdə tutulub ki, hər şey bitib, bircə zənginləşdirilmiş uranın İrandan çıxarılmadı.
“Əgər ABŞ belə bir imkana malikdirsə, ilk növbədə Hörmüz boğazı ilə bağlı addım atardı, dünya iqtisadiyyatını sıxan boğazı açardı. Bu, daha asan əməliyyatdır. Hörmüz boğazı ilə bağlı kəskin bəyanatlar verildi, 15 min “Dəniz pişiyi”nin bu boğaza yeridiləcəyi bildirildi, amma hələ heç bir hərəkət yoxdur. Yəni zənginləşdirilmiş uranın çıxarılmamasına qədər ABŞ-ın qarşısında Hörmüz boğazının açılması və Xark adasının ələ keçirilməsi dayanır. Bacarsa, ilk növbədə bunları etməlidir. Bu, reallıqdan kənar bir haldır. Ola bilər ki, Tramp diqqəti hər hansı məsələdən yayındırmaq üçün bu abstrakt planı dövrəyə buraxıb, İranı arxayınlaşdırıb, hansısa gözlənilməz zərbə də vura bilərlər.”
Siyasi şərhci bildirir ki, uran əsas təhlükə mənbəyidirsə, onu İrandan çıxarmağın bir neçə yolu var. Əvvəlcə Türkiyəyə, daha sonra Rusiyaya verilməsi ilə bağlı təkliflər olub: "Rusiya ilə İran müttəfiqdir; onun nüvə tədqiqat mərkəzi və nüvə silahı var, bu uran orada saxlanıla və istifadə oluna bilər. Amma ABŞ bu planların heç birinin üzərində dayanmır və zənginləşdirilmiş uranın müsadirəsi planından danışır. Əgər o uran Natanz nüvə mərkəzində saxlanırsa, bu İranın mərkəzidir. Ona görə də canlı qüvvə və texnika ilə nüvənin müsadirəsi real görünmür.
Düzdür, İranın hava hücumlarından müdafiə sistemləri sıradan çıxarılıb, amma uranın müsadirəsi adı altında ölkə daxilinə quru qoşunları yeridilsə, bu daha çox Tehran hakimiyyətinin əlini gücləndirər. Çünki güclü və fanatik quru qoşunları var və müdafiə olunan tərəfdir. ABŞ Venesuelladakı əməliyyata bənzər əməliyyatı İranda həyata keçirmək istəsə, qarşısında ölmə hazır olan fanatik əsgər qrupları dayanacaq. Onlarla mübarizə aparmaq çox çətindir.
Eyni zamanda zənginləşdirilmiş uranın çıxarılması çox risklidir, çünki atəş nəticəsində reaksiya başlaya bilər və bu nüvə sızmasına səbəb olar. Hazırda ABŞ İranda vəziyyətdən çıxmaq haqqında düşünür. Belə təklifləri ortaya atması isə savaşın onun planına uyğun davam etdiyi görüntüsünü yaradır. Reallıqda isə ABŞ-ın hər hansı bir qrupunun İran ərazisinə daxil olub zənginləşdirilmiş uranı çıxarması həddən artıq çətin və qeyri-mümkün əməliyyatdır. Birincisi, girib götürə bilməzlər, ikincisi götürsələr belə, hava vasitəsilə İran ordusu onları vurub məhv edə bilər. Yerüstü daşıma zamanı da təhlükə qaçılmazdır".
Dəniz NƏSİRLİ
