şənbə günü, 21 noyabr 2026
     

Regiondakı "hava məkanı konsensusu" Vaşinqtonda tərəddüdə yol açdı

Image


Son günlər Donald Trampın Amerika gəmilərindən ibarət "böyük bir armada"nın İran sahillərinə yaxınlaşması ilə bağlı açıqlamaları və günbəgün artan təhdidləri fonunda əsas regional oyunçular gözlənilməz bir addım atdılar. Bir neçə ölkə İrana qarşı mümkün hücumlar üçün hava məkanını açıq şəkildə təqdim etməkdən imtina etdi. Bu isə ABŞ-ın, təhdidlərini davam etdirsə də, hücum planını həyata keçirməsində tərəddüdlərə yol açdı.

Səudiyyə Ərəbistanı və BƏƏ-nin, demək olar ki, eyni vaxtda verdiyi açıqlamalar, eləcə də Türkiyə, Azərbaycan, Qətər və İraqın əvvəllər ifadə etdiyi mövqelər qeyri-adi bir konsensusun ortaya çıxdığını göstərir. Bu ölkələr, o cümlədən ənənəvi Vaşinqton müttəfiqləri, ərazilərinin, hava məkanlarının və dəniz məkanlarının İrana qarşı müharibədə istifadə olunmayacağını açıq şəkildə bildiriblər.

Bu imtina İranyönlü mövqe deyil, sərt praqmatik hesablamadır. Məlumata görə, Tehran region ölkələrini əvvəlcədən xəbərdar edib ki, ABŞ-ın hücumu halında onların ərazisindəki Amerika bazalarına qisas zərbələri endiriləcək. Beləliklə, hava məkanını zərbələr üçün açmaq avtomatik olaraq bu ölkələri İranın qisas hədəfinə çevirir.

ABŞ-ın ənənəvi tərəfdaşları olan Səudiyyə Ərəbistanı və BƏƏ ərazilərinə birbaşa hücumdan yayınmaq və investisiya cəlbediciliyini qorumaq üçün hava məkanlarından istifadəni açıq şəkildə qadağan ediblər.

Türkiyə və Azərbaycan regional sabitliyə ehtiyac olduğunu və sərhədləri yaxınlığında təhlükəsizlik və iqtisadi layihələri təhdid edə biləcək eskalasiyanın qarşısını almaq istəyini əsas gətirərək müharibəyə qarşı çıxıblar.

Qətər üçün ərazilərindəki ən böyük Amerika bazasının təhlükəsizliyini, ən azı ölkəsinin təhlükəsizliyi baxımından təmin etmək vacibdir.

Eyni zamanda, bu məsələdə iqtisadi amillər də rol oynayır. Dubay hava mərkəzi qlobal logistika üçün vacibdir, buna görə də BƏƏ təhlükəsiz biznes və nəqliyyat mərkəzi statusunu qorumağın strateji prioritet olaraq qaldığını açıq şəkildə bildirib. “Qapı ağzında” müharibə isə region iqtisadiyyatları üçün ən pis ssenaridir.

Diplomatiya uğursuz olarsa və münaqişə hərbi mərhələyə keçərsə, ekspertlər Qafqaz və Orta Asiyaya təsir edəcək iki əsas ssenarini nəzərdən keçirir. Birincisi məhdud dəqiq zərbələrdir. Analitiklərin fikrincə, ABŞ, 2025-ci ilin yayında olduğu kimi, İranın nüvə obyektlərinə əsasən ABŞ və Avropadan uzaqmənzilli təyyarələr tərəfindən zərbələr endirilməsi təcrübəsini təkrarlamağa cəhd edə bilər. Daha sonra müttəfiqləri və Amerika bazalarını cavab zərbəsindən qorumaq üçün raketdən müdafiə sistemləri və qırıcı təyyarələrdən istifadə ediləcək. Hava məkanının bağlanması bu ssenarini çətinləşdirir, lakin aradan qaldırmır, logistik təsirini isə əhəmiyyətli dərəcədə artıracaq.

Daha təhlükəli ikinci ssenari isə tammiqyaslı müharibədir. Bölgədə yerləşən təyyarələrdən istifadə edərək İrana kütləvi zərbələr, demək olar ki, qaçılmaz olaraq tammiqyaslı münaqişəyə səbəb olacaq. İranın cavabı isə, özünün də ifadə etdiyi kimi, dərhal və ağrılı olacaq. Buraya Qətərdəki (Əl-Udeyd), BƏƏ-də və digər ölkələrdəki Amerika bazalarına raket və dron hücumları da daxildir. Üstəlik, Livandan Yəmənə qədər Yaxın Şərqdə strateji hədəflərə hücumlarla proksi qüvvələrin aktivləşməsi də qaçılmazdır. Digər tərəfdən, müharibə halında İranın, hələ aylar əvvəl dediyi kimi, Hörmüz boğazını bağlamaq təhdidləri yenidən gündəmə gələcək ki, bu da qlobal neft ticarəti üçün vacib arteriyanın tıxanması kimi dünyada iqtisadi şoka səbəb olacaq. Eləcə də Körfəz dövlətlərinin neft infrastrukturuna zərbələrin endirilməsi ehtimalı yüksəkdir. Belə bir xaosda, Qafqazdakı sərhədlər də daxil olmaqla, istənilən ölkənin sərhədləri artan qeyri-sabitlik, təhlükəsizlik risqləri və yeni miqrasiya dalğaları zonasına çevrilir.

Beləliklə, region ölkələri arasındakı bu konsensus Vaşinqton üçün ciddi əməliyyat problemi yaradır, hazırladığı hərbi ssenarinin dəyərini və risqlərini kəskin şəkildə artırır. Belə görünür ki, "armada" İran sahillərində qalsa da, Ağ Ev güc tətbiqi üçün yeni variantları nəzərdən keçirir.

SAMİRƏ



VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

“Günəş fəallığı” Xəzər suyuna təsir edən sonuncu amıldir - Rusiyadan gələn izaha cavab...

Putin “nüvə çantası”nı özü ilə Çinə niyə aparmışdı...

Ermənilər Qarabağda Amaras udin-alban abidəsinə kor iddialardan əl çəkmirlər...

SON XƏBƏRLƏR

21.11.2026 / 14:06
Almaniyadan İrəvana mesaj - sülh müqaviləsi üçün Konstitusiya dəyişdirilməlidir

21.11.2026 / 13:43
Trampın İranla müharibə planına maliyyə əngəli – Demokratlar Konqresə ultimatum verdi...

21.11.2026 / 13:25
Saxlanılan şəxsin üzərindən 5 kq-dan çox narkotik çıxdı

21.11.2026 / 13:14
İran təhdidi ABŞ nazirini hərbi bazaya sığınmağa məcbur etdi – Bessentdən Tehrana sərt mesaj...

21.11.2026 / 12:58
Bakıda narkotik həblər satanlar saxlanıldı, aralarında bir vəkil də var - VİDEO

21.11.2026 / 12:31
Beynəlxalq Qalereyada İsrail Səfiri ilə mədəniyyət sahəsində əməkdaşliq müzakirə olunub

21.11.2026 / 12:10
Avtomobil almaq üçün götürdüyü krediti tanışı oğurladı....

21.11.2026 / 11:47
"Biz Azərbaycanı regionda daimi olaraq mühüm strateji tərəfdaş kimi qəbul etmişik" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 11:43
Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri strateji əhəmiyyət daşıyır"

21.11.2026 / 11:28
Prezident İlham Əliyevin Vyetnam Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub - FOTO

21.11.2026 / 10:14
Müdafiə Nazirliyində NATO nümayəndə heyəti ilə görüş olub

21.11.2026 / 09:36
Rusiya Türkiyənin S-400 sistemlərini üçüncü ölkəyə satması məsələsini müzakirə edir...

21.11.2026 / 09:11
Avtoxuliqanlıq edən daha bir sürücü həbs edildi

21.11.2026 / 08:51
Prezidentlər İlham Əliyev və To Lam Birgə Bəyanat qəbul ediblər, Azərbaycan-Vyetnam sənədləri mübadilə olunub - FOTO

21.11.2026 / 08:44
Prezident İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarına başsağlığı verib

21.11.2026 / 08:41
Prezident İlham Əliyevin Hanoyda rəsmi qarşılanma mərasimi olub

20.11.2026 / 23:10
Minlərlə ailənin torpaq probleminin həlli istiqamətində mühüm addım - çıxarış almaq mümkün olacaq...

20.11.2026 / 22:37
İraqda məzhəb savaşı başlanır, işin içində yenə İran var

20.11.2026 / 22:15
Tramp Konqresdə nəzarəti itirməzdən əvvəl hərəkətə keçdi - Ukraynada sülh üçün son tarix açıqlandı...

20.11.2026 / 21:58
BMT-ni bərbad günə qoyanlar onun “köklü islahatına” qərar verdilər...

20.11.2026 / 21:43
Danimarka Rusiya hərbi attaşesini ölkədən qovur, ruslar üçün vizaları da dayandırır – vaxt verildi...

20.11.2026 / 21:35
Britaniya ordusu dron dövrünə hazırlaşır?

20.11.2026 / 21:24
Moskvadan Tallinn və Buxarestə etiraz - hər iki ölkənin diplomatları Rusiya XİN-ə çağırıldı

20.11.2026 / 21:16
Paşinyan “Qərbi Ermənistandan” imtina etdi ki, Bakı da Qərbi Azərbaycandan imtina etsin - Hay ki, hay...

20.11.2026 / 20:58
Qərbi Zəngəzurun tarixi irsinin UNESCO-da mənimsənilməsinə start verildi...

20.11.2026 / 20:41
Tramp Çindəki hadisədən sonra təyyarədaşıyan bir gəmini İranın "qapısından" çəkib apardı...

20.11.2026 / 20:22
Rəsmi Ankara NATO-ya sərt mesaj verdi – Alyans Türkiyəni Yaxın Şərqdə tək qoydu...

20.11.2026 / 20:07
Parlament buraxılır, Konstitusiya dəyişdirilir, müxalifət ləğv edilir - Paşinyan mürəkkəb ssenariyə baş vurdu...

20.11.2026 / 19:49
Azərbaycanda kitabxanalar 26 faiz azalıb, bəzi kəndlərdə onlar fəaliyyətini tamamilə dayandırıb

20.11.2026 / 19:44
Dədə Qorqud epoxasının memarlıq irsi:Nəzəri fikirlər, tarixi baxışlar və məkan semantikası

20.11.2026 / 19:25
Macarıstan Ukrayna siyasətini tam dəyişdi - Madyar Orbanı sildi...

20.11.2026 / 19:25
Vyetnam üçün Avropaya Azərbaycanın üzərindın yol açıldı...

20.11.2026 / 19:10
İŞİD-in “Vilayəti Xorasan” qruplaşmasının iki üzvü Azərbaycana gətirilərək həbs edildi - FOTO

20.11.2026 / 18:57
Moskvadan Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin Dublin görüşünə reaksiya...

20.11.2026 / 18:43
Maşın alan yoxdur, amma qiymətlər sürətlə artır

20.11.2026 / 18:27
Yeni Yalta sammiti alınmadı, amma Rusiya, Çin, ABŞ liderləri istəklərinə nail oldular

20.11.2026 / 18:11
Fransa və Hindistan BTQ-yə açıq savaş açdı - təşkilatın sosial media hesablarına kiberhücumlar başladı...

20.11.2026 / 17:57
Şəmkir xəstəxanasını su basdı - TƏBİB-dən açıqlama...

20.11.2026 / 17:51
İslam yaxın onillikdə dünyanın ən böyük dininə çevriləcək

20.11.2026 / 17:40
İcra başçısının birinci müavini ilə bağlı 2 milyonluq qalmaqal - iş prokurorluğa çıxdı...

20.11.2026 / 17:32
Almaniya və Ukrayna arasında fikir ayrılığı - Avropalı liderlər Moskvaya gedəcəkmi...

20.11.2026 / 17:26
Dünyanın "3 iddialı ağası" Qəzzada on minlərlə müsəlmanın faciəsinə susdu...

20.11.2026 / 17:12
Mehriban Əliyevanın sosial media hesablarında Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşünə dair paylaşım edilib

20.11.2026 / 17:05
Trampdan Ukrayna ilə bağlı mühüm açıqlama - Vaşinqton Kiyevsiz qərar verməyəcək...

20.11.2026 / 16:32
Kolleclərə qəbul qaydaları dəyişir - qiyabi təhsil ləğv edilir...

20.11.2026 / 16:25
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Vyetnama rəsmi səfəri ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

20.11.2026 / 16:09
Ermənilər pasportlarda doğulduğu yer kimi "Azərbaycan " yazdırırlar...

20.11.2026 / 16:02
Prezident İlham Əliyevin səfəri Vyetnam mediasının diqqət mərkəzində... - FOTO

20.11.2026 / 15:44
Çin lideri Putini niyə bu qədər soyuq qarşıladı...

20.11.2026 / 15:29
Mehriban Əliyeva Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşüb - FOTO

20.11.2026 / 15:23
Azərbaycanda boşanmaların sayı artır - hər 100 nikahın 48-i dağılır...

20.11.2026 / 15:20
Bakı–Balakən–Bakı marşrutu üzrə qatarların hərəkəti bərpa olunur

20.11.2026 / 15:09
Rusiyanı Ukraynada yeni işğala ruhlandıran kimdir - ABŞ müdafiə nazirinin yanlışı...

20.11.2026 / 15:08
“Vətəndaşlar referendumda yeni Konstitusiyanın əleyhinə səs verərsə, istefa verməyə hazıram” - Paşinyan

20.11.2026 / 14:50
Badamdarda sürüşmə sahəsində çatlar genişlənib - RƏSMİ AÇIQLAMA...

20.11.2026 / 14:45
Milli Məclisin deputatı Vüqar Rəhimzadə Ordubadda seçiciləri ilə növbəti görüşünü keçirib - FOTO

20.11.2026 / 14:44
Aİ və Böyük Britaniya tələbə mübadiləsi barədə razılığa gəldilər, lakin təhsil haqları dayandırıldı

20.11.2026 / 14:32
Əli Əsədov Kobaxidzeyə başsağlığı verdi

20.11.2026 / 14:24
Krım körpüsü Niderland raketləri ilə vurulmuşdu - Niderland və Avstriyanın Kiyevdəki səfirlikləri bombalandı...

20.11.2026 / 14:12
Əməkdar artist Nigar Şabanova icra hakimiyyətini tənqid etdi

20.11.2026 / 14:08
Polşanın Lublin şəhərində hava hücumu xəbərdarlığı edilib

20.11.2026 / 14:01
Milli Xalça Muzeyində “Ortaq irs: Türk xalçası” mövzusunda beynəlxalq simpozium təşkil olunacaq

20.11.2026 / 13:59
AĞDAMIN MƏDƏNİ YADDAŞI: DAŞLARA HƏKK OLUNMUŞ TARİX VƏ YENİDƏN DİRÇƏLƏN İRS

20.11.2026 / 13:59
AMEA-nın strukturunda dəyişiklik edilib

20.11.2026 / 13:55
Le Penin partiyasının qərargahında məlumat sızması ilə əlaqədar axtarış aparılıb

20.11.2026 / 13:50
Çin "üçlüyünün" bəyanatları Avroatlantik məkanı parçaladı...

20.11.2026 / 13:35
Putinin təhdidlərindən saatlar sonra Rusiya ordusu Kiyevə üç ballistik raket atdı - körpülər vuruldu...

20.11.2026 / 13:18
Lukaşenko kənd təsərrüfatı nazirini söydüyünü etiraf etdi - sonra ondan üzr istəyirəm...

20.11.2026 / 13:03
Vyetnam Azərbaycanda səfirlik açır...

20.11.2026 / 12:51
Jurnalistlər üçün müsabiqə elan edildi

20.11.2026 / 12:36
ABŞ-da hakerlər “Visa”, “Mastercard” və “JPMorgan Chase” müştərilərinin məlumatlarını ələ keçirdi…

20.11.2026 / 12:21
Sahibə Qafarova Qurbanqulu Berdiməhəmmədovla görüşdə iştirak edib

20.11.2026 / 12:14
Uşaqların energetik içkilərə marağı artır – nəzarət gücləndirilə bilər...

20.11.2026 / 12:01
Media və Yayım Şurasının müsabiqələrinin keçirilməsi qaydalarında yenilik edildi

20.11.2026 / 11:50
İspaniya futbolunun dörd nəhəngi İstanbulda üz-üzə gəlir

20.11.2026 / 11:37
Jurnalist müsabiqəsində sosial media aktivliyi də nəzərə alınacaq - YENİ QAYDA...

20.11.2026 / 11:23
Keçmiş təhsil nazirinə yeni vəzifə verildi...

20.11.2026 / 11:09
Dəbilqəsiz elektroskuter sürmək qadağan edilə bilər - Ombudsmandan təklif...

20.11.2026 / 10:54
Bu halda media subyektinə yardım dayandırılacaq...

20.11.2026 / 10:36
Sülhə mane olan sənəd Ermənistanın rəsmi saytlarında açılmır

20.11.2026 / 10:18
Prezident İlham Əliyev Hanoyda Vyetnam Milli Assambleyasının sədri ilə görüşüb - FOTO/YENİLƏNDİ

İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

XƏBƏR ARXİVİ