Mətləb Salahov: Çox güman ki, Kreml sahibi NATO-nun 5-ci maddəsini “dişinə vuracaq”
Artıq Qərbdə yeni ABŞ Administrasiyası ilə Avropa ölkələri arasında ciddi fikir ixtilafları hər keçən gün daha da kəskinləşir. Həttda Avropa və ABŞ arasındakı bir əsrə bərabər olan müttəfiqlik münasibətləri də sual altına düşüb. İş o yerə çatıb ki, artıq əksər aparıcı Avropa liderləri ABŞ-sız ayaqda durmaq üçün vahid Avropa ordusunun yaradılması təşəbbüsü ilə də çıxış edirlər. Bu gün Vladimir Putinlə yanaşı Donald Tramp qorxusu da Avropanı xaotik duruma gətirib. Jurnalist-ekspert Mətləb Salahov Bakı-xəbər-ə açıqlamasında son baş verənlər barədə danışıb. M.Salahov bildirib ki, Donald Trampın hakimiyyətə gəlişi ilə başlanan gərginlik və ağlasığmaz proseslər artıq daha böyük fazaya keçməkdədir. Yeni Ağ Ev rəhbərinin Ukrayna barədə qəbul etdiyi qərarlar, xüsusilə Rusiya ilə bu məsələdə yaxınlaşma siyasəti və Ukrayna qarışıq Avropanı Rusiya ilə danışıqlar masasından kənarda qoyması dünyanı şoka salıb. “ABŞ liderinin Ukraynaya yardım adı ilə ayrılan milyard dollarların hesabını soruşması və onları geri istəməsi də əlavə gərginlik mənbəyidir.
Hələ bu azmış kimi Ağ Ev sahibinin Bir sıra Qərb ittifaqlarını maliyyələşdirməkdən imtina etməsi də gündəmdədir və elə bunun özü Qərb ittifaqında çaşqınlıq yaradıb. Siyasətlə azacıq əlaqəsi və məlumatı olan hər kəs əla bilir ki, artıq əlli ildən çoxdur ki, bütün Qərb birliklərinin, xüsusilə 1949-cu ildə o zamankı Sovet dövlətinə qarşı yaradılmış NATO ittifaqının böyük maliyyə yükü də Vaşinqtonun çiyinlərində gedir. Bu zamana qədər heç bir ABŞ lideri sadaladığımız Qərb ittifaqlarını maliyyələşdirmək barədə bircə dəfə də şikayət etməyib. Bu, ümumiyyətlə ABŞ siyasi ənənələrində yoxdur. Amma D.Trampın gələn kimi Avropalıları çiynindən atmaq qərarı həm də o deməkdir ki, yaxın vaxtlarda daha kritik qərarların və sərt tədbirlərin şahidi olacayıq. Amma məsələnin ən mühüm tərəfi Rusiya Prezidenti Vladimir Putinlə bağlıdır. Yeni ABŞ rəhbərinin Rusiyaya, şəxsən V.Putinə yönəlmiş jestləri, isti münasibəti Kreml sahibini “qaniçən diktator” kimi təqdim edən Avropalı siyasətçiləri acınacaqlı hala salıb. Onların Ukrayna müharibəsinə görə Rusiya rəhbərini bir nömrəli günahkar elan etmək siyasəti demək olar ki, fiaskoya uğrayıb. Həttda bir neçə ildir ki, Qərb mediası Rusiyanın çöküşdə olduğunu, saysız-hesabsız sanksiyaların Rusiyanın “belini qırdığını” təbliğ edirdilər. Amma görünən o oldu ki, nə Rusiya iqtisadiyyatı dərənin dibinə yuvarlanıb, nə də V.Putin hər şeyi uduzmuş diktator kimi küncə sıxılıb. Əksinə, baş verən son proseslər Kreml sahibini “diriltmək”lə yanaşı, həm də onu yenidən dünyanın əsas oyunçusu halına gətirdi. D.Trampın “Rusiya istəsə iki həftəyə bütün Ukraynanı götürər” deməsi indi bütün Avropanın yuxusunu ərşə çəkib. D.Trampın son həmlələri artıq V.Putinin işinə daha çox yarayır və Moskva Avropa qitəsinə qarşı psixoloji hücuma keçib. Görün Almaniya kəşfiyyatının rəhbəri nə deyir?. Almaniya Federal Kəşfiyyat Xidmətinin (BND) rəhbəri Bruno Kahl, Rusiyanın Qərbin birliyini sınaqdan keçirməyə çalışdığını bildirib. o, Deutsche Welle-yə verdiyi müsahibədə Moskvanın NATO-nun 5-ci maddəsinin icrasını şübhə altına almağa çalışa biləcəyini qeyd edib. “Rusiyada, 5-ci maddənin etibarlılığını yoxlamaq ssenariləri müzakirə edilir. Ümid edirik ki, bu baş verməyəcək. Lakin bunu tamamilə istisna etmək olmaz”, B. Kahl belə deyib. Əslində Almaniya kəşfiyyatının rəhbəri bu məsələdə tamamilə haqlıdır. Çünki Avropa İttifaqı və NATO-da təmsil olunan əksər Şərqi Avropa ölkələri, xüsusilə keçmiş SSRİ-nin bir zamanlar müttəfiqi olmuş Çexiya, Slovakiya, Macarıstan, Serbiya kimi ölkələr Ukrayna münaqişəsi başlayandan dolayısı ilə son bir ildə isə açıq şəkildə Rusiyanın mövqeyini dəstəkləyirlər. Təkcə Macarıstanın həm Co Bayden Administrasiyasına, həm də Avropa İttifaqına qarşı kəskin mövqeyini xatırlamaq kifayət edir ki, vəziyyəti göz önündə canlandırasan. Diqqət edin, məhz Macarıstan son bir həftədə Aİ-nın Ukraynaya milyardlıq yardım paketinə veto qoydu. Viktor Orban hakimiyyəti bu məsələdə son dərəcə prinsipiallıq göstərir. Bu azmış kimi Slovakiya baş naziri də V.Zelenskini aşağılayaraq, onun Ukrayna adından sui-istifadə edərək Avropadan pul “sədəqəsi” umduğunu elan edib. Bundan başqa, İtaliya kimi mühüm Qərb ölkəsi də Ukraynaya görə Rusiya ilə qarşıdurma yaratmağın əleyhinədir. İtaliya höküməti Ukraynaya əsgər göndərməyi heç vaxt düşünmədiklərini də elan edib. Üstəlik əksər Qərb dövlətlərini Rusiya ilə mühüm ticarət maraqları da birləşdirir. Bütün bu dediklərim bircə faktın sübutudur ki, yaxın vaxtlarda Ukrayna böhranına görə həm Avropa və ABŞ arasında kritik gərginlik artacaq, həm də V.Putinin hiyləgər parçalama planı işə düşəcək.”
Namiq Quliyev
