Bazar günü günü, 22 noyabr 2026
     

Nə Türkiyə türkcəsi, nə Rusiya ruscası - TƏK AZƏRBAYCAN DİLİ!

Image


Neçə gündür onsuz da qeyri-professionalların əlində əsir-yesir qalan, özünü ciddi mətbuat əvəzinə rəzalət məkanına çevrilmiş sosial şəbəkələrdəki kimi qeyri-ciddi aparan bir sıra saytlarda dil məsələsi müzakirə edilir. Əslində buna müzakirə deyil, dedi-qodu səviyyəsində qeybət desək, daha yaxşı olar. Kinorejissor Ayaz Salayev və deputat Sabir Rüstəmxanlı rus və türk dillərinə görə efirdə “cəngə çıxıblarmış”. Rusdilli A.Salayev fikirlərini azərbaycanca çətin tələffüz etdiyi üçün səlist danışa bilmir, Türkiyə türkcəsindən Azərbaycan dilinə ciddi ziyan dəydiyini deyir, qarşı tərəf də onu rus dilinin müdafiəçisi olmaqda, türk dilinə düşmən kəsilməkdə ittiham edib kəskin fikirlər söyləyir. Tanış mövzudur. Ta on səkkizinci, on doqquzuncu əsrlərdəki kimi öz ana dilimizə göstərdiyimiz “qiymət”, onun-bunun dilinə yamaq olmaq üçün baş vermiş yersiz canfəşanlığın növbəti nümunəsidir bu hadisə…

Məsələnin “mustafası” da odur ki, saytlarda və internet TV-lərdəki bu neçə günlük haray-həşirdən bircə ağıllı məntiq ortaya çıxmadı ki, cəmiyyət də bir nəticə çıxara bilsin. Bu məsələ elə savadsız şəkildə “işıqlandırıldı” ki, məntiqli debat aparmağa qabiliyyət və intellekt dərəcəsi çatmayanlar var gücləri ilə bu məsələdən reklam “tutmağa”, özlərini türkiyə türkcəsini müdafiə edən qəhrəman kimi göstərib, önə çıxmağa can atdılar. Özü də amansızcasına!
Bir tərəf A.Salayevi ruspərəstlikdə ittiham edib, türkdilli ölkə olduğumuz üçün Türkiyə türkcəsindən bizə ziyan gəlmədiyini deyir, həm də rus dilli məktəblərin ölkəmizdə ləğv olunmasına israr edirlər. A.Salayev isə hesab edir ki, rus dili dünyagörüşü baxımdan, güclü ünsiyyət və ədəbi dil zənginliyinə görə öndə gedir. Deyir uşaqlarımız rus dilini öyrənməklə daha mükəmməl yetişmək üçün böyük imkanlar qazanırlar. Bu yerdə rəhmətlik Mirzə Cəlilin ana dilimizlə bağlı bir-birindən gözəl, indiki zamanda və bundan yüz il sonra da aktual olacaq hekayə və oçerkləri yadıma düşdü. Kişi necə də sərrast yazıb o vaxt. Ana dilimizi bəyənməyənləri də, rusca danışıb özlərini “obrazovannı” göstərmək istəyənləri də, Türkiyə türkcəsində yeri gəldi-gəlmədi danışıb özünü “müsəlman intillegenti” kimi gözə soxmaq istəyənləri də öz qələmi ilə gözəl nişan alıb rəhmətlik Mirzə Cəlil.
Gələk əsas mövzuya. Bəs biz özümüz öz ana dilimizi necə qoruyuruq? Min təəsüf ki, bu barədə cəmiyyət olaraq üz ağardan hansısa işimizi göstərməyə heç nəyimiz yoxdur. Əlbəttdə, Türkiyə türkcəsi bizim qardaş türkdilli dillər qrupundan biridir. 44 günlük vətən müharibəsində qardaş Türkiyə əsas mənəvi gücümüz, siyasi dəstəkçimiz oldu. Biz gerçəkdən də qardaş xalqlarıq, buna qəti şübhə yeri yoxdur. Həm də Türkiyə türkcəsində bir-birimizi yaxşı başa düşürük. Amma.. amma bu sadaladıqlarımla bərabər, heç bir Türkiyə türkü ölkəmdəki bəzi türkpərəstlərin bu dilə göstərdikləri hədsiz marağı və diqqəti mənim doğma Azərbaycan dilimə göstərmirlər. Mən həqiqətləri danışmaq və yazmaq üçün jurnalistəm. Bilirəm ki, bu yazdıqlarım yüz il sonra da beləcə aktual olaraq qalacaq. Axı Türkiyə telekanallarında, qəzet və radiolarında bircə dəfə də olsun Azərbaycan dilindən bir sitat, yaxud hansısa frazanın işlədildiyinə şahid olmamışam. Heç bir Türkiyə türkü Azərbaycan dilində beş-üç cümlə də bilmir. Bilsə də bunu ancaq zarafat və ya situasiyaya uyğun vəziyyətdə işlədir. Amma bizdə vəziyyət necədir? Bir çoxları televiziya efirlərindən yeri gəldi-gəlmədi Türkiyə türkcəsindən gen-bol istifadə edir, sanki belə olmalıymış kimi bir də öyünürlər. Bir sıra kütbeyin, savadsız televiziya aparıcıları efirə çağırdıqları azərbaycanlı müsahiblərinə “hoca”, “uzman” və digər türk dilindəki ifadələrlə müraciət edir, beləcə doğma dilimizi milyonlarla tamaşaçıya unutdururlar. Bu, sözün əsl mənasında, doğma dili unutdurmaq siyasətidir. “Hoca” deyil MÜƏLLİM, “uzman” deyil MÜTƏXƏSSIS! Lütfən, gəlin özümüzü başqalarına yamaq etməyə, doğma Azərbaycan dilimizi kimlərəsə qurban verməyə çalışmayaq.
Bu fikirlər rus dili üçün də keçərlidir. Hələ sovetdən öncə də Bakıda rusdilli məktəblər və rus dilindən istifadə dəb sayılardı. Həttda Bakıda rus dilini bilməyənlərə aşağı təbəqə kimi baxar, onlar rişxənd hədəfi olurdular. Sovetlər vaxtında da bu proses elə belə davam edirdi. Sovetin qızğın vaxtlarında rus dilində danışanlar yüksək intellekt sahibi, böyük dünya görüşünə sahib şəxslər sayılardılar. Lakin bu gün rus dilli məktəblərin bağlanmasını tələb edənlər bir məqamı unudurlar ki, rus dili ilk rus çarlarından başlamış indiki Vladimir Putinə qədərki Rusiya siyasəti demək deyil!
Rus dili keçmiş sovet coğrafiyasında mühüm ünsiyyət platforması sayılır. Rus dili həm də böyük rus ədəbiyyatını, Dostoyevskini, Çexovu, Puşkini, Lermantovu oxumaq üçün gözəl vasitədir. Dil, dünyanı daha gözəl qavramaq, daha çox məlumat qazanmaq vasitəsidir.
Yenə gələk öz ana dilimizə verdiyimiz dəyər məsələsinə. Azərbaycan dilinin necə qorunduğunu bilmək üçün elə təkcə küçələrdə, mağaza və ofislərin üzərində vurulan reklam şitlərinə nəzər salmaq kifayət edir. Baxırıq və görürük ki, dilimizi qorumaq üçün cəmiyyət olaraq heç bir iş görmürük. Sanki bu gözəl ana dilimizi unutmaq üçün nə lazımdırsa onu da edirik. Üstəgəl min təəssüflə qeyd edək ki, hazırda KİV-lərdə, internet resurslarında ehtiyac olmadığı halda əcnəbi sözlərdən gen-bol istifadəyə yer verilir. Sovet dövründə rus dilinə hədsiz yer verilirdisə, bu gün artıq ingilis dili də eyni dərəcədə lazım olmayan şəkildə hər yerdə gözümüzə soxulur.
Demək olar ki, paytaxt Bakıdakı əksər mağazaların, xidmət və iaşə obyektlərinin qarşısından asılan reklam lövhələrində Azərbaycan dilinin “mühasirəyə” alındığının şahidi oluruq. Mətnlər çox halda ingilis, qismən də rus dillərində tərtib edilib. Azərbaycan dilində olan reklamlar isə azlıq təşkil edir. Hanı bu işlərə nəzarət və cavabdeh olan qurumlar, yoxsa “yatıblar”? Niyə nəzarət yoxdur, niyə doğma dilimizi qorumuruq, NİYƏ???Niyə axı öz doğma dilimizə bu dərəcədə etinasız yanaşırıq.
Bəli, biz də türk ailəsinin bir qoluyuq, Türkiyədəkilər də bizim üçün çox əzizdirlər, qardaş xalqıq. Amma bizim öz doğma Azərbaycan dilimiz var axı. Axı bu dil bizim milli kimliyimizdir, onu necə bayağılaşdıra bilərik, bu kökə sala bilərik? İnanın doğma dilimizə qarşı bu biganəlik bundan əvvəlki əsrlərdə olduğu kimi, bundan sonar da bizə çox-çox baha başa gələcək. İllər sonra bunun dəhşətli nəticələrini görəcəyik əziz xalqım. Necə ki, ötən əsrlərdə etdiklərimizin acılarını son 30 ildə canımızla, qanımızla ödədik. Bu gün rus dilli məktəblərin bağlanmasını tələb edənlər də, türkiyə türkcəsini doğma azərbaycan dilimizə anarxiya şəklində “transfer” edənlər də, rus dilini hökmran elan edənlər də ortada “at çapırlar”. Amma bircə həqiqəti heç vaxt unutmayaq: Torpağı itirib sonra yenidən geri qaytararsan, amma itirilmiş ana dilini və itirilmiş AZƏRBAYCANLI DƏYƏRLƏRİNİ heç vaxt!

Mətləb Salahov



VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

“Günəş fəallığı” Xəzər suyuna təsir edən sonuncu amıldir - Rusiyadan gələn izaha cavab...

Putin “nüvə çantası”nı özü ilə Çinə niyə aparmışdı...

Ermənilər Qarabağda Amaras udin-alban abidəsinə kor iddialardan əl çəkmirlər...

SON XƏBƏRLƏR

21.11.2026 / 22:23
Rusiya raketləri Polşada gərginliyi artırdı – NATO hərəkətə keçəcəyini açıqladı...

21.11.2026 / 22:05
Prezident İlham Əliyevin Vyetnama səfəri başa çatıb

21.11.2026 / 21:24
Trampdan İranla bağlı ŞOK PLAN – gələcək Ağ Ev rəhbərlərinin də əl-qolu bağlanacaq...

21.11.2026 / 20:19
Ukrayna ilə bağlı bənd Tramp-Si-Putin bəyanatından son anda çıxarıldı... Finlandiya prezidentindən sensasion iddia...

21.11.2026 / 19:50
Zelenski Krım körpüsünü hədəf göstərdi – “Rusiya müharibənin nə olduğunu hiss etməlidir”

21.11.2026 / 19:23
İran ABŞ F-16-sını vurduğunu iddia edir – Pentaqondan açıqlama gəldi...

21.11.2026 / 19:07
Məleykə Abbaszadənin Nərmin Heydərlini işdən çıxarması ilə bağlı xəbərlərə RƏSMİ REAKSİYA...

21.11.2026 / 18:28
Leyla Əliyeva Hanoy Tiсarət və Turizm Kollecində Bakı guşəsi və Azərbaycan kulinariya zonasının açılışında iştirak edib - FOTO

21.11.2026 / 17:42
Elektron hökumıət inkişafı üzrə Azərbaycanın nəticələrini hər ölkə göstərə bilməz...

21.11.2026 / 17:12
Rusiyada miqrantlara sərt nəzarət başlayır – dekabrın 1-dən hər addımları izlənəcək...

21.11.2026 / 16:27
Britaniyanın Aİ-yə qayıtması gündəmə gəldi – Londondan gözlənilməz açıqlama...

21.11.2026 / 15:35
TRIPP layihəsinə rəsmən start verilir... Paşinyan anons etdi - Ermənistan Azərbaycan və Türkiyənin enerji şəbəkəsinə qoşulur...

21.11.2026 / 15:34
Mehriban Əliyeva və Vyetnamın birinci xanımı Hanoyda İrs Evində olublar - FOTO

21.11.2026 / 15:05
Prezident: "Xüsusilə Vətən müharibəsi dövründə Vyetnamın verdiyi dəstəyə və ədalətli mövqeyinə görə minnətdarıq"

21.11.2026 / 15:02
"Vyetnam bizim üçün dost ölkə və strateji tərəfdaşdır" - Prezident İlham Əliyev

21.11.2026 / 14:59
"Tamamilə əminəm ki, Azərbaycan bundan da böyük inkişafa nail olacaq" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 14:56
"Azərbaycan həm Avropanın, həm də Asiyanın bənzərsiz mədəni irsini daşıyan inci hesab olunur" - To Lam

21.11.2026 / 14:53
Hanoyda Prezident İlham Əliyevin və Birinci xanım Mehriban Əliyevanın şərəfinə rəsmi nahar verilib - FOTO

21.11.2026 / 14:06
Almaniyadan İrəvana mesaj - sülh müqaviləsi üçün Konstitusiya dəyişdirilməlidir

21.11.2026 / 13:43
Trampın İranla müharibə planına maliyyə əngəli – Demokratlar Konqresə ultimatum verdi...

21.11.2026 / 13:25
Saxlanılan şəxsin üzərindən 5 kq-dan çox narkotik çıxdı

21.11.2026 / 13:14
İran təhdidi ABŞ nazirini hərbi bazaya sığınmağa məcbur etdi – Bessentdən Tehrana sərt mesaj...

21.11.2026 / 12:58
DİN narkotikə görə həbs olunan vəkil Orxan Kəngərli və digərləri ilə bağlı görüntülər yaydı - VİDEO

21.11.2026 / 12:31
Beynəlxalq Qalereyada İsrail Səfiri ilə mədəniyyət sahəsində əməkdaşliq müzakirə olunub

21.11.2026 / 12:10
Avtomobil almaq üçün götürdüyü krediti tanışı oğurladı....

21.11.2026 / 11:47
"Biz Azərbaycanı regionda daimi olaraq mühüm strateji tərəfdaş kimi qəbul etmişik" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 11:43
Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri strateji əhəmiyyət daşıyır"

21.11.2026 / 11:28
Prezident İlham Əliyevin Vyetnam Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub - FOTO

21.11.2026 / 10:14
Müdafiə Nazirliyində NATO nümayəndə heyəti ilə görüş olub

21.11.2026 / 09:36
Rusiya Türkiyənin S-400 sistemlərini üçüncü ölkəyə satması məsələsini müzakirə edir...

21.11.2026 / 09:11
Avtoxuliqanlıq edən daha bir sürücü həbs edildi

21.11.2026 / 08:51
Prezidentlər İlham Əliyev və To Lam Birgə Bəyanat qəbul ediblər, Azərbaycan-Vyetnam sənədləri mübadilə olunub - FOTO

21.11.2026 / 08:44
Prezident İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarına başsağlığı verib

21.11.2026 / 08:41
Prezident İlham Əliyevin Hanoyda rəsmi qarşılanma mərasimi olub

20.11.2026 / 23:10
Minlərlə ailənin torpaq probleminin həlli istiqamətində mühüm addım - çıxarış almaq mümkün olacaq...

20.11.2026 / 22:37
İraqda məzhəb savaşı başlanır, işin içində yenə İran var

20.11.2026 / 22:15
Tramp Konqresdə nəzarəti itirməzdən əvvəl hərəkətə keçdi - Ukraynada sülh üçün son tarix açıqlandı...

20.11.2026 / 21:58
BMT-ni bərbad günə qoyanlar onun “köklü islahatına” qərar verdilər...

20.11.2026 / 21:43
Danimarka Rusiya hərbi attaşesini ölkədən qovur, ruslar üçün vizaları da dayandırır – vaxt verildi...

20.11.2026 / 21:35
Britaniya ordusu dron dövrünə hazırlaşır?

20.11.2026 / 21:24
Moskvadan Tallinn və Buxarestə etiraz - hər iki ölkənin diplomatları Rusiya XİN-ə çağırıldı

20.11.2026 / 21:16
Paşinyan “Qərbi Ermənistandan” imtina etdi ki, Bakı da Qərbi Azərbaycandan imtina etsin - Hay ki, hay...

20.11.2026 / 20:58
Qərbi Zəngəzurun tarixi irsinin UNESCO-da mənimsənilməsinə start verildi...

20.11.2026 / 20:41
Tramp Çindəki hadisədən sonra təyyarədaşıyan bir gəmini İranın "qapısından" çəkib apardı...

20.11.2026 / 20:22
Rəsmi Ankara NATO-ya sərt mesaj verdi – Alyans Türkiyəni Yaxın Şərqdə tək qoydu...

20.11.2026 / 20:07
Parlament buraxılır, Konstitusiya dəyişdirilir, müxalifət ləğv edilir - Paşinyan mürəkkəb ssenariyə baş vurdu...

20.11.2026 / 19:49
Azərbaycanda kitabxanalar 26 faiz azalıb, bəzi kəndlərdə onlar fəaliyyətini tamamilə dayandırıb

20.11.2026 / 19:44
Dədə Qorqud epoxasının memarlıq irsi:Nəzəri fikirlər, tarixi baxışlar və məkan semantikası

20.11.2026 / 19:25
Macarıstan Ukrayna siyasətini tam dəyişdi - Madyar Orbanı sildi...

20.11.2026 / 19:25
Vyetnam üçün Avropaya Azərbaycanın üzərindın yol açıldı...

20.11.2026 / 19:10
İŞİD-in “Vilayəti Xorasan” qruplaşmasının iki üzvü Azərbaycana gətirilərək həbs edildi - FOTO

20.11.2026 / 18:57
Moskvadan Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin Dublin görüşünə reaksiya...

20.11.2026 / 18:43
Maşın alan yoxdur, amma qiymətlər sürətlə artır

20.11.2026 / 18:27
Yeni Yalta sammiti alınmadı, amma Rusiya, Çin, ABŞ liderləri istəklərinə nail oldular

20.11.2026 / 18:11
Fransa və Hindistan BTQ-yə açıq savaş açdı - təşkilatın sosial media hesablarına kiberhücumlar başladı...

20.11.2026 / 17:57
Şəmkir xəstəxanasını su basdı - TƏBİB-dən açıqlama...

20.11.2026 / 17:51
İslam yaxın onillikdə dünyanın ən böyük dininə çevriləcək

20.11.2026 / 17:40
İcra başçısının birinci müavini ilə bağlı 2 milyonluq qalmaqal - iş prokurorluğa çıxdı...

20.11.2026 / 17:32
Almaniya və Ukrayna arasında fikir ayrılığı - Avropalı liderlər Moskvaya gedəcəkmi...

20.11.2026 / 17:26
Dünyanın "3 iddialı ağası" Qəzzada on minlərlə müsəlmanın faciəsinə susdu...

20.11.2026 / 17:12
Mehriban Əliyevanın sosial media hesablarında Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşünə dair paylaşım edilib

20.11.2026 / 17:05
Trampdan Ukrayna ilə bağlı mühüm açıqlama - Vaşinqton Kiyevsiz qərar verməyəcək...

20.11.2026 / 16:32
Kolleclərə qəbul qaydaları dəyişir - qiyabi təhsil ləğv edilir...

20.11.2026 / 16:25
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Vyetnama rəsmi səfəri ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

20.11.2026 / 16:09
Ermənilər pasportlarda doğulduğu yer kimi "Azərbaycan " yazdırırlar...

20.11.2026 / 16:02
Prezident İlham Əliyevin səfəri Vyetnam mediasının diqqət mərkəzində... - FOTO

20.11.2026 / 15:44
Çin lideri Putini niyə bu qədər soyuq qarşıladı...

20.11.2026 / 15:29
Mehriban Əliyeva Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşüb - FOTO

20.11.2026 / 15:23
Azərbaycanda boşanmaların sayı artır - hər 100 nikahın 48-i dağılır...

20.11.2026 / 15:20
Bakı–Balakən–Bakı marşrutu üzrə qatarların hərəkəti bərpa olunur

20.11.2026 / 15:09
Rusiyanı Ukraynada yeni işğala ruhlandıran kimdir - ABŞ müdafiə nazirinin yanlışı...

20.11.2026 / 15:08
“Vətəndaşlar referendumda yeni Konstitusiyanın əleyhinə səs verərsə, istefa verməyə hazıram” - Paşinyan

20.11.2026 / 14:50
Badamdarda sürüşmə sahəsində çatlar genişlənib - RƏSMİ AÇIQLAMA...

20.11.2026 / 14:45
Milli Məclisin deputatı Vüqar Rəhimzadə Ordubadda seçiciləri ilə növbəti görüşünü keçirib - FOTO

20.11.2026 / 14:44
Aİ və Böyük Britaniya tələbə mübadiləsi barədə razılığa gəldilər, lakin təhsil haqları dayandırıldı

20.11.2026 / 14:32
Əli Əsədov Kobaxidzeyə başsağlığı verdi

20.11.2026 / 14:24
Krım körpüsü Niderland raketləri ilə vurulmuşdu - Niderland və Avstriyanın Kiyevdəki səfirlikləri bombalandı...

20.11.2026 / 14:12
Əməkdar artist Nigar Şabanova icra hakimiyyətini tənqid etdi

20.11.2026 / 14:08
Polşanın Lublin şəhərində hava hücumu xəbərdarlığı edilib

20.11.2026 / 14:01
Milli Xalça Muzeyində “Ortaq irs: Türk xalçası” mövzusunda beynəlxalq simpozium təşkil olunacaq

20.11.2026 / 13:59
AĞDAMIN MƏDƏNİ YADDAŞI: DAŞLARA HƏKK OLUNMUŞ TARİX VƏ YENİDƏN DİRÇƏLƏN İRS

İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

XƏBƏR ARXİVİ