ABŞ prezidenti Donald Tramp 2019-cu ildə keçirilən ədalətli seçkilərdə qələbə qazanmasına baxmayaraq, Ukrayna lideri Vladimir Zelenskini “diktator” adlandırdı.. Lakin Rusiya liderinin əsas rəqibinin saxtakarlıqla keçirilən son seçkidən bir neçə həftə əvvəl həbsxanada şübhəli şəkildə ölməsinə baxmayaraq, Tramp Rusiya lideri Vladimir Putin haqda oxşar açıqlamalar vermədi. “Politico” yazır ki, təkcə son bir neçə həftə ərzində Tramp Putinin istədiyini 29 dəfə reallaşdırıb. Son həftələrdə Tramp və ətrafı NATO-nu zəiflətdi, Avropada ifrat sağçı hərəkatları dəstəklədi və ABŞ-a qarşı “çox ədalətsiz” rəftarına görə Avropa İttifaqına qarşı ticarət müharibəsi elan etdi. Bütün bunlar avropalı siyasətçilərin və diplomatların Trampın əslində Kremlin tərəfində oynaması fikrini gücləndirir. Trampın ətrafındakı dünya sürətlə dəyişir.İndi Trampın hakimiyyətə qayıtdığı ilk ayda Putini 29 dəfə dəstəklədiyinə qısa nəzər salaq: 1. Putinlə birbaşa təmas: Rusiyanın Ukraynaya genişmiqyaslı müdaxiləsindən üç il sonra Tramp sanksiyalara və Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin həbs qərarına baxmayaraq, Putinlə dialoqu bərpa etmək qərarına gəldi. Fevralın 12-dəaralarında 90 dəqiqəlik telefon danışığı olub. 2. Putini tərifləmək: “Bu çağırışa ayırdığı vaxt və səy üçün prezident Putinə təşəkkür etmək istəyirəm” deyən Tramp, “xalqlarımızın böyük tarixindən və İkinci Dünya Müharibəsində birlikdə döyüşdüklərindən” danışdıqlarını deyib. 3. Rusiyanı yenidən G7-yə qaytarmaq: "Onları geri görmək istərdim. Düşünürəm ki, onları kənara atmaq səhv idi", - Tramp jurnalistlərə deyib. 4. İşğal olunmuş ərazilər üzərində Rusiyanın nəzarətinin saxlanması: Trampın müdafiə naziri Pit Heqset bütün Ukrayna ərazilərinin qaytarılmasını “qeyri-real” adlandırıb və faktiki olaraq danışıqlarda Kiyevin mövqeyini sarsıdıb. 5. Rusiyanın danışıqlarda üstünlüyünü etiraf edərək: Tramp qeyd edib ki, Rusiyanın Ukraynada mühüm ərazilərə nəzarət etdiyi üçün sülh prosesində onun “kartları” var. 6. Putinin NATO ilə bağlı tələbi ilə razılaşaraq: Heqset qeyd edib ki, NATO-nun Ukraynadakı qoşunları Alyansın “5-ci maddəsi”nə aid deyil. 7. ABŞ qoşunlarını Ukraynaya göndərməkdən imtina: Kremlə növbəti güzəşt. 8. Avropanı öz təhlükəsizlik məsələlərini həll etməyə çağırış: Rusiya ABŞ-ın hərəkətlərindən narahatdır, lakin zəif Avropadan qorxmur. 9. Səudiyyə Ərəbistanında Rusiya ilə danışıqlar: Tramp heç bir şərt irəli sürmədən, hələ dialoq başlamadan Putinə güzəştlər etdi. 10. Ukraynanın danışıqlardan kənarda qalması: Zelenskiyə müzakirələrdə iştiraka icazə verilmədi. 11. Aİ-nin Sülh Prosesindən Çıxarılması: Avropa diplomatları qəzəblənir, lakin ABŞ onların tələblərinə məhəl qoymur. 12. Müharibəyə görə məsuliyyətin Zelenskiyə aid edilməsi: Rusiya müharibəyə başlasa da, Ağ Ev indi bunun əksini deyir. 13. Zelenskinin tənqidi: Bu cür ritorika Kremlə Ukrayna prezidentinə dəstəyi zəiflətməyə kömək edir. 14. Putinə qarşı heç bir tənqid yoxdur: Onun ünvanına bircə dənə də olsun qınama yox idi. 15. Putinə güvən: Tramp "Mən onun yalan danışdığını düşünmürəm" dedi 16. Müharibə zamanı Ukraynada seçki çağırışı: Rusiya da Kiyevdə hakimiyyətin dəyişməsində maraqlıdır. 17. Beynəlxalq müşahidəçilər üçün maliyyənin azaldılması: Bu, Moskvanın seçki proseslərinə müdaxiləsini asanlaşdırır.
18. Zelenskiyə “diktatura” ittihamları: Rusiya təbliğatının ruhunda daha bir addım. 19. Rusiya ilə investisiya sazişlərinin hazırlanması: Arktikada birgə layihələr müzakirə edilib. 20. Demokratik QHT-ləri maliyyələşdirməyi dayandırın: Kreml bunu çoxdan ABŞ-dan tələb edirdi. 21. İnsan haqlarına hücum: Putin və Trampın sosial məsələlərdə baxışları oxşardır. 22. Avropanın miqrasiya siyasətinin tənqidi: Bu da Kremlin maraqlarına xidmət edir. 23. Rumıniyada rusiyayönlü namizədə dəstək: Kelina Georgesku şübhəli şəraitdə seçkilərdə qalib gəldi.
Surxay Əliyev
