2019-cu ilin dekabr ayında yeni tip koronavirus bəşəriyyətə hücum etdi. İlk olaraq Çinin Uhan şəhərində meydana çıxan virusun mənbəyi hələdə müzakirə mövzusu olaraq qalmaqda davam edir.
Bəşəriyyət elan olunmamış müharibə ilə sarsıldı. I Bəşəriyyət Müharibəsi də adlandırıla bilər bu hücüm.
Çünki hec bir dövlət, heç bir dünya sakini bu hücümdan sığortalanmayıb.
İnsan övladı hücum edən virusun nə olduğunu dərk etməmiş ciddi itkilər verməyə başladı. Sonradan COVİD-19 olaraq tanımlanan bu virus heç kimə güzəşt etmədən insanlığı təhdid edir.
İnsanlar bu hücum qarşısında aciz qaldılar.Hal-hazırda planetin demək olar ki, bütün dövlətləri bu virus və onun fəsadları ilə mübarizə aparır.
Müharibə deyərkən ilk olaraq ağlımıza ölümcül silahlar, hərbi strateji taktikalar, manevrlər, qanlı döyüşlər, dağılmış şəhər və iqtisadiyyatlar gəlir. Lakin bu virus bütün bunlardan istifadə etmədən bütün planeti işğal etməyə başlayıb.
Qan tökmədən , dağıntı törətmədən virusun apardığı bu müharibə daha təhlükəli olmağa, insan adlanan hər kəsi təhdid etməyə davam edir.
İnsan övladı hələ ki, bu virusun nə olduğunu, necə hücüm etdiyini, hücum etdiyi şəxsi necə zərərsizləşdirdiyini ancaq vizual olaraq müşahidə edə bilir.
Bütün dünya bu virusa qarşı səfərbər olsada hələ ki, istənilən və vacib olan nəticəyə nail olmaq mümkün olmur.
Bunun üçün lazım olan hərəkət və hərəkətsizliyin konkret çevrəsini tamamlayıb bağlamaq mümkün olmur. Koronavirus, yəni COVİD-19 adlanan bu virusa qarşı aparılan mübarizə üçün “müharibə” adlandırdığımız bu pandemiyanın mərhələli və mübarizə üsullarının analizi vacibdir.
Şahidi olduğumuz “müharibə”də Koronavirusun xüsusiyyətləri:
- Koronavirusu, yəni hücum edəni tanımırıq;
- Koronavirusun hardan hücum edəcəyini bilmirik;
- Koronavirus qan tökmür;
- Koronavirus dağıntı yaratmır;
- Koronavirus silahdan istifadə etmir;
- Koronavirus əsir və girov götürmür;
- Koronavirusu, yəni düşməni görmürük;
- Koronavirusun taclı viruslar qrupuna aid olmağından başqa heç bir xüsusiyyətini bilmirik;
- Koronavirusun hardan gəldiyini, necə yarandığını bilmirik;
- Koronavirus bu müharibədə ciddi üstünlüklərə malikdir;
- Koronavirus yeni “ərazilərin” işğalı zamanı yalnız və yalnız insanlardan istifadə edir;
- İnsan xəbəri olmadan virusun müttəfiqinə çevrilir;
- Koronavirus hətta müttəfiqinə belə güzəşt etmir;
- Ən təhlükəli xüsusiyyəti şüursuz, yəni düşünmədən hücüm edir;
- Koronavirus yaxşı kamuflyaj olunur;
- Koronavirus yeni hücum üçün zaman və məkan məhdudiyyəti ilə bağlı vaxt itirmir;
- Koronavirus qarşısına çıxan hər kəsdən maksimum istifadə edə bilir;
- Koronavirus ciddi təşviş yaratmağı bacarır;
- Koronavirus bəşəriyyəti tam məhv etmək gücündədir;
- Koronavirus bir dəfə hücüm etdiyi insana təkrar hücum edə bilir.
Bu “müharibə”də koronavirusla qarşı - qarşıya olan insanların xüsusiyyətləri:
- İnsanlar koronavirusun nə olduğunu bilmir;
- İnsanlar təhlükənin mahiyyətini və ciddiyətini qəbur etməkdə çətinlik çəkir;
- İnsanlar koronavirusa qarşı təşviş yaratmaqdan başqa heçnə eləmək istəmir;
- İnsanlar koronavirusa təhlükə kimi yox,sıradan adi bir xəstəlik kimi yanaşır;
- İnsanlar özləri də istəmədən, bəzi hallarda isə şüurlu şəkilədə koronavirusun müttəfiqinə çevrilir;
- İnsanlar koronavirus qarşısında şüurlu şəkildə aciz qalmaq yolunu seçir;
- İnsanlar bü virusun yayılmasının bir “müharibə” olduğunun fərqində deyillər;
- İnsanlar koronavirusa qarşı dövlətlərin yaratmağa cəhd etdiyi normaları qəbul etmək istəmirlər;
- İnsanlar primitiv karantin normalarına əməl etmək istəmirlər;
- İnsanlar nəinki özlərini, hətta ətraflarında olan insanları və döğmalarını düşünmək istəmirlər;
- İnsanlar təşvişə qapılıb koronavirusun hücumuna daha çox şərait yaradırlar;
- İnsanlar koronavirusa qalib gəlməyin yolunu tapa bilməsələrdə, qarşısını alıb yayılmasına mane olacaq hərəkət və ya hərəkətsizliyi həyata keçirmək istəmirlər;
- İnsanlar cəmiyyət qarşısındakı öhdəliklərinin fərqində deyillər;
- İnsanlar koronavirusa laqeyd yanaşmanın həm özlərinə, həm ətrafdakı insanların həyatı bahasına başa gələcəyini qəbul etmək istəmirlər;
- İnsanlar koronavirusla mübarizədə tələb olunan normaları özlərinin azadlıqlarına təhlükə kimi görürlər;
- İnsanlar koronavirusun yayılmasını “müharibə” kimi görmək istəmirlər;
- İnsanlar koronavirusu əlində silah olan bir terrorçu və kriminal ünsürdən daha az təhlükəli hesab edirlər;
- İnsanlar koronavirusun heç bir insana fərq qoymadan hamıya hücum etdiyinə laqeyd yanaşırlar;
- İnsanlar ərzaq və ehtiyac məhsullarını depolamağın koronavirusla mübarizədə ən effektiv yol olduğunu düşünurlər;
- İnsanlar qansız və dağıntısız bu “müharibə”də sadəcə döyüşmək istəmirlər;
- İnsanlar koronavirusla mübarizənin effektivliyini laqeydlikləri sayəsində minimuma endirirlər.
Gördüyümüz kimi, “müharibə” tərəflərinin malik olduqları bu xüsusiyyətlər koronavirusla bəşəriyyətin qarşı-qarşıya gəlməsi nəticəsində müşahidə olunur.
Koronavirusun “müharibə”də üstünlükəri:
- Vizual olaraq görünməzdir;
- Hücumun nəticəsi birbaşa müşahidə olunmur;
- Hücum üçün hamıdan istifadə edir;
- Necə və hanşı şəraitdə hücum edəcəyi müşühidə olunmur;
- Çox ciddi təşviş və qorxu yaradır;
- Hamıya hücum edə bilir;
- Hücum üçün maddi və texniki bazaya ehtiyacı yoxdur;
- İnsanların bütün zəif cəhətlərindən istifadə edir;
İnsanların “müharibə”də üstunlükləri:
- Bu insanların üzləşdiyi birinci müharibə deyil;
- Bundan əvvəlki müharibələrin nəticələrini müqayisə edə bilmək bacarığı;
- Şüur və düşüncə;
- Milli birlik;
- Lazım olarsa hamı bir nəfər, bir nəfər hamı üçün prinsipi ilə işləyə bilməsi;
- Koronavirusun ən çox çəkindiyi təmizlik və gigiyenanı təmin etmək xüsusiyyəti;
- Özünü karantinə almanın mümkünlüyü;
- Koronavirusun peyvəndinin tapılmasına cəhdin edilməsi;
- Dövlətlərin yaratdığı normalara riayət edilməsi;
- Şüurlu şəkildə koronavirusa qarşı önləmlərin alınması;
- İnsan toplumu olmayan yerdə koronavirusun yayılmasının qeyri-mümkünlüyünü anlaması;
- İnsanların təhlükəyə qarşı birgə hərəkət etmə bacarığı;
- Sadəcə koronavirusa qarşı yaradılan qaydalara əməl etməklə "müharibə"dəki qələbənin mümkünlüyü;
- Virusu təcrid etmənin mümkünlüyü;
- Mübarizə üçün bütün imkanların mövcud olması(özünü təcrid, təmizlik, və dövlətin yaratdığı şərait).
Koronavirusla mübarizədə insanların əməl etməli olduğu qaydalar:
- Səfərə çıxmamaq;
- Mümkün qədər yaşadığı yeri tərk etməmək;
- Gigiyenik qaydalara xüsusi diqqətlə əməl etmək;
- İnsanların toplaşdığı yerlərdən uzaq olmaq;
- Dövlətin tətbiq etdiyi karantin qaydalarına əməl etmək;
- Dövlətin tətbiq etdiyi xüsusi rejimin tələblətinə əməl etmək;
- Dövlətin koronavirusla bağlı yaratdığı şəraiti düzgün qiymətləndirmək;
- Təşvişə düşməmək;
- Koronavirusun əlamətləri hiss olunan kimi bu barədə müvafiq təşkilata məlumat vermək;
- Özünü müalicədən qaçmaq;
- Həm özünü, həmdə ətrafdakıları virusa yoluxmadan qorumaq;
- Dezinfeksiyaedici məhlullardan istifadə etmək;
- Yalan məlumatlar yaymamaq;
- Məcbur qalmadıqca ictimai və diğər nəqliyyatdan istifadə etməmək;
- İmmuniteti gücləndirən qidalardan istifadə etmək;
- Əlləri 20 saniyədən az olmamaq şərti ilə sabunla yumaq.
Koronavirusun müşahidə olunan əlamətləri:
- Zəif öskürəklə başlayır;
- Yüksək hərarət;
- Az adamda müşahidə olunan boğaz ağrısı;
- Halsızlıq;
- Nəfəs darlığı-təngnəfəslik;
- Az hallarda müşahidə olunan ishal;
- Davamlı asqırmaq və iybilmə qabiliyyətinin itməsi;
Yadda saxlayın koronavirus bizdən güclü deyil!!!
"Aria.Az İnformasiya Agentliyi"
