Buludxan Xəlilov: “Biz dünyanın qəbul etdiyi sistemdən fərqli bir sistem yarada bilərik” “Prezidentin imzaladığı sərəncam bu məsələdə Təhsil Nazirliyini, Milli Elmlər Akademiyasını, eləcə də institut və universitetləri, yaxşı mənada, hərəkətə gətirdi”
Azərbaycanda elmi adların, dərəcələrin verilməsinin dünya standatlarına uyğunlaşdırılması günümüzün aktual məsələlərindən biridir.
Prezident İlham Əliyevin dekabrın 10-da “Azərbaycan Respublikasında elmi və elmi-pedaqoji kadrların attestasiyasının aparılması işinin təkmilləşdirilməsi ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında” imzaladığı Sərəncam elə sözügedən prosesin tənzimlənməsinə xidmət edir.
Sənəddə bildirilir ki, son illər Azərbaycan Respublikasında elmi fəaliyyətin təşkili, idarə edilməsi və inkişafı, elmi innovasiya fəaliyyətinin dəstəklənməsi və elmi nailiyyətlərin stimullaşdırılması sahələrində bir sıra tədbirlər həyata keçirilib.
“Bununla yanaşı, müasir dövrün çağırışları yüksək ixtisaslı elmi və elmi-pedaqoji kadrların attestasiyasının aparılması ilə əlaqədar vahid dövlət siyasətinin gerçəkləşdirilməsində, elmi fəaliyyətin mövcud potensiala uyğun monitorinqi, qiymətləndirilmə və proqnozlaşdırılma mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsi və səmərəli istifadəsində qabaqcıl beynəlxalq təcrübənin, yeni idarəetmə modelləri və innovativ həllərin tətbiqini zəruri edir.
Bu istiqamətdə elmi işlər, elmi və elmi-pedaqoji işçilər haqqında ölkə üzrə informasiya resurslarının müasir texnologiyalar əsasında formalaşdırılması, vahid elektron informasiya sisteminin yaradılması, elmi fəaliyyətin monitorinqinin və qiymətləndirilməsinin aparılmasında elektron hesabat formalarının, elmmetrik və ekspert yanaşmalarına əsaslanan metodika və meyarların hazırlanması, həmçinin, elm sahəsində diaqnostik təhlillərin gücləndirilməsi məsələləri mühüm əhəmiyyətə malikdir” - deyə sənəddə vurğulanır.
Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin filologiya fakültəsinin dekanı, dilçi-alim, professor Buludxan Xəlilov “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, Prezidentin imzaladığı sərəncam bu sahədə yeni qaydaların, standartların yaradılmasına vasitə olacaq. “Bu gün Azərbaycan bütün dünayaya inteqrasiya olunur. Dünyada elmi dərəcələrin, elmi adların verilməsi tamamilə fərqli bir tələblər çərçivəsində baş verir. Bizdə bu sahə üçpilləlidir. Elmi dərəcələrin verilməsi, elmi adların verilməsi, bir də bakalavr, magistratura və doktorantura pillələri var. Doktorantura pilləsinin özündə fəlsəfə üzrə elmlər doktoru var, bir də elmin özü üzrə elmlər doktoru adı var. Məsələn, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, yaxud filologiya elmləri doktoru kimi. Lakin xaricdə elmi dərəcəni bir dəfə alırlar, elmi ad kimi isə “dosent” və “professor” adlarını alırlar. Ancaq bizdə fərqlidir. Prezident sərəncamında qeyd olunur ki, Təhsil Nazirliyi, Milli Elmlər Akademiyası, digər müvafiq qurumlar Azərbaycanda elmi adların və elmi dərəcələrin verilməsinin hansı formada qurulması ilə bağlı təkliflərini hazırlasınlar. Yəqin ki, nazirlik, Akademiya və universitetlər, institutlar öz təkliflərini irəli sürəcəklər. Məsələn, xaricdə belə bir ənənə var: bizdə indi istifadə etdiyimiz riyaziyyat üzrə fəlsəfə doktoru, tarix üzrə fəlsəfə doktoru, yaxud filologiya elmləri doktoru elmi dərəcələri müfaviq kafedralar tərəfindən verilir. Yəni elmi iş kafedrada müzakirə olunur və kafedra əməkdaşları o adı həmin şəxsə verirlər. Elmi adları isə alimə yazdığı monoqrafiyaya, dərsliklərə, elmi axtarışlarına görə verirlər. Bu, bir sıra ölkələrdə belədir. Azərbaycanda da istəyirlər ki, elmi dərəcələrin, elmi adların verilməsi ilə bağlı yeni təkliflər hazırlansın və bunu nəticəsində də bu sahə sistemə düşsün. Elmi dərəcəni və elmi adı Prezident Administrasiyası yanında Ali Attestasiya Komissiyası verir. İndi bu məsələr sistemə düşməlidir. Biz ya elmi dərəcələrin və elmi adların verilməsində xarici dövlətlərin təcrübəsindən istifadə etməliyik, ya da özümüzün fərqli bir sistemimizi yaratmalıyıq. Bu sərəncamın verilməsində də məqsəd budur ki, biz müasir dünyanın elmi adlar və elmi dərəcələr verilməsi qaydalarına uyğunlaşaq. Elmi adların və elmi dərəcələrin verilməsində, bir növ, qayda, sistem yaranmalıdır”. B.Xəlilov qeyd etdi ki, ola bilsin, bu məsələdə Azərbaycan ənənələri, milli xüsusiyyətləri də nəzərə alınsın. “Biz dünyanın qəbul etdiyi sistemdən fərqli bir sistem yarada bilərik. Artıq bunu zaman göstərəcək. Sözün həqiqi mənasında, Prezidentin imzaladığı sərəncam bu məsələdə Təhsil Nazirliyini, Milli Elmlər Akademiyasını, eləcə də institut və universitetləri, yaxşı mənada, hərəkətə gətirdi. Görək, bizim elmi qurumlar elmi adların və elmi dərəcələrin verilməsi yollarını necə görürlər? Yəqin ki, müvafiq qurumlar öz təkliflərini verdikdən sonra bu məsələ müzakirə olunacaq və yekdil qərar qəbul ediləcək” - deyə B.Xəlilov qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
