Anar Şahbazlı: “Bu ənənəni Azərbaycanın İslam dünyasında ortaya çıxardığı sivil Aşura əzadarlığı kimi qəbul etmək olar”
Aşura mərasimlərinə Azərbaycanda hər zaman ehtiramla yanaşılıb. Ənənəvi olduğu kimi, bu il də Aşura mərasimləri öz qələbəliyi ilə seçildi. Ancaq ildən-ilə hiss edilir ki, bu müqəddəs günün ehtiramına əlavə edilən və əksər islam alimləri tərəfindən qəbul olunmayan komponentlər yavaş-yavaş sıradan çıxır.
Onları çox müasir və insanlara xeyri dəyə biləcək əməllər əvəz edir. Söhbət zəncir vurmaq, baş yarmaq kimi əməlləri arxa plana keçirən qanvermə aksiyasından gedir.
Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin sədri Allahşükür Paşazadə də bu məsələyə münasibət bildirib: "Bizim Aşura ilə bağlı fətvamız var. Fətvada bəzi məsələlərə riayət olunmalıdır. Baş yarmaq, zəncir vurmaq, qan çıxarmaq kimi məsələlər olmasa, yaxşıdır. İmam Hüseyn özü də buna razı olmazdı".
Şeyx bildirib ki, bu gün Azərbaycanda dini sahədə heç bir məhdudiyyət yoxdur: "Bəzi insanlar qəbul etdiyimiz fətvaları bəzən məhdudiyyət kimi qəbul edirlər və məhdudiyyət kimi təqdim edirlər. Azərbaycan dövləti və onun rəhbərliyi dindarlar üçün bütün şəraiti yaradıb. Məscidlərimiz təmir olunur, eyni zamanda, Azərbaycanda başqa dinlərə olan münasibət də yüksək səviyyədədir. Azərbaycanda din-dövlət münasibətləri yüksək səviyyədədir".
Hiss edilir ki, Azərbaycanda başyarma, zəncirvurma kimi adətlərin qanvermə ilə əvəz olunması inzibati qadağalarla deyil, maarifləndirmə nəticəsində mümkün olub. Bunu İslam dünyasında Azərbaycanın sivil nümunəsi kimi qəbul etmək olarmı?
İlahiyyatçı Anar Şahbazlı qəzetimizə açıqlamasında bildirdi ki, boş-boşuna hər hansı şeylə bədənə xəsarət yetirmək, ona əziyyət etmək düzgün deyil və Quran da bunu haram bir iş sayır: “Aşura bütöv bir hərəkat olaraq tarixin müəyyən bir dövründə müsəlman dünyasında baş vermiş və islam dinini zəiflədən prosesin qarşısını alıb. Aşura islam dini tarixində baş verən dinc müqavimətin nümunələrindən biridir. Amma zamanla əlaqədar olaraq Aşura hadisəsi qanlı prosesə çevrilib. Məhəmməd Peyğəmbərin nəvəsi İmam Hüseyn oğlanları, yaxın qohumları və tərəfdarları ilə birlikdə öldürülüb. Eyni zamanda ailəsi də orada olub, əsir götürülərək işgəncələrə məruz qalıblar. Bu baxımdan Aşura qanla, matəmlə baş vermiş dinc müqavimət hərəkatı olub. Bu səbəbdən də müsəlmanlar Aşuranı həm də matəm kimi xatırlayırlar.
Bu gün bir çox islam alimləri belə zəncir vurmaq, baş yarmaq kimi davranışları qadağan edirlər, xüsusən də islamda bədənə xəsarət yetirməyə icazə verilmir. Aşura təkcə tarixi hadisə və onun üzərində qurulan mərasimlərdən ibarət deyil. Aşuranın islam mədəniyyətinə böyük təsiri olub, böyük şairlər, yazıçılar bu haqda əsərlər yazıblar. Müsəlman teatrı - şəbih tamaşalarının yaranması bu hadisə ilə bağlıdır. Ancaq təbii ki, zamanla Aşura hadisəsi ilə bağlı əsas xətdən yayınmalar olub. Misal üçün, baş yarmaq kimi. İnsanların Aşura günü başlarını yaralayıb qan çıxarmalarının islam şəriətində əsası yoxdur. Bu baxımdan da islamla əlaqəsi olmayan bu adətlərin get-gedə Azərbaycanda da tam yoxa çıxması düzgün dini maarifliyin ortaya çıxardığı nümunə sayıla bilər. Bunun əvəzində qanvermənin təşkili çox təqdirəlayiqdir. Çünki bu həm Aşuranın ehtiramına səbəb olur, həm də qana ehtiyacı olan xəstələr məhz müqəddəs günün hesabına öz tələbatlarını ödəyirlər. Bu ənənəni Azərbaycanın İslam dünyasında ortaya çıxardığı sivil Aşura əzadarlığı kimi qəbul etmək olar”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
