Əkbər Qoşalı: “Bu, öz köçəri keçmişini unutmamış qeyri-türklərin də oyunlara marağını, bəşəri həmrəyliyi ifadə edir” Rəşad Məcid: “Gələcəkdə Köçəri Oyunları böyük bir arealda yayılacaq, təbliğ olunacaq və bu da türk dünyasının, türk xalqlarının qədimliyini, ilkinliyini, öz tarixi mədəniyyətini qoruyub saxlamaq baxımından çox böyük hadisədir”
Türk xalqlarının özünəməxsus həyat tərzi, mədəniyyəti, müxtəlif qədim oyun növləri var. Maraqlıdır ki, bu oyun növləri əsasən türk xalqlarının yaşam, həyat tərzi ilə bağlıdır. Elat mədəniyyətinə sahib olan, əski çağlardan köçəri həyat tərzi keçirən türk xalqları tarixən öz oyun növlərini, dəyərlər sistemini yaradıblar. O dəyərlər sistemi çağdaş dünyamızda türk birliyinə xidmət edir. Bu gün türk birliyi bəşəriyyətə sülh, əminamanlıq, mədəniyyətlərarası sağlam əlaqlər qazandırır.
Hər bir türk qövmü, hər bir türk xalqı öz adət-ənənəsini, oyun mədəniyyətini yaşadır və onu bəşəriyyətə təqdim edir. Qırğızıstanda keçirilən və artıq düzənlənməsi ənənəvi xarakter alan Dünya Köçəri Oyunları kimi. İlk Dünya Köçəri Oyunları 2014-cü, II Dünya Köçəri Oyunları 2016-cı ildə, III Dünya Köçəri Oyunları isə bir neçə gün əvvəl keçirilib.
Qeyd edək ki, III Dünya Köçəri Oyunlarında, Azərbaycan da daxil olmaqla, 30-dan çox idman növü üzrə 80-dək ölkədən idmançılar iştirak ediblər. Oyunların miqyasının geniş, proqramının zəngin olduğu məlumdur. Oyunlar çərçivəsində İssık-Kul gölünün sahilində “Kırçın” etnoşəhərciyində “Köçərilərin qızıl əsri” adlı teatrlaşdırılmış şou təşkil olunması da qonaqları heyrətləndirib.
Türk xalqlarının keçmişi ilə müasirliyini eyni qurşaqda birləşdirən və bununla da bütün dünyanı əhatə etməyi hədəfləyən Dünya Köçəri Oyunları bütün mənalarda böyük əhəmiyyətə malikdir. Köçəri həyat tərzi keçirən bütün xalqların nümayəndələri bu oyunlara xüsusi münasibət göstərirlər.
Məlumdur ki, 2020-ci ildə Köçəri Oyunlarına Türkiyə Cümhuriyyəti evsahibliyi edəcək.
Köçəri Oyunlarının yalnız türk xalqları üçün böyük önəm kəsb etmədiyini deyən ekspertlərin sözlərinə görə, bu oyunlar öz maraqlı cəhətləri ilə diqqəti cəlb edir.
Ekspertlərin dediyinə görə, bu gün Köçəri Oyunları 70-80 ölkənin diqqətini cəlb edirsə, yaxın gələcəkdə bütün dünya bu oyunları keçirməyə maraq göstərəcək.
Dünya Köçəri Oyunlarının əhəmiyyətindən danışan Azərbaycanda Atatürk Mərkəzinin şöbə müdiri, Milli QHT Forumu İdarə Heyətininü üzvü, şair-publisist Əkbər Qoşalı bildirdi ki, bu tədbir türk xalqlarının, o cümlədən də dünyanın sülhpərvər xalqlarının mədəni həyatında mühüm rol oynayır: “Qardaş Qırğızıstan Respublikasının quzeyindəki Çolpon-Ata şəhərində sentyabrın 2-dən 8-dək davam edən, “Birlikdə güc, ruhda güc” şüarlı III Dünya Köçəri Oyunları artıq başa çatıb. Hələ başlamamışdan medianın yüksək diqqətlə yanaşdığı, geniş ictimai maraqla əhatə olunan oyunlar sentyabrın 8-dən sonra da, necə deyərlər, öz cazibədarlığını saxlamaqdadır. Mən bunu çox xoş və faydalı hal sayıram.
Oyunlar çərçivəsində düzənlənmiş etnofestivalda köçəri xalqların tarixi, məişəti haqqında təqdimatlar keçirilib, müxtəlif ölkələr etnoevlər, etnomoda, epos-səhnəciklər, habelə qədim musiqilər, rəqslər nümayiş etdiriblər. Yalnız hun-türkkökənli xalqlar deyil, eləcə də Almaniya, Böyük Britaniya, Hindistan və digər ölkələr belə nümayişlərlə çıxış ediblər. Bu da, sizin dediyiniz kimi, öz köçəri keçmişini unutmamış qeyri-türklərin də oyunlara marağını, bəşəri həmrəyliyi ifadə edir. Belə xoş mərama, həmrəyliyə dünya birliyinin bu gün çox ehtiyacı var.
Bildiyiniz kimi, iki ildən bir təşkil olunan, hər dəfə minlərlə izləyici toplayan Dünya Köçəri Oyunlarının dördüncüsü 2020-ci ildə Türkiyədə, beşincisi isə 2022-ci ildə Azərbaycanda keçiriləcək. Deməli, qırğız qardaşlarımızın 2014-cü ildə başlatdığı bu diqqətəlayiq iş artıq sınırları aşaraq, yeni ölkələr, şəhərlər qazanır. Necə deyərlər, qazanır və qazandırır.
Bilirsiniz, bu miqyasda yarışlar təşkil etmək sıradan hadisə deyil. Bəzi statistik göstəricilərə diqqət yetirək: “manqala”, “sümük atma”, “ox atma”, “qartal və şahinlə ov”, “mas və bilək güləşi” kimi 37 idman növü üzrə keçirilən yarışlarda 74 ölkədən 1986 idmançı iştirak edib; oyunlarda qaliblərə 174-ü qızıl, 173-ü gümüş və 247-si bürünc olmaqla 594 medal verilib; ödüllərə ümumilikdə 507 min dollar xərc çəkilib.
Qeyd edək ki, yerli və xarici turistlərin böyük maraq göstərdiyi Köçəri Oyunlarının beşincisinə evsahibliyi edəcək respublikamızın bu miqyasda yarışlar, festivallar təşkil etmək sahəsində zəngin təcrübəsi var. Son illər I Avropa Oyunları və IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarını yüksək səviyyədə təşkil edən Azərbaycan dövləti, idman ictimaiyyətimiz, könüllülər, bütövlükdə xalqımız V Köçəri Oyunlarına zəngin təcrübə ilə yanaşı, işlək infrastrukturla və ruh yüksəkliyi ilə gedir. Arzu edir, inanırıq ki, o vaxtadək torpaqlarımızı düşmən işğalından azad edər, Köçəri Oyunlarının bir bölümünü də oralarda keçirərik. Məsələn, atlı oyunlar üçün Şuşanın Cıdır düzündən daha yaxşı və anlamlı yermi var?”
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin katibi, “525-ci qəzet”in baş redaktoru, III Dünya Köçəri Oyunlarında Azərbaycanı təmsil edən nümayəndə heyətinin tərkibində olan Rəşad Məcid “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında həm səfər təəssüratlarından, həm də Köçəri Oyunlarının dünya üçün əhəmiyyətindən danışdı. “Mən burada ikinci dəfə idi ki, iştirak edirdim. 2014-cü ildə də Azərbaycandan gedən nümayəndə heyətinin tərkibində mən də Qırğızıstana getmişdim. Çolpon-Atada, Kırıcda olduq. Qırğızıstanın böyük tarixi keçmişini, mədəniyyətini, adət-ənənələrini, türk soyunu yaşatmaq baxımından Dünya Köçəri Oyunları get-gedə daha çox diqqəti cəlb etdi. Keçən dəfə bu oyunlarda 50-dən artıq, bu dəfə isə 70-dən çox ölkə iştirak etdi. Eyni zamanda da Türk Şurasının da tədbirinin Çolpan-Atada keçirilməsi, türk respublikalarının dövlət başçılarının orada iştirak etməsi çox əhəmiyyətli idi. Hesab edirəm ki, IV Köçəri Oyunlarının Türkiyədə keçirilməsi qərarı bu ideyanın həyata keçməsinə bir nümunə oldu. Gələcəkdə də Köçəri Oyunları böyük bir arealda yayılacaq, təbliğ olunacaq və bu da türk dünyasının, türk xalqlarının qədimliyini, ilkinliyini, öz tarixi mədəniyyətini qoruyub saxlamaq baxımından çox böyük hadisədir” - deyə bildirən R.Məcidin sözlərinə görə, Azərbaycanın media kapitanlarının III Dünya Köçəri Oyunlarında iştirak etməsində ölkəmizin Qırğızıstandakı səfiri Hidayət Orucovun böyük rolu olub. “Bizim orada iştirakımızda Hidayət müəllimin təşəbbüsü və inadkarlığı əsas rol oynadı. O bu oyunlarda Azərbaycan mətbuatının redaktorlar səviyyəsində təmsil olunmasına çalışırdı. Biz orada olduğumuz 1 həftə ərzində həm qədim türk xalqlarının qılıncoynatma, oxatma, at yarışları, şahin quşlarının iştirakı ilə olan bu və başqa tipli qədim oyunlarını izlədik. Eyni zamanda da bu oyunlarda güləş, sambo kimi müasir idman növləri təqdim edildi. Burada bizim idmançılar 15 medal qazandılar. Ancaq şübhəsiz ki, ən böyük təəssüratımız Qırçınla bağlıdır. Burada Yanşaq və Pamir dağlarının ətəklərində qovuşan dağların başında 1000-ə yaxın çadır qurulmuşdu. Orada hər ölkə öz çadırını qurub öz mətbəxini təqdim edir, qonaqlara qulluq edirdilər. Mən orada dünyanın müxtəlif ölkələrindən gələn jurnalistlər, eləcə də digər qonaqlarla təmasda oldum. Yəni Qırğızıstanın mədəniyyətini, eləcə də türk xalqlarının mədəni dəyərlərini təbliğ etmək baxımından bu oyunlar çox böyük hadisədir. Biz oradan çox böyük təəssüratlarla ayrıldıq. Biz həm gedəndə, həm də qayıdanda Almatıda olduq. Qeyd etməliyəm ki, Qazaxıstandakı səfirliyimizdə çalışan Rəşad müəllim, Nəsimi müəllim, Qazaxıstandakı diaspor nümayəndələri Süleyman müəllim, Adil müəllimin bizə göstərdiyi xoş münasibət, onların bir-birilə aralarındakı münasibətlər, diasporumuzun çox mobil şəkildə bir-birilə əlaqədə olması bizi çox sevindirdi. Elə bilirəm ki, oyunlarda digər iştirak edənlər də səfərdən çox məmnun qayıdıblar. Növbəti oyunlar Türkiyədə keçiriləcək. Əminəm ki, Qırğızıstanın başlatdığı Dünya Köçəri Oyunları Azərbaycanda da keçiriləcək” - deyə baş redaktor bildirdi.
İradə SARIYEVA
