Əjdər Ağayev: "Ali təhsildən imtinanın səbəbi təhsil haqqının yüksək olmasıdır"
Artıq ali məktəblərə qəbul başa çatıb. Ancaq qəbul başa çatsa da, bəzi ali təhsil müəssisələrində boş plan yerləri qalıb. Bu hal özünü ən çox özəl ali məktəblərdə göstərdi. TQDK-nın yaydığı məlumata görə, 43 ali məktəb üzrə ayrılan 41736 plan yerindən Azərbaycan bölməsinə 31322 abituriyent daxil olub. Onlardan 11340 nəfəri dövlət sifarişi əsasında təhsil alacaq. R
us bölməsi üzrə ayrılmış plan yerinə daxil olan 3449 tələbədən 975 nəfəri dövlət sifarişi əsasında oxuyacaq.
Siyahıda diqqətçəkən məqam özəl ali məktəblərə, eləcə də dövlət ali məktəblərinin ödənişli ixtisaslarına qəbul olunan tələbələrin say etibarilə az olmasıdır.
Maraqlıdır, özəl ali məktəblərə axının azalmasının səbəbi nə ilə bağlıdır?
Milli Məclisin Əmək və sosial siyasət komitəsinin sədri Hadı Rəcəbli hesab edir ki, hazırda illər əvvəl Azərbaycan düşüncəsində formalaşan ali təhsil dəbi, tendensiyası dağılmaqdadır: "Heç kimə sirr deyil ki, insanlar "filankəsin qızı ali təhsil alıb, mənim qızım da almalıdır" düşüncəsilə hərəkət edərək özlərini böyük çətinliyə salırdılar. Qızı ərə verəndə cehizin üstünə diplom da qoyulurdu. Müşahidə etmək kifayətdir ki, çox az balla, ödənişli əsaslarla universitetə girməyin maddi cəhətdən yaxşı təmin olunmayan adamların çəkdiyi əziyyətdən başqa bir şey olmadığını görək. İnsanlar dərk eləməyə başlayıb ki, yaşamaq üçün diplom o qədər də vacib deyil. Bu qədər pulu xərclə, heç nəyə yaramayan diplom əldə et".
Onun sözlərinə görə, insanların şüurunda diploma həvəs, kağıza hörmət itib: "İndi ali təhsil almayıb yüksək maaşlı işdə çalışan insanlar var. Hamının ali təhsil alması kimi bir öhdəliyi yoxdur. Qoy savadı olan oxusun. Az balla universitetə daxil olan birisi necə aparıcı kadr ola bilər?"
Təhsil eksperti Əjdər Ağayev bildirdi ki, Azərbaycanda təhsil haqları müəyyənləşərkən nə təlimin keyfiyyəti, nə də insanların imkanları nəzərə alınır: "Türkiyədə bu məsələlərə xüsusi nəzarət mexanizmi var. Hər hansı ali məktəbə imkan verilmir ki, istədiyi qiyməti qoysun. Müəyyən qurumlar əhalinin sosial vəziyyətini, onun illik nə qədər təhsil haqqı verə biləcəyini hesablayır və real vəziyyət nəzərə alınmaqla təhsil haqları müəyyənləşdirilir. Dəfələrlə mətbuatda da yazılıb ki, Tarif Şurası təhsil haqlarının miqdarına qiymət qoysun, bunun bir norması yaransın".
Ə.Ağayevin fikrincə, Azərbaycanda təhsil haqlarının yüksək olmasının təhsilin keyfiyyəti ilə heç bir əlaqəsi yoxdur: "Bu, sadəcə, ehtiyacdan yaranıb. Ali məktəblər düşünür ki, pula ehtiyac çoxdursa, bunu tələbələrin hesabına ödəməlidir. Beləliklə, tələbənin ödəniş haqqını çox qoyurlar. Nəticədə tələbələr çox əziyyət çəkir, adam var hardansa borc alır, adam var kifayət qədər bal toplasa da, təhsil haqqını verə bilmədiyindən oxumur. Yəni təhsildən imtina edirlər. Düşünürəm ki, burada bir qanunauyğunluq, konsepsiya olmalıdır".
Günel CƏLİLOVA
