2022-ci ildə təhsil haqqının ödənilməməsinə, dərs buraxmağa görə və ya öz xahişi ilə xaric edilən tələbələrin sayı açıqlanıb. Bu barədə “Abituriyent” jurnalının 12-ci nömrəsində məlumat verilib. Qeyd edilib ki, ötən il təhsil müəssisəsindən xaric edilən tələbələrin sayı 7 855 olub.
Onlardan 4 280-i bakalavriat, 946-sı magistratura, 1 409-u tam orta, 1 220-si isə ümumi orta ixtisas bazası üzrə təhsil alan tələbələr olub.
"Bu tip insanları təhsildən uzaqlaşdırmaqla əmək bazarında rəqabəti aşağı salırıq, bu addım hüquqi baxımdan doğru olsa da, insanlıq baxımından ..."
Təxminən 8000-ə yaxın tələbənin təhsilinin yarımçıq qalması narahatedici bir məqamdır. Mövzu ilə bağlı fikir bildirən təhsil eksperti Nizami Hüseynov "Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, hər il yüzlərlə gənc bu və ya digər səbəbdən təhsilini yarımçıq qoyur. Onlar arasında təhsil haqqını ödəyə bilmədiyinə görə universitetdən xaric edilən kifayət qədər tələbələr var. Hazırda ölkədə 51 ali təhsil müəssisəsində 182 min tələbə təhsil alır və onların 110 mini ödənişsiz əsaslarla oxuyur: "Azərbaycanda ali təhsilli insanları sayı çox azdır. Bu gün ölkə vətəndaşının cəmi 17 faizi ali təhsillidir, ona görə də biz təhsil haqqını ödəyə bilməyənləri xaric etməməliyik. Bu ciddi qüsurdur. Bu tip insanları təhsildən uzaqlaşdırmaqla əmək bazarında rəqabəti aşağı salırıq. Bu addım hüquqi baxımdan doğru olsa da, insanlıq baxımından mövcud pandemiya şəraitini, Vətən müharibəsi və s. kimi amilləri nəzərə almaq lazım idi. Tələbələri universitetdən xaric etməklə nəsə qazanmayacağıq, amma itirəcəyik. Bu qədər şəxsin ali təhsil müəssisəsindən xaric edilməsi ölkədə müəyyən qədər gənc ixtisaslı kadrların çatışmazlığı problemini yarada bilər”.
Ekspert onu da əlavə etdi ki, tələbələrin ali təhsil müəssisələrindən uzaqlaşdırılmasının bir səbəbi də onların şəxsi istəyi ilə bağlıdır. Elə tələbələr də var ki, ailə quraraq təhsillərini yarımçıq qoyublar: " Həmçinin, tələbələrin dərsə davamiyyətinin aşağı olması da onların universitetdən kənarlaşdırılmasına səbəb olub. Tələblərin ali təhsil müəssisələrindən xaric edilməsinin əsas səbəbi məhz təhsil haqqı ilə bağlıdır. Tələbə təhsil haqqını ödəyə bilmədiyi arzularının üstündən xətt çəkməli olur. Təəssüf ki, hər tələbə kreditindən yararlana bilmir. Bu da onların vəziyyətini daha da pisləşdirir".
Ekspert onu da əlavə etdi ki, Azərbaycanda təhsil kreditlərinin qaytarılmayacağını ortaya atıb, bundan imtina etmək düzgün yanaşma deyil. Əksinə, kredit alan tələbələr üçün elə şərait yaradılmalı, çıxış yolları düşünülməlidir ki, onlar ali məktəbi bitirəndən sonra aldıqları krediti ödəyə bilsinlər. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına görə, dövlət maddi vəziyyətindən asılı olmayaraq istedadlı şəxslərin təhsili davam etdirməsinə zəmanət verir. Hər bir vətəndaşın təhsil almaq hüququ var. Bunu dövlət təmin edir. Ona görə, ən optimal variantı tapmaq, xüsusilə xarici ölkələrin təcrübələrindən istifadə etmək lazımdır: "Tələbələrin təhsil aldığı müddətdə illik ödənişlərdən azad edilməsi mümkündür. Sadəcə, sonradan həmin tələbələrin ali məktəbə olan borcunu ödəyib-ödəməyəcəyi sual altında qalır. Çünki bu gün Azərbaycanda ali məktəbi bitirənlərin cəmi 42 faizi iş tapa bilir. Bu isə məzunlar üçün əlverişli deyil. Ona görə, ali məktəbi bitirən şəxslərin işlə təmin olunması məsələsinin də üzərində dayanmaq, müvafiq çıxış yolunu tapmaq lazımdır".
Günel CƏLİLOVA
