«Kim ailəsini və torpağını müdafiə etdiyi zaman öldürülərsə, o, şəhiddir”. Davud peyğəmbər (rəsulullah)
Şəhid Vətən uğrunda təmənnasız can fəda edən qəhrəmandır. Şəhidlik isə yüksək mərtəbədir - hər bir Vətən sevdalı insanın öz ölümü ilə ibadətidir. O kəs ki, mənasını çox dürüst bildiyi bir amal uğrunda cihad edir, bu, mənəvi ibadət sayılır və öldüyü an şəhidlik zirvəsinə yüksəlir.
Şəhidlər Vətən-torpaq səcdəgahıdır; Vətən qoynunda əbədi uyumaq xoşbəxtliyi, həqiqi-qorxmaz torpaq sevgisi hər kəsə nəsib olmur. Çünki şəhidliyə gedən yol sabaha qürurla açılan tarix-şərəf qapısıdır.
Hər igid oğul üçün müqəddəs bir ünvan var - Vətən! Şəhidlər məhz buna görə bəzən gerçək Vətən hesab olunurlar.
Hamımız yaxşı bilirik ki, Vətən uğrunda şəhid olan oğullarımızın qəhrəmanlıqları tarixdə əbədilik haqqı tapır. Bu şərəfli missiya əsrlərlə nəsillərin yaddaşında dərin izlər buraxıb. Bəli, nə qədər ki, mübarizə var, qəhrəmanlıq da bir Vətən sevdası kimi özünü göstərəcək.
Bəllidir ki, 1988-ci ildə başlanan çirkin siyasi oyunlar xalqımızın qeyrət hissini oyatdı və bu, Birinci Qarabağ müharibəsinə zəmin verdi, müəyyən səbəblərdən 1992-1994-cü illərdə Azərbaycan iyirmi faizdən artıq torpağını itirdi. Bu müharibədə xalqımızın minlərlə oğul və qızı torpaq uğrunda canından keçdi. Belə qəhrəman oğullardan biri də Əvəz Məmməd oğlu Paşayev idi...
Qısa tanışlıq:
Əvəz Məmməd oğlu Paşayev 29 may 1949-cu ildə Ağsu şəhərində anadan olub. Atası Məmməd Paşayev 1955-ci ildə Bakı şəhərinə köçüb. Əvəz birinci sinfə İkinci Zabratdakı 75 nömrəli orta məktəbdə gedib. Beşinci sinfə qədər burada oxuyub, sonra sənədlərini Maliyyə-Kredit texnikumuna verib; həm texnikumda təhsil alıb, həm də onillik məktəbin attestatını alıb. Bir müddət maliyyə sahəsində işləyib. Sonra ordu sıralarına çağırılıb. Almaniyanın Berlin şəhərində tankçı kimi xidmət keçib. Ordudan tərxis olunduqdan sonra Bakıdakı zavodlardan birində fəhlə kimi çalışıb. Xeyli vaxtdan sonra Əvəz Paşayev yaponlarla birlikdə Bakı Kondisioner zavodunda işləyib. Burada onun çalışqanlığına və əmək qabiliyyətinə heyran kəsilən almaniyalı mütəxəssislər onu özləri ilə Almaniyaya aparmaq istəyiblər, lakin o, razı olmayıb, Vətəndə qalıb işləməyi, xalqına xidmət etməyi bundan üstün tutub. 1988-1989-cu illərdə Bakıda meydan hərəkatı mitinqləri başlayanda Əvəz Paşayev dəfələrlə döyüşə getmək üçün müraciət edib, 4 uşaq atası olduğu üçün onun istəyinə əməl olunmayıb. 1992-ci ildə televiziyada Xocalı faciəsinin dəhşətlərini izləyərkən həyat yoldaşı Püstə xanıma deyib ki, nə yolla olursa-olsun, mütləq müharibəyə getməliyəm. Elə də edib; könüllü olaraq Füzuli bölgəsinə yollanıb. Bir neçə ay burada düşmənə qarşı döyüşdükdən sonra Əvəz Paşayev sağ ayağından yaralanıb. Yaralı halda evə qayıdıb, ailəsi və övladları ilə görüşüb, yenidən cəbhəyə qayıdıb. Bir müddətdən sonra Əvəz Paşayev Bakıya gəlib, Pirkəşküldəki təlim mərkəzində gənc əsgərlərə güllə atmaq, silahdan necə istifadə etmək qaydalarını öyrədib. Bundan sonra Qubadlı rayonuna yollanıb. Döyüşlərin birində 5 gənc əsgər yoldaşı ilə birlikdə mühasirəyə düşüb. Düşmən mühasirədə az adam olduğunu anlayıb, qəfildən hücuma keçib. Beləliklə, 17 avqust 1992-ci ildə Vətəni canından çox sevən Əvəz Paşayev erməni snayperçiləri tərəfindən vurulub, digər gənc əsgərlər də həlak olub. Əvəz Paşayev isə 1992-ci ilin 17 oktyabrında qəhrəmanlıq zirvəsinə ucalıb. Yalnız 28 oktyabr 1992-ci ildə onların nəşləri vertolyot vasitəsilə qaldıqları ərazidən götürülüb. Onunla birlikdə həlak olan digər 5 əsgərdən ikisi Bakıdakı Şəhidlər Xiyabanında - Əvəz Paşayevin məzarının yanında dəfn edilib.
Vətən sevgisini bütün sevgilərdən yüksəkdə tutan Əvəz Paşayevin cəsur döyüşçü salnaməsi nəsillərin yaddaşında silinməz izlər buraxıb. Bunu döyüşçü dostlarının onun haqqındakı tük ürpədən fikirlər də sübut edir: «Əvəz Paşayev sözündən, andından, əqidəsindən dönməyən cəsur, qorxmaz hərbçi idi. Vətəni canından əziz tuturdu. Qorxunun nə olduğunu bilmirdi. Həmişə ön xəttə, cəbhənin ən qaynar nöqtələrində olardı. Komandirlər ona çox etibar edir, inanır və güvənirdilər. Ölümündən iki gün əvvəl düşmənin 24 əsgərini məhv etmişdi. Düşmən onun başına pul qoymuşdu. O, səngərdə çox vaxt ayaq üstə vuruşurdu. Biz onun vətənpərvərliyinə, döyüş bacarığına, cəsarətinə, əsl qəhrəmanlığına güvənib döyüşlərə atılırdıq...»
Əlbəttə, belə bir qəhrəman oğlu olan Vətən heç vaxt basılmaz.
Əvəz Paşayevin adı ölümündən sonra əbədiləşdirildi. Zabrat Mədəniyyət evi hazırda qəhrəman döyüşçü, əsl Vətən təəssübkeşi Əvəz Paşayevin adını daşıyır. Ancaq çox təəssüflər olsun ki, şəhidin büstü qoyulmuş, bir hektar ərazisi olan mədəniyyət evi bərbad vəziyyətdədir, qeyrətli Vətən oğlunun adına hörmətsizlik gətirir. Buranın abadlaşmasına, ərazinin gözəl, yaraşıqlı bir parka çevrilməsinə çox ciddi ehtiyac var. Çünki yeni nəsil onun kimi bir qəhrəmanın tez-tez ziyarətinə getmək, ondan qəhrəmanlıq əxz etmək istəyir.
Mədəniyyət evinin bərbad gündə olması şəhid qəhrəman Əvəz Paşayevin həyat yoldaşı Püstə Paşayevanı da çox narahat edir. Söhbət əsnasında Püstə xanım deyir: «Əvəz Vətən və millət naminə öz canından keçib. Dövlətimiz 1994-cü ildə Zabratdakı Mədəniyyət evinə onun adını verib, orada qəhrəman döyüşçünün büstünü qoyub. Ərazinin bərbad gündə olması həm bizə, həm də həyat yoldaşımı ziyarət etmək istəyənlərə çox pis təsir edir. Mədəniyyət evi hesab olunan binanın 100 yaşı var, uçulub-tökülür. Binanın təmir və bərpa işlərinə böyük ehtiyacı var. Həmçinin, orada ağaclar əkmək, park salmaq, zövq oxşayan şərait qurmaq lazımdır. Əvəz Vətən yolunda qurban getdi. Vətən də onun kimi cəsur bir döyüşçünün şərəfini uca tutmalıdır. Bir şəhid ailəsi kimi bütün bunları cənab prezidentdən xahiş edirəm. Bu, bizim üçün ən azından bir təsəlli olar...»
Əvəz Paşayevin yurdunda od qoruyanlar - övladları Sevinc ali təhsillidir, Nemət, Rəşad və Kərbəlayi Azər də din-iman əhli, Vətən təəssübkeşləridir. Nəvələri Əvəz, Məhəmməd Mehdi, Fatimə, Kərim Hüseyn də babaları kimi Vətən sevdalı çöhrədə görünürlər.
Bu gün təkcə ailəsi deyil, bütün Azərbaycan xalqı Əvəz Paşayevlə qürur duyur, onun qəhrəmanlığına dərin ehtiram bildirir.
Birinci Qarabağ savaşında böyük mərdlik və şücaət göstərmiş oğulların sırasında Əvəz Paşayev də var. Onun Vətən sevgisi, cəsurluğu əsl vətəndaş olmasının bariz ifadəsidir.
Bu gün Paşayevlər ailəsi özlərini xoşbəxt sanır ki, Əvəz Paşayev Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün təmin olunması uğrunda döyüş əməliyyatlarında iştirak edib, hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borclunu şərəflə yerinə yetirib.
Vətən uğrunda canını fəda etməklə şəhidlik zirvəsinə ucalmış Əvəz Paşayevin cismani yoxluğu böyük bir ailənin gözlərini ağlar qoyub. Onun kimi bir qəhrəmanın qanı ilə suvarılmış torpağın rəngi bir ölüm anı qədər üzücüdür. Bu gün Əvəzin əziz xatirəsi onu sevənlərin yaddaşında əbədi bir xatirəyə çevrilib. Vətən Əvəz Paşayev kimi qəhrəman oğulla fəxr edir.
Sevindirici haldır ki, ümummilli lider Heydər Əliyevdən başlanan ordu quruculuğu ənənəsi çox şükür ki, bu gün də cənab İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir və dövlətimizin ətrafında sıx birləşmiş qeyrətli oğulların şərəfi bu gün də uca tutulur.
Vətənin qoynunda ölməyi özünə şərəf bilən qəhrəman döyüşçü Əvəz Məmməd oğlu Paşayevə Allahdan rəhmət diləyirik.
Eldar HƏSƏNLİ
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin və Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü
