Dünyada qadın müəllimlərin sayı kişilərlə müqayisədə üstünlük təşkil edir. Lakin son illərdə bəzi ölkələrdə əks tendensiya müşahidə olunmaqdadır. Bunda məqsəd oğlan uşaqlarına kişi xarakterini aşılamaq, onlara problemli vəziyyətdə necə davranmağı öyrətməkdən ibarətdir. Bu ölkələrdən fərqli olaraq, Azərbaycanda kişi müəllimlərlə qadın müəllimlər arasında xeyli say fərqi var. Ölkədə qadın müəllimlər ümumi müəllimlərin 81 faizini təşkil edir.
Onu da qeyd edək ki, bu vəziyyət, xüsusilə ibtidai siniflərdə daha açıq görünür. Belə ki, metodik peşə fəaliyyətində çox vaxt qadın müəllimlərin sayı üstünlük təşkil edir. Metodika ixtisasını seçən kişi müəllimlərə isə nadir hallarda rast gəlinir, bəzən də heç təsadüf edilmir.
Bildirək ki, hazırda Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetində təhsil alan tələbələrin cinsə görə statistikası vəziyyətin nə qədər kritik olduğunu daha aydın şəkildə göstərir. Bu gün universitetin özündə belə 1346 nəfər professor müəllim heyəti çalışır ki, onlardan 954 nəfəri qadındır.
Kişi müəllimlərin məktəblərdən üz çevirməsi yaxşı ənənə hesab edilmir. Müəllimlərin sayında gender bərabərliyinin pozulması məktəblərdə tədris alan uşaqların psixologiyasına təsirsiz ötüşmür. Ekspertlər bildirir ki, təhsildə qadınların çox olması gələcəkdə problemlərə səbəb olacaq. İddia olunur ki, məktəblərdə kişi müəllimlərin sayının az olması üçüncü cinsin yaranmasına gətirib çıxarır.
Elçin Bayramlı: “Şagirdlərdə qadın psixologiyası yaranır, yəni qadın elementləri oğlan şagirdlərində hiss olunur”
Məsələ ilə bağlı fikir bildirən sosioloq Elçin Bayramlı qeyd etdi ki, bu kimi hallar şagirdlərdə kişi xarakteri, tərbiyəsini məhv edir və üçüncü cinsin yaranmasına səbəb olur: “Təhsil ocaqlarında çalışan müəllimlərin 95 faizdən çoxu qadındır. Kişi müəllimlərini məktəbdən didərgin salırlar. Hətta kişilərə aid olan idman, bədən tərbiyyəsi, hərbi kimi fənnləri qadınlar tədris edir. Bu özbaşınalıqdır. Belə hallarda kişi xarakteri, tərbiyəsi sıfıra enir. Qadın müəllimlərin üzüyumşaqlığından şagirdlər istifadə edir. Bu da təlim-tərbiyənin, təhsilin aşağı düşməsinə səbəb olur. Təhsildə aparılan ”eksperimentlər” cəmiyyəti məhv edir. Bundan başqa, şagirdlərdə qadın psixologiyası yaranır. Yəni qadın elementləri oğlan şagirdlərində hiss olunur. Bu da üçüncü cinsin yaranmasına gətirib çıxarır. İnsan bioloji olaraq yaranır, amma psixoloji cəhətdən formalaşır. Dərindən məsələ budur. Məqsəd kişiləri də qadınlaşdırmaqdır”.
Nuranə Əliyeva: “Müasir dövrdə oğlan uşaqlarının formalaşması üçün onların cəmiyyətdə kişi cinsi ilə ünsiyyətdə olması daha münasib olar”
Psixoloq Nuranə Əliyeva qeyd etdi ki, qadın müəllimlər, istəmədən də olsa, məktəbdə evdəki kimi ana obrazını yaradırlar: “Qadın müəllimlərin oğlan uşağına verəcəyi ən dəyərli şey onun qayğı və sevgisidir. Uşaqların təlim-tərbiyəsində ciddiyyət var. Bu yaxşı xüsusiyyətdir. Amma onları danlamaq, “şuluq edirsən” kimi sözlər demək həyatında mənfi iz qoya bilər. Mən daim uşaqlarla işləyirəm. Qəbula gələn zaman ilk olaraq sual verirəm ki, böyüyəndə kim olmaq istəyirsən? Oğlanların əksəriyyətindən polis, qızlardan isə müəllim və həkim cavabını alıram. Çünki evdə tərbiyə verilən zaman qızlara ən yaxşı peşə kimi müəllimlik, həkimlik, oğlanlara polis, hərbçi olmaq aşılanır və bu peşələri seçməyə yönləndirilir. Heç bir oğlan uşağından “müəllim olacağam” sözünü eşitməmişəm. Bu peşəyə üstünlük verməməsinin səbəbi odur ki, oğlanlar şüuraltı olaraq düşünürlər ki, xanımlar anadır və uşaqlarla işləyə bilərlər. Müasir dövrdə oğlan uşaqlarının formalaşması üçün onların cəmiyyətdə kişi cinsi ilə ünsiyyətdə olması daha münasib olar. Bir kişini ən yaxşı şəkildə bir kişi yetişdirə bilər. Qadın müəllimlərin uşaqlara dərs deməsi ciddi problem olmasa da, bütün müəllimlər ancaq qadınlar olsun deyə bir qayda yoxdur. Rayonlarda, ucqar kəndlərdə kişi müəllimlər var. Bu, psixoloji tərəfdən də müsbətdir. Evdə ata obrazı formalaşmayan oğlanlarda ata obrazının formalaşmasına kişi müəllimlərin sayının çox olması kömək olur. Onlar bu zaman qorxmazlıq, cəsarətli olmağı öyrənirlər. Yeniyetməlik yaşı çatsa da, oğlanlarda kişi kimi formalaşmaq yaşı gecikir, utancaqlıq, çəkingənlik artır.
Bu cür problemlər çoxalıb. Biz ata ünsiyyətini artıraraq, bu problemi həll edə bilərik. Məsələ daha qlobal olduğundan Təhsil Nazirliyi bununla bağlı konkret addım atmalı, müəllimlərin saylarında balansı qorumalıdır”.
Günel CƏLİLOVA
