Azərbaycan inkişaf etmiş yol infrastrukturuna malikdir. Belə ki, ölkəmizdə respublika əhəmiyyətli yolların uzunluğu 5 min, yerli əhəmyyətli yolların uzunluğu isə 15 min km-ə çatır, həm də bu yolların çox böyük hissəsi dünya standartlarına uyğun şəkildə yenidən qurulub. Son 15 il ərzində 15 min kilometrə yaxın yol təmir olunub və ya yeni salınıb.
Davos Ümumdünya İqtisadi Forumunun hesabatına görə, Azərbaycan yolların keyfiyyətinə görə dünyada 34-cü yerdədir. Təkcə Avropada 50-dən artıq ölkə olduğunu nəzərə alsaq, bu çox yüksək nəticə sayılır.
Azərbaycan Respublikası regionlarının sosial-iqtisadi inkişafı ilə əlaqədar yerli əhəmiyyətli avtomobil yollarının tikintisi və təmiri ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2004-cü ildə verdiyi Sərəncamı bölgələrimizdə yol sistemini tamamilə dəyişdi. Keçən dövlərdə ölkə prezidenti tərəfindən bu məqsədlə çoxsaylı sərəncanlar, tapşırıqlar verilib və xeyli layihələr həyata keçirilib. İndi region əhalisi daha rahat, daha müasir, daha geniş yollarla istədiyi məntəqəyə tez və təhlükəsiz şəraitdə gedib-gəlir. Əlbəttə, bu yollar təkcə sosial deyil, həm də böyük iqtisadi əhəmiyyətə malikdir.
Lakin bu sahədə problemlər də var. Baha qiymətə çəkilən və uzun müddət sağlam qalacağına təminat verilən bəzi respublika və və beynəlxalq əhəmiyyətli yollarda ciddi problemlər yaranır. Bəzi yollar tamamilə bərbad vəziyyətə düşüb. Belə bir hal Bakı-Quba yolunda müşahidə olunur. Məlumat üçün bildirək ki, bu yol 2008-ci ildən çəkilməyə başlayıb və 2010-cu ildə istifadəyə verilib. Onu da qeyd edək ki, Bakı-Quba-Rusiya avtomobil yolu ən bahalı tikinti layihələrindən biridir. Yolun tikintisinə 2008-ci ildən başlanıb. Rəsmi məlumatlara görə, layihəyə ümumilikdə 545 milyon 287 min 800 manat xərclənib.
Yol istifadəyə verilən zaman sabiq nəqliyyat naziri Ziya Məmmədov jurnalistlərə yolun 30 illik zəmanətlə tikildiyini bildirmişdi. Ancaq vəd edilən vaxt tamam olmadan adıçəkilən yol uzun müddətdir ki, istifadəyə yararsız vəziyyətə düşüb. İndi bərpası gedən Bakı-Quba yolunda beton plitələrin necə sökülüb qalanlanmasını buradan keçən hər kəs müşahidə edir.
Ərşad Hüseynov: “Yol yüksək texnologiya ilə ağır tonnajlı yük avtomobillərinə dözümlülük dərəcəsi nəzərə alınaraq tikilsəydi, belə tez dağılmazdı”
Nəqliyyat sahəsi üzrə ekspert Ərşad Hüseynov qeyd etdi ki. ilk növbədə dağılma səbəblərini öyrənmək üçün tədqiqat aparılmalıdır: “Bu kimi hallarla bağlı lazımi qurumlar cəlb edilməklə tədqiqatlar aparılmalıdır. Amma kənar müşahidəçi kimi deyə bilərəm ki, minik avtomobillərinin hərəkəti zamanı yük avtomobillərinin həmin yolda hərəkətinə icazə verilməməlidir. Digər tərəfdən, yol elə tikilməlidir ki, maksimum kütlədən artığını da qaldıra bilsin. Hesab edirəm ki, əgər yol yüksək texnologiya ilə ağır tonnajlı yük avtomobillərinə dözümlülük dərəcəsi nəzərə alınaraq tikilsəydi, belə tez dağılmazdı”.
Kamran Məmmədli: “Yol tikintisinə kifayət qədər pul ayrılsa da, pullar təyinatına görə istifadə olunmur”
Iqtisadçı Kamran Məmmədli qeyd etdi ki, Azərbaycanda yolların keyfiyyətsiz tikilməsinin bir sıra əsas səbəbləri var.
Onun sözlərinə görə, xüsusən də yükdaşıma əhəmiyyətli magistral yolların, ölkənin şimalı və cənubu, həmçinin səhrədlərarası məntəqələri birləşdirən yolların sürətlə sıradan çıxmasının ümumiləşdirilmiş bəzi səbəbləri mövcuddur: "Bunlardan biri yol tikintisi zamanı baş verən qüsurlardı. Yol tikintisinə kifayət qədər pul ayrılsa da pullar təyinatına görə istifadə olunmur. İşlərin təşkilinə, keyfiyyətlə icrasına, istifadə olunan meterialların keyfiyyətinə düzgün fikir verilmir. Materialların keyfiyyətinə nəzarət zəif təşkil edilir. Bunun nəticəsində keyfiyyətsiz yolların dövlətin balansına qəbul edilməsinə gətirib çıxarır. Digər bir səbəb isə tikintidən sonra baş verən hadisələrlə əlaqədardır. Tikintidən sonra yükdaşıma maşınlarının normativlərə riayət etməməsi yolların sürətlə sıradan çıxmasına səbəb olur. Yəni yükdaşımalara nəzarət edən şəxslər nəyinsə müqabilində normadan artıq yükün daşınmasına icazə verdiyi üçün bu hallar yaşanır. Nəticə etibarilə də bu, xalqın sərvəti olan yolların tez sıradan çıxmasına gətirib çıxarır”.
Günel CƏLİLOVA
